Prijzenfestival! Bij welke bibliotheek moet je lid worden voor de voordeligste ebooks?

Jawel, er is een waar prijzenfestival begonnen! Want via de bibliotheek kunt u nu ebooks lenen! Alleen, bij welke bibliotheek kun je dat nou het voordeligst doen? Ik zet voor u een paar in het oog springende abonnementen op een rijtje: Rivierenland, Assen, Den Bosch en Krimpenerwaard.

Vraag niet hoe het kan, profiteer ervan!

Rivierenland

Rivierenland doet een prachtig aanbod.  Een KOBO-reader met mooie cover tegen een laag maandbedrag. Het instapabonnement is met de reader is € 4,50 per maand of € 54,- per jaar. Wie dit wil moet wel voor drie jaar tekenen (totaalprijs € 162,-). Wie de prijs van de KOBO met cover ziet, weet dat ie daar een scherpe deal heeft. Let op: het betreft hier een digital-only-abonnement. Dus gewoon lenen in de bibliotheek is niet mogelijk.

Verder is een digital-only-abonnement zonder reader voor € 3,75 per maand en er is een abonnement waarbij je ook kunt lenen in de bibliotheek voor € 8,25 per maand. Bestaande bibliotheekleden die willen opplussen naar de KOBO-reader krijgen een aantrekkelijk aanbod.

Alles bij elkaar een zeer doordacht geheel.

Assen

Ook Assen pakt flink uit met twee abonnementen. Kenmerkend voor Assen is dat beide abonnementen een combinatie zijn met het 'gewone' bibliotheeklidmaatschap. Het is niet mogelijk om alleen digitaal te lezen. Assen geeft aan dat ze hierover contact hebben gehad met de Koninklijke Bibliotheek. Dit is dan ook een kenmerkend verschil met het digital-only-abonnement van Rivierenland.

De prijzen in Assen zijn wat hoger dan die in Rivierenland als je alleen digitaal wil lezen. Het instapabonnement is € 6,85 per maand. Het grote abonnement van € 7,85 per maand kent alleen extra voordelen voor het lenen van gedrukte materialen. Voor digitaal lezen kies je dus voor het abonnement  van € 6,85.

Wie geen e-reader wil in Assen kan gewoon lid worden van de bibliotheek voor € 48,- per jaar (€ 4,- per maand).

Den Bosch
Ook Den Bosch kent een digital-only variant. Een abonnement waarmee je alleen e-books kunt lenen kost € 10,- per jaar (€ 0,83 per maand). Den Bosch kent geen combinatie met e-readers.

Krimpenerwaard
Er kan er echter maar één de goedkoopste zijn: en dat is Krimpenerwaard. Een digitaal abonnement is gewoon een webaccount. En dat kun je gratis aanmaken. € 0,- dus.

Voor iedereen in Nederland of alleen eigen werkgebied?
Grote vraag is: kan iedereen in Nederland lid worden of gelden deze tarieven alleen voor het eigen werkgebied. Ik heb geen navraag gedaan maar gekeken of de websites hierover uitsluitsel geven.

De Bibliotheek Assen biedt het abonnement aan voor alle Nederlanders. Dit geven zij aan in hun FAQ bij het abonnement. Enige voorwaarde is wel dat je je e-reader moet ophalen in Assen.

De Bibliotheek Rivierenland geeft aan de inwoners van de gemeente Buren niet mee kunnen doen. Dit doet vermoeden dat het aanbod is voorbehouden aan alleen Rivierenlanders. De website en de FAQ biedt echter geen uitsluitsel. Sterker nog, onder het kopje 'Voor wie?' staat als voorwaarde: Je kunt het E-reader- abonnement en het All-You-Can-Read-abonnement afsluiten als je meerderjarig bent en een Nederlandse bankrekening hebt.

De Bibliotheek Den Bosch geeft op de pagina waar je inschrijft niet aan dat je een inwoner van Den Bosch bent. Wel een mooie digitale inschrijving hebben die trouwens.

De Bibliotheek Krimpenerwaard is glashelder: dit is alleen voor de inwoners van ons werkgebied.

Elkaars concurrent?
Al deze aanbiedingen staan nog even los van de discussie of een 'digital-only'-abonnement mag volgens de WSOB. Maar het gebeurt en tegelijk wordt zichtbaar dat we niet gezamenlijk optrekken. Sterker nog: worden basisbibliotheken elkaars concurrent in de slag om digitale lezers?

Maar goed, ik zou ze vergelijken en een advies geven.Wie goedkoop wil lenen en al een e-reader heeft, moet lid worden in Den Bosch, tenzij je in het werkgebied van Krimpenerwaard zit. Alternatief is je tante uit Krimpenerwaard nog even mailen en vragen of zij voor jou lid wil worden.

