maandag 14 januari 2019

Verdienen bibliothecarissen niet te veel?


Ach, even een kort artikel tussendoor. Vandaag kwam Peter Hein van Mulligen - hoofdeconoom van het CBS - met een tweet over de CBS-cijfers over lonen per sector. Ik besloot er toch even in te duiken en dacht dat bibliotheken er wel niet apart in genoemd zouden staan.... Maar soms heb je mazzel. Bibliotheken bleken samen met musea en natuurbehoud een sector te vormen. Een beetje rare combinatie van bedrijven dat wel. Of zouden ze alle verzamelaars van natuur en cultuur bij elkaar gezet hebben?

Ik heb de grote lijst van sectoren even teruggebracht tot een paar highlights. En: verdienen bibliothecarissen te veel? Men verdient minder dan gemiddeld in Nederland er fulltime arbeidsplaats. En veel minder dan in de oliebusiness of de verzekeringsbranche. En dat terwijl kennis en informatie toch de nieuwe brandstoffen van organisaties zijn en persoonlijke ontwikkeling de beste verzekering voor de toekomst is.



Hoewel onze lonen dit jaar met maar liefst 1,5% gaan stijgen, gaan we het op salaris natuurlijk ook nooit winnen.  Ik troost mij met bovenstaande lijstje dat komt van de onderzoekers van Dur en Van Lent en dat is geïnspireerd op het onderzoekvan David Graeber naar 'bullshit jobs'. Veel mensen vinden dat hun baan eigenlijk nutteloos is en geen toegevoegde waarde levert voor de samenleving. Hierboven staat de top-10 van banen die het laagst scoren op de vraag 'ik vind mijn werk nutteloos'.

De bibliothecaris tussen de brandweerman, de verloskundige en de leerkracht basisonderwijs. De helden van de samenleving.

zondag 13 januari 2019

Feitenkennis: De stille meerderheid van de hele wereld



Binnenkort is het blue monday. Dit jaar valt het op 21 januari. Het zou de meest deprimerende dag van het jaar zijn. De meeste mensen hun nieuwjaarsvoornemens al hebben gebroken, het is nog steeds akelig lang donker buiten en het salaris na de dure decembermaand moet nog binnen komen.

Nou, als je daar last van hebt, leen dan bij de bibliotheek (want uw geld is dan op omdat uw salaris nog niet binnen is) het boek Feitenkennis van Hans Rosling. Mijn humeur knapte er danig van op. Waarom? Nou, omdat het een andere en zelfs vrolijke kijk geeft op de ontwikkelingen in de wereld.  Als u het boek niet leest, kijk dan in ieder geval bovenstaande Tedx-talk.

De wereld staat er beter voor dan wij denken

Wat Rosling ons leert is namelijk aan de hand van feiten dat het veel beter gaat met de wereld dan velen van ons denken. Er zijn meer mensen gevaccineerd dan we denken, armoede is gehalveerd in de afgelopen decennia en meer meisjes dan ooit gaan naar school. Aan de hand van testjes laat hij zien hoe slecht wij die feiten kennen. Hij toont aan dat de wereld niet meer bestaat uit arm en rijk maar uit een grote middenklasse met nog steeds armere en rijkere groepen aan beide zijden.

Voor iemand die een beetje van statistieken houdt, zoals ik, is dit een boek om te smullen. Het wemelt van de grafiekjes van feiten waarvan je dacht dat je wel wist hoe het zat en waarbij je telkens ontdekt dat de wereld zich al verder heeft ontwikkeld dan je dacht. Dat is het goede nieuws: de wereld staat er veel beter voor dan we denken. En dat is dus geen optimisme, nee, dat zijn slechts de feiten.

Maar wij zijn wel slechte informatieverwerkers
Tot zover het goede nieuws. Het slechte nieuws is dat wij dat niet weten. Dat ondanks het feit dat wij toch zo goed geïnformeerd kunnen zijn tegenwoordig. Rosling toont aan welke principes er voor zorgen dat wij toch zo slecht die goede informatie verwerken. Iedereen kent wel het principe dat slecht nieuws eerder de krant haalt dan goed nieuws. En we zijn opgegroeid met een wereldbeeld dat is gecreëerd toen we jong waren en dat beeld is ongelofelijk moeilijk te veranderen terwijl de wereld al lang veranderd is. Of neem het feit dat onze hersenen heel veel informatie niet gebruiken om toch tot conclusies te komen. Eigenlijk geeft Rosling hier gewoon een lesje informatietheorie.  Dit is mediawijsheid voor hoogopgeleide volwassenen die denken het wel te weten.  Ja, ze denken het te weten maar hun beeld blijkt fout. De bibliotheekwereld zou eigenlijk met deze lessen zo de boer op kunnen.

Stille meerderheid
Rosling laat zien dat de wereld niet meer bestaat uit het rijke westen en het arme zuiden en oosten. De wereld bestaat uit een grote stille meerderheid. Een meerderheid die zich ook nog steeds ontwikkeld en rijker wordt. Aan het einde van het filmpje legt Ola Rosling, de zoon van Hans Rosling, uit, dat die stille meerderheid het rijke westen zal inhalen. Productontwikkeling zal daardoor eerder geënt worden op de Aziatische of Zuid-Amerikaanse markt dan op de eisen van de Westerse markt.

Wie het echt nieuws niet kent, maakt het wel heel makkelijk voor fake-nieuws
De schreeuwers halen altijd het nieuws. Maar het is de stille meerderheid die werkelijk bepaalt wat er gaat gebeuren. Het gaat beter met de wereld dan we denken. Maar met die informatie gaan we knap beroerd om. Als we het echte nieuws niet kennen, maken we het fake-nieuws wel heel gemakkelijk.

Wie het boek wil lenen bij de bibliotheek, klikt hier.

donderdag 10 januari 2019

Kun je overal