Wie goedkoop een e-reader wil met digitale toegang, is bij Rivierenland het goedkoopste uit.

Fysiek en digitaal onlosmakelijk verbonden?
Tot slot: ik vind zelf de aanbieding van Assen het meest charmant. Veel bibliotheken zeggen dat fysiek en digitaal onlosmakelijk bij elkaar horen. Dan is de keus van Assen een logische: een e-reader cadeau maar wel lid van zowel de digitale bibliotheek als de fysieke bibliotheek.  Maar ja, Assen kiest ervoor om dit voor heel Nederland aan te bieden en in die zin vind ik het standpunt van Krimpenerwaard wel weer rechtvaardigen: alleen voor ons eigen werkgbebied.  Elk abonnment is niet alleen een aanbieding maar ook een standpunt in de discussie over digitaal lidmaatschap.

Dus burger: vraag niet hoe het kan, profiteer ervan. Ik verklaar het prijzenfestival rond digitale abonnementen voor geopend! En volgens mij kunnen we de landelijke commissie harmonisatie van digitale tarieven vast gaan optuigen. Ik meld me alvast aan.

Met dank aan de attendering van Patrick Heemstra via Twitter en Wim Keizer die in zijn nieuwsbrief een lijstje gaf van bibliotheken die een e-book-abonnement aanbieden.

Van de 29.000 e-books zijn er 2.700 een kinderboek, en daar hebben wij er maximaal 200 van....

Jeugdboeken zijn nog absoluut het 'stiefkindje' bij ebooks. Van de 29.000 e-books die er op dit moment te krijgen zijn,  is slechts 9% een  jeugdboek (2.700) en daar hebben bibliotheken er dan weer 200 van. Tenminste, als ik de statistieken goed lees.

50% is toch jeugd?
Bij de inrichting van onze bibliotheken zeggen we heel vaak dat 50% van het vloeroppervlak gereserveerd is voor de jeugd. Dat weerspiegelt ook de omvang het ledental en het aantal uitleningen. Kinderen vormen de helft van het gebruikersbestand van de bibliotheek.

Ook in collecties wordt daarom steeds vaker de norm toegepast dat 50% van de collectie een jeugdcollectie is. Met de invulling van de Young Adult-literatuur en een aparte D-collectie is hier ook inhoudelijk een goede impuls gegeven.

E-books bij het CB
Bij e-books ligt dat vooralsnog anders. Daar is de jeugd absoluut nog 'het kind van de rekening'.  Bovenstaande taartpunt komt uit een mooie infographic van het CB (Centraal Boekhuis) en geeft weer hoe de verdeling van de 29.496 e-booktitels is. Laten we dat voor ons rekensommetje maar afronden op 30.000. 9% daarvan is een kinderboek. Dat zijn er 2.700. En laten we wel wezen: er is menig schoolbibliotheek die geen 2.700 boeken heeft.

E-books bij Bibliotheek.nl
Door onze goede kracht Johan Stapel van Bibliotheek.nl werd een mooie infographic over e-books bij bibliotheken verspreid.  Daaruit komt het plaatje dat hier staat.

Daarin zie je dat kinderen en jeugd in de categorie 'Overig' vallen en dat zij 21% van die categorie. De categorie 'Overig' is ook weer 21% van het geheel.

Ok, tot zover de statistieken. Laten we er even vanuit gaan dat openbare bibliotheken 5.000 e-books hebben (anderen zeggen 2.000) dan vormt de categorie 'Overig' daar 21% van. Dat zijn er zo'n 1.000. Daar weer 21% van zijn kinderboeken. Dat zijn er 200.

Van de 2.700 kinderboeken op e-book die te koop zijn, hebben bibliotheken er dus 200. Dat is iets meer dan 7% in bezit. Ook in bibliotheken zijn e-books dus het 'ondergeschoven kindje'

Bibliotheek op School
Toen ik directeur was in de Bibliotheek in Hengelo stonden we voor de beslissing om 150.000 euro te gaan investeren in schoolbibliotheken. Grotendeels te besteden aan boeken. Papieren boeken. Ik heb toen een grote uitgever (naam bij schrijver bekend) uitgenodigd om een aanbod te doen om dit complete bedrag om te zetten in e-books. Zodanig dat de bibliotheek geen enkel geprint boek zou aanbieden aan scholen maar alles digitaal zou doen.

Nooit meer wat van die uitgever gehoord. Maar u snapt mijn opmerking: met 2.700 e-books voor de jeugd zouden we misschien toch al anders naar zo'n investering gaan kijken.

Dubbele opdracht
Wat nu? Boos worden? Stampen met de voeten? Of kijken waar we constructief verder kunnen? Wat mij betreft dat laatste.

Mij lijkt een dubbele opdracht voor de hand te liggen. Dat bibliotheken nog maar 200 jeugd e-books hebben is natuurlijk een lachertje. En daar moet natuurlijk ook wel wat aan gebeurden. Zowel qua aanbod als qua aanbieding. Wat betreft dat laatste deed Jan de Waal al een duit in het zakje. Wat betreft het aanbod, ligt hier denk ik een schone taak voor de inkoopcommissie.

Die inkoopcommissie zal ongetwijfeld zeggen dat dit ligt aan de uitgevers.Gezien de cijfers van het CB ben ik van harte bereid dat te geloven. Dat maakt de opdracht uiteraard niet anders, we moeten er gewoon nog steviger tegen aan.

Dus kom op uitgevers, kom op inkoopcommissie, schouders eronder en op naar een mooi aanbod voor kinderen. Ook hier 50% voor jeugd! Geef de jeugd een volwassen plaats! Succes!

Hoeveel mag een goede collectie eBooks kosten?

eBooks. Ik heb er al een hele hoop over geschreven. En deze week pak ik de draad maar weer eens op. Aanleiding is het bericht dat er een stuurgroep en projectgroep eBooks is ingesteld. Wat mij betreft wordt het zo onderhand ook wel tijd voor wat beweging.

Maar goed. In de commissie Digitale Bibliotheek van de Vereniging van Openbare Bibliotheken is ook stilgestaan bij het werk van deze stuurgroep en projectgroep. Daar heb ik geroepen dat ik vind dat onze ambitie moet zin dat in 2012 of 2013 10% van onze uitleningen een eBook moet zijn. Als we onszelf serieus nemen, zou dat toch een uitgangspunt moeten zijn.

Dat betekent natuurlijk ook dat 10% van het collectiebudget beschikbaar moet komen voor eBooks. Dat is ongeveer tussen 20 en 25 miljoen euro op jaarbasis. Veel van mijn collega’s geven echter aan dat dat er niet in zit, gezien de financiële omstandigheden. Mijn stelling is dan: 10% uitleningen rechtvaardigt 10% van het collectiebudget. Het totale collectiebudget van de Nederlandse bibliotheken is circa 75 miljoen euro per jaar. Dus laten we eens beginnen met 7,5 miljoen euro.

Op dit moment betalen we 22 eurocent als branche aan de VOB voor inkoop van digitale content. Dat is iets meer dan 3 miljoen euro per jaar. Tussen de 4% en 5% van het collectiebudget in Nederland. Als ik de lijn van de stuurgroep goed begrijp. Moet eventuele initiatieven voorlopig passen binnen dat budget. Ik kan mij niet voorstellen dat met dit budget bovenstaande doelstelling gerealiseerd kan worden.

Ik roep dus maar uw hulp in. Wat vindt u? Optie 1: kiezen voor een kleiner budget en kijken wat je daarmee kunt doen. Of optie 2: kiezen voor ambitieuze strategie recht tegen het financiële tij in maar met het oog op forse doelstelling. Dat zou dus betekenen dat bibliotheken meer zouden moeten bijdragen. Ik heb zo mijn voorkeur maar ik laat mijn mening graag voeden door uw opmerkingen. Laat uw stem dus horen!

Tot die tijd moet u zich vooral eens verdiepen in bovenstaande widget. Hij is van de Digitale Bibliotheek van de Nederlandse Letteren en hij prijkt al maanden op mijn IGoogle-pagina. Elke dag een ander eBook. Rechtenvrij. Sommige van mijn collega’s vinden deze widget maar niks. Maar ik denk: dit is al heel wat. En ik zou dan ook zeggen: integreren in je website en op landelijk niveau koppelen op die database!

Hoe verder? : TNO-rapport eBooks : deel 7 : reacties en slot

Aan de martelgang van het TNO-rapport komt een eind. En dat is maar goed ook. We hebben er nu wel lang genoeg over gepraat. Nog een paar reacties en dan aan de slag.

Tempo en geld
Tempo wil iedereen. Iedereen vindt die twee tot drie jaar te lang. Ook René Bladder - beheerder van de LinkedIngroep Ebooks - reageerde dat bibliotheken tempo moeten maken. Erna Winters, directeur van Kennemerwaard, gaf aan bereid te zijn geld vrij te willen maken in forse omvang. Zelfs in deze moeilijke tijden.

Google?
Ook een heel sympathieke reactie via de mail kreeg ik van Rob de Bie, projectleider ICT bij Biblioservice Gelderland. Hij schreef mij over de strategie van Google. Iets waar ik bij de bespreking nauwelijks bij stil heb gestaan. Maar inderdaad, Google gaat ondertussen natuurlijk gewoon verder. Wat doen we daar mee? Waar denkt u dat Google over twee tot drie jaar staat? Jan Klerk wijst in één van zijn laatste blogposts op het horrorscenario als blijkt dat Spotify ook voor eBooks beschikbaar gaat komen.

En wat moeten wij dan nog? En dat onderstreept nu net die urgentie. Het is echt erop of eronder.

Bibliotheken verenigt u!
Eén grote Nederlandse internetbibliotheek. TNO geeft de aanzet, aan ons om 'm in te koppen. Met een flinke zak geld op zak om content te regelen. Als het gaat om verenigen hadden we daar volgens mij de VOB voor. En als het gaat om inkopen een inkoopcommissie. Wat mij betreft moet maar eens nagedacht worden hoe de opdracht van de inkoopcommissie eens flink verruimd kan worden.

Bibliotheek.nl
Bibliotheek.nl heeft bewust een periode genomen om na het verschijnen van het TNO-rapport nog eens goed te luisteren naar de branche. Er zijn gesprekken over dit rapport ingepland met de VOB-commssies Marketing en Digitale Bibliotheek. Maar dat is het dan ook maar wat mij betreft. Minder praten, meer werken. En het zou mij niet verbazen dat achter de schermen door bibliotheek.nl ook al gewerkt wordt aan de eerste stappen.

Onze Vlaamse collega's en DBNL
Eén van die eerste stappen zou bijvoorbeeld best eens de aankoppeling kunnen zijn van de digitale bibliotheek van de de Nederlandse letteren: DBNL. Dit is een site waar al heel veel Nederlandstalige titels rechtenvrij beschikbaar zijn. Onze Vlaamse collega's hebben dat al gerealiseerd (zie foto). Zo las ik het Achterhuis van Anne Frank en Kruistocht in spijkerbroek. Zou mij dus niet verbazen dat pal na de zomervakantie dat beschikbaar zou komen in Nederland. Als ik Bibliotheek.nl was, zou ik daar nu mee bezig zijn.

NBD plus plus plus
Van NBD-zijde heb ik niet echt een reactie gehoord en ook niet echt gevraagd. Het lijkt mij dat dit voor de NBD toch reden genoeg zal zijn om hun ePortal nog eens flink op te schudden en te investeren in een paar aardige verbeteringen. Zo suggereert Kees Hamann van Bibliotheek Vlissingen dat het goed zou zijn om onbekende schrijvers de gelegenheid te geven om via de bibliotheek te publiceren. Voor de schrijvers creëren de bibliotheken een podium, voor de bibliotheken betekent het content. Overigens is dit een initiatief waarvan ik al gehoord heb dat Bol en iTunes daar ook al naar kijken. Kapers op de kust dus.

Een ander idee waar NBDBiblion ook nog wat zou kunnen werd me in de schoot geworpen door Erwin Karst van de Bibliotheek Hengelo. Hij vroeg zich af op Spotify bijvoorbeeld niet gekoppeld kan worden aan onze systemen. Niet alleen boeken maar ook muziek.

En ze leefden nog lang en gelukkig?
Ik eindig graag positief. En toch kan ik aan dit verhaal niet alleen maar een prachtig harmonieus slotakkoord laten horen. Jazeker, er ligt een goed rapport. Veel aanknopingspunten. Meer eerlijk is eerlijk: veel wisten we natuurlijk ook al.

Waar het nu om gaat is dat er echt wat gebeurt, dat er visie is op basis waarvan geld beschikbaar komt en draagvlak om met z'n allen daar ook de schouders onder te zetten. Tegelijkertijd zou het toch niet verkeerd zijn om te linken aan partijen als Google en Bol.

Meer en meer raak ik ervan overtuigd dat het niet alleen goed moet zijn maar ook nog eens razendsnel beschikbaar moet gaan komen. In de sector die altijd poldert zal dat nog een hele kluif worden. Ik wens onszelf veel succes!

Gerard Bierens vat even samen : TNO-rapport eBooks : deel 6 en samenvatting

Zo, die Gerard Bierens vat alles van het rapport nog even alles handig samen. Handig als je intern nog even mensen wilt bijpraten. En aan het eind aardige stellingen om samen met je collega's over te praten.

Oh, ja, er gaat telkens wat mis bij mij met deze slidesharepresentatie. Dus klik even op dit linkje om goed naar zijn presentatie te komen.

Tips voor bibliotheek.nl en de rest van Nederland : TNO-rapport eBooks / deel 5 en conclusies

Zo, aan de martelgang van eBookblogs begint een eind te komen. Dit is het voorlaatste deel van de serie. Laten we eens kijken wat we op basis van de vorige artikelen mee zouden kunnen geven aan Bibliotheek.nl als uitvoeringsstrategie.

Tempo, tempo, tempo
Op de eerste plaats is meer tempo vereist dan TNO aangeeft. Bibliotheken gaan geen twee tot drie jaar meer wachten. Dit najaar moeten de contouren voor een landelijke dienstverlening al te zien moeten zijn. Begin 2011 moet een nieuwe dienstverlening draaien. Begin 2012 moet 20% van onze klanten er gebruik van maken en in 2014 50% van ons ledenbestand.

Collectie
TNO geeft aan dat de beste kansen lijken te liggen in de “shoulder” van de long tail. Grofweg kan gezegd worden dit overeen komt met de non-fictie-collectie van openbare bibliotheken. Een goede uitvoeringsstrategie die zicht biedt op een goede informatieve digitale collectie zal bibliotheken er toe doen besluiten gezamenlijk te investeren in deze collectie.

Dat levert op de achterkant van mijn sigarendoos een budget op van 25 miljoen per jaar.

Dat budget moet voldoende zijn om die informatieve collectie neer te zetten maar om ook nog twee andere dingen te doen.

Extra ding 1: Shoulder én Kop
Op de eerste plaats zou dit budget ook ruimte moeten bieden om ook in de populaire fictie een aantrekkelijke lijst met titels beschikbaar te krijgen. Niet alleen de “shoulder” van de long tail, maar ook een flinke aanzet in de kop. Wie als doelstelling heeft dat grote delen van de Nederlandse bevolking interesse heeft, moet meer bieden dan alleen de “shoulder”.

Extra ding 2: Web2.0
Naast een goede eCollectie met fictie moeten we ook werken aan allerlei web2.0-toeapssingen rond de eContent. Bijvoobeeld, automatisch laten Twitteren welke boeken je net hebt teruggebracht, filmpjes toevoegen als leesrecensie of op FourSquare meldden waar je een boek for book crossing hebt achter gelaten. Het is interessant om eens te brainstormen wat hier allemaal nodig is.

Urgentie
Samengevat kan gezegd worden dat het TNO-rapport een goede aanzet is maar de ambities wat mij betreft nog wel flink opgepompt mogen worden. Het moet sneller, groter, beter en interactiever. En ja, het wordt ook duurder dan u denkt. Maar wie zich voor ogen houdt dat dit een overlevingsstrategie is voor bibliotheken, weet ook dat dit een lieve duit mag kosten.

Slot
Ik heb in de planning zitten om nog één aflevering te publiceren over dit TNO-rapport. Maar die reactie zal even op zich laten wachten. In die laatste aflevering wil ik een aantal experts nog een keer laten reageren. Voor nu: dank voor uw aandacht en doe er uw voordeel mee!

Foto: Smohundro

Quanta costa? Een budget van 25 miljoen per jaar : TNO-rapport eBooks / deel 4

“Zo Deckers, je hebt weer lekker kletsen”; ik hoor het u denken. “Dat verzint maar allerlei toepassingen en denkt dat de bomen tot in hemel groeien. Wie gaat dat betalen? En waarmee?”

Want eerlijk is eerlijk. Een goede inzet op eBooks is noodzakelijk maar gaat natuurlijk geld kosten.

20% tot 30% van het collectiebudget
Toen ik februari samen met Annemarie van Essen een studiedag organiseerde voor Overijsselse Bibliotheken deden we een spelletje over wat dit geheel mocht kosten. Daarbij kwamen we er op uit dat dat eBooks en eContent binnen enkele jaren zo maar 20% tot 30% van het collectiebudget zouden kunnen vragen. En directies in Overijssel gaven aan dat zij wel voor zich zagen dat er een groeiend budget hiervoor beschikbaar moet komen.

Nu zit tussen zeggen en doen nog een taaie wereld van verschil.

Wat zou het mogen kosten?
Je kunt ook anders redeneren. Wat zou het mogen kosten? Zullen we even een sommetje maken op de achterkant van een sigarenkistje?

Het Nederlandse bibliotheekwerk heeft een totaalbudget van circa 550 miljoen euro. Ongeveer 10% tot 15% van de budgetten van een bibliotheek zitten in het collectiebudget. Wie kijkt naar CBS-cijfers over 2008 ziet dat er ongeveer 75 miljoen euro aan mediakosten is. Dus dat klopt wel aardig.

In het vorige artikeltje hadden we het over de “shoulder” van de long tail en daarbij trok ik de conclusie dat dit wel eens de informatieve collectie van de bibliotheek zou kunnen zijn. Die collectie kopen we op termijn dus digitaal in.

Tien jaar geleden was het nog heel gewoon dat die informatieve collectie zo’n 50% van het collectiebudget besloeg. In de afgelopen jaren heb ik dat bij verschillende bibliotheken zien verschuiven naar meer veelgevraagde romans en DVD-speelfilms. Veel bibliotheken besteden dus nog zo’n 30% van het collectiebudget aan informatieve materialen voor volwassenen en jeugd.

25 miljoen euro per jaar?
Als dat digitaal kan hoeven we dat niet meer gedrukt te kopen. Dat scheelt dus 30% van het collectiebudget dat ingezet kan worden voor een digitale collectie. Oftewel: een budget van 25 miljoen euro per jaar. Als ik goed luister naar bibliotheekdirecteuren zijn zij bereid om voor een goede strategie, een goed platform en goede content een dergelijk pad in te slaan. En misschien is 25 miljoen teveel van het goede, het gaat in ieder geval om veel meer dan de 3,5 miljoen euro die we nu met elkaar opbrengen voor bibliotheek.nl.

U wilde grote stappen maken? Dan gooi ik dit sigarendoosje nog even niet weg. Maar ik ben wel benieuwd wat u ervan vindt!

Foto: Johnny Vulkan

De shoulder van de long tail : TNO-rapport eBooks / deel 3

Het moet dus snel en het moet op een web-2.0-manier. Okee, daar zijn we het dan over eens. Maar wát moet dan op die manier? Met andere woorden: over welke collectie praten we? Sheet 26 van het TNO-rapport gaat daarop in.

Shoulder van de Long Tail
Bijgaande plaatje toont de propositie die TNO voorstelt. De startpositie van een goede collectie eBooks zit in de shoulder. Dat is het gedeelte tussen de kop en de staart. De gedachtengang daarbij is dat er op korte termijn met de uitgevers toch geen goede deal is te maken over de top-10-boeken. Anderzijds ziet TNO dat de tail toch vooral door de Koninklijke Bibliotheek en de Universiteitsbibliotheken moet worden ingevuld.

En ik denk dat TNO dit wel goed ziet. Maar waar bestaat die shoulder dan eigenlijk uit? Modellen zijn geduldig. Maak het eens concreet. Wat is de shoulder van de collectie van Bibliotheek Nederland?

Wat is de shoulder van Bibliotheek Nederland?
Laten we dan eens beginnen met wat het niet is. Het is niet de top-50-romans, ook niet de top-100-romans. Als er al romans in de shoulder zitten, zijn het romans die minder geleend worden. Het zijn waarschijnlijk ook geen films. Die markt is door piraterij al kapot Als het gaat om non-ficitie dan gaat het niet om de top-10 of top-25 van non-fictie want die gaat nog te goed in hardcover. Ook zijn het geen wetenschappelijke verhandelingen of hoogdravende bewaarexemplaren. Want die zitten in de tail.

Als ik er wat langer over nadenk zou je kunnen zeggen dat de shoulder bestaat uit 90% van onze huidige non-fictie-collecties in openbare bibliotheken. Wellicht wat aangevuld met wat buitengaatse romans en muziek van de CDR.

En eigenlijk is dat natuurlijk nog niet zo gek. De non-fictie-collectie heeft tot nu toe het zwaarst te leiden gehad onder de opkomst van internet. Mijn stelling is dan ook dat een goede collectie non-fictie-eBooks einde gaat betekenen van grote delen non-ficitie in de fysieke bibliotheek. Als bibliotheek in de breedte nog iets willen betekenen in non-fictie, dan zal het digitaal moeten.

Plus web-2.0
Zo makkelijk als het hier staat is het echter niet. Alleen de collectie aanbieden is niet voldoende. Rondom de collectie zullen web-2.0-applicaties beschikbaar moeten zijn die de klant in staat stellen om te spelen met brokken informatie. Wat dat precies is, weet ik ook niet. Maar in die richting moet onze ontdekkingsreis gaan.

Dus: daar gaat onze fysieke non-fictie-collectie en minder gebruikte romancollectie en hup naar web-2.0 met die collectie? Mee eens?

Een e-reader is geen e-reader : TNO-rapport eBooks/ deel 2

In de vorige post ging het over tempo. Dit keer gaat het over de Ereader die geen Ereader is.

Een half jaar geleden kon ik gebruik maken van de Sony Ereader. Leuk ding. Goed gekoppeld aan de boekwinkel van Bol. Goed te gebruiken als alternatief voor het boek.

Twee weken geleden heb ik een kwartiertje gespeeld met een Ipad. Kenmerkend aan de Ipad is dat ie altijd online is. Dus wat waren de eerste dingen die ik met deze “e-reader” ging doen? Precies, Twitteren, Googlemaps bekijken en Youtube. Niks lezen, allemaal web-2.0-applicaties opstarten. Het filmpje dat hier bij staat is minder dan drie minuten lang. Maar pas in de buurt van de tweede minuut wordt gemeld dat de Ipad ook een “e-reader” is.

De e-reader bestaat niet. Tenminste, niet lang meer. De Ipad is gewoon een grote mobiele telefoon of een het is een laptop zonder toetsenbord. In het afgelopen jaar is de markt voor handheld met internetverbinding explosief gegroeid. Waar twee jaar geleden internet op je mobiele telefoon toch vooral een gadget was, daar is het nu een noodzaak geworden.

Ik heb de eerste mensen al gesproken die op hun vliegreizen al hele boeken lazen op hun mobiele telefoon.

Mijn stelling is dus dat de e-reader niet bestaat. Het is een handheld. Lezen op die handheld moet dus concurreren met het gebruik van YouTube, Twitter of FourSquare.

Dat levert voor mij op dat het kopen van content straks niet genoeg is. Als we alleen de boekencollectie digitaal beschikbaar maken dan hebben we onze bestaande functie gedigitaliseerd. Maar dat is niet genoeg. Er moeten tegelijkertijd een flink aantal web-2.0-toepassingen bij moeten komen die gebruikers de kans te geven iets toe te voegen. Bijvoobeeld, automatisch laten Twitteren welke boeken je net hebt teruggebracht, filmpjes toevoegen als leesrecensie of op FourSquare meldden waar je een boek for book crossing hebt achter gelaten. En zeg niet dat niemand daarop zit te wachten. Wie had gedacht dat we op Twitter zouden melden dat we naar de kapper zijn geweest? Precies.

Geen e-readers dus maar mobiele devices die altijd online zijn. En daar dan weer web-2.0-content voor maken. Die focus zit wel her en der verstopt in het rapport. Maar ik zou hem toch maar wat naar voren halen.

Over het gevoel van urgentie : TNO-rapport eBooks / deel 1

Houd u vast. Want dit wordt een marteling. In minimaal zes afleveringen ga ik u door het TNO-rapport leiden over eBooks. Vandaag deel 1 over de urgentie van eBooks.

Eén van de conclusies van het rapport is de volgende:

“Er van uitgaande dat openbare bibliotheken tijdig een eBooks aanbod willen aanbiden, is de vraag welke timing voor bibliotheken de juiste is. TNO is van mening dat het voor openbare bibliotheken – gegeven de geschetste ontwikkelingen – nu het moment is om te starten met het ontwikkelen van een Ebooks propositie en de realisatie hiervan.
Voor de ontwikkeling van een goed functionerend platform zal circa 2 a 3 jaar nodig zijn.”

Twee tot drie jaar. Dat lijkt mij rijkelijk lang. Ik dacht dat het al vijf voor twaalf was op dit feestje? Waar stond Twitter drie jaar geleden? Waar stond Facebook? Drie jaar is in deze wereld een eeuwigheid.

En eerlijk gezegd: ik denk niet dat bibliotheken zolang willen wachten. Mijn verwachting is dat dit najaar de contouren voor een landelijke dienstverlening al te zien moeten zijn. Begin 2011 moet een nieuwe dienstverlening draaien. Begin 2012 moet 20% van onze klanten er gebruik van maken.

Volgens mij is dat het tempo dat we willen. Het tempo moet rap omhoog. Alles staat of valt met de rechten van uitgevers en de vergoeding daarvan. Het gaat om snel met elkaar een businessmodel vinden en lef tonen door geld op tafel te leggen.

Een bevriende collega die werkt bij Nederlands grootste eBookverkoper verzuchtte in een reactie aan mij: “Tja, twee tot drie jaar… in jouw sector gaan ze eerst veel praten en dan doen. Hier gaan ze eerst doen zonder te praten.”

Wat mij betreft gaan we vandaag nog doen, gaan we er morgen wel over praten.

Foto: Adesigna

Stop searching the news, the news finds you

Vorige week kwam het TNO-rapport over E-books uit. De komende posts zal ik erop reageren. Dat zal ik in blokjes doen en vanuit verschillende perspectieven. Onder ander vanuit perspectief van James Cook en in het perspectief van bijgaande filmpje. Als opwarmertje!

Stop met mailen, start met social media!

Filmpje met dank aan Frankwatching.

De duiventil die E-books heet

Afgelopen maandag had ik samen met een paar collega's een genoeglijk gesprek met één van managers van Bol.com. Om precies te zijn: de manager die de e-books heeft gelanceerd. De reden van het gesprek was om eens verder te praten over hoe Bol.com die E-books had aangepakt en wat we daarvan kunnen leren c.q. wat we samen zouden kunnen doen.

Bij Amazon.com is de Kindle E-reader het meest verkochte elektronica-item van 2009. Bij Bol.com is dat de Sony E-reader. En dat terwijl die reader nog maar een half jaar daar te koop is. De omzet stijgt. De groei van dit jaar gaat bepalen hoe substantieel e-books gaan worden. En dan kon het wel eens heel hard gaan.

Bol.com heeft ervoor gekozen zich vooral te focussen op de verkoop. Dat is hun ding. De techniek is uitbesteed aan derden. Wel hebben ze veel tijd en moeite moeten doen om het aantal nederlandstalige titels snel te laten groeien. Wij kunnen daarvan leren dat wij ons vooral bezig moeten houden met het verleiden van bibliotheekleden om ebooks te lenen.

Tot slot: als we één ding kunnen leren van Bol.com is dat het toch verdraaid handig is om één bedrijf te zijn. Want de afgelopen weken ben ik vanuit vijf verschillende gremia benaderd om mee te denken over e-book-initiatieven. Ik zet ze even op een rijtje.

1. NBDBiblion
Op dit moment leverancier van Netlibrary. Levert veel Engelstalige titels en een paar honderd Nederlandstalige. Er is een redelijke groep bibliotheken (vooral WSF en grote stadsbibliotheken) die het afneemt maar er zijn maar weinig werkelijke gebruikers op dit moment. De bibliotheken die het gebruiken hebben nog wel een verlanglijstje met verbeterpunten.

2. Bibliotheek.nl/projectgroep Bibliotheekinnovatie
Vanuit de projectgroep Bibliotheekinnovatie is eind vorig jaar een traject opgestart met TNO naar de beste propositie voor bibliotheken met E-books. Het onderzoek staat nu onder aansturing van Bibliotheek.nl.

3. Afzonderlijke bibliotheken
Er is een redelijke groep van met name grotere stadsbibliotheken die nader onderzoek doen naar e-books of die kleine experimenten uitvoeren. De bibliotheek Enschede leent e-readers uit aan klanten en heeft daar zelfs een wachtrij voor.

Er is een aantal bibliotheken die pagina's maken met vrij verkrijgbare e-books uit bijvoorbeeld het Gutenbergproject.

Een mooi onderzoek wat ik heb gezien is van de bibliotheek Haarlem waarin heel goed de analyse wordt gemaakt wat een stadsbibliotheek op dit moment kan en wat ze vooral niet moeten doen. In dat rapport worden trouwens ook een aantal concurrenten besproken van Netlibrary. Er is een aardige Amerikaanse partij: Overdrive en een leuke Duitse: Divibib.

4. PSO's
En dan nog de provinciale steunorganisaties. Ook zij vinden dat zij een prima rol kunnen spelen bij E-books. PSO's spelen vaak een belangrijke rol in de ICT-infrastructuur van een provinciaal netwerk, ondersteunen vaak de websites van bibliotheken en spelen in sommige gevallen een belangrijke rol in de distributie van materialen. Die rol zouden ze ook hier kunnen spelen. Het is dus ook niet gek dat hier verkend wordt wat de propositie kan zijn.

5. Aanpalende partijen
En dan zijn er nog partijen die dicht tegen deze materie aanschurken maar waarvan ik niet weet waar ze precies staan. Wat doet de inkoopcommissie op dit gebied? Wat doet de UKB-wereld en het GII-consortium op dit gebied? Van het Centraal Boekhuis heb ik gehoord dat ze bezig zijn met een centrale E-boek-bestelhost voor de boekhandels. Kunnen we daarbij aansluiten met een leenmodel? Op welke wijze ontwikkelt digileen van de CDR zich en is dat niet iets soortgelijks? Wat hebben de blindenbibliotheken aan E-books en wat zouden we daar mee kunnen?

Kortom: duiventil
Als je dat zo bekijkt, is het niet zo gek dat Bibliotheek.nl nog maar even TNO inschakelt. Eerst maar eens even kijken wat een gezamenlijke aanpak zou kunnen zijn.

Van centrale regie lijkt echter geen enkele sprake te zijn. We experimenteren ons een eind in de rondte en allemaal afzonderlijk.

We zijn er allemaal van overtuigd dat digitale content op deze wijze binnen twee jaar wel eens 5% tot 10% van ons collectiebudget zou kunnen beslaan. Maar hoe? Daar hebben we nog niet echt een idee van..

Ik zoek van harte mee. Maar ik pas wel voor al die afzonderlijke experimenten. Kunnen we afspreken dat we gezamenlijk op gaan trekken? En welke regisseur kan opstaan om dat te gaan regelen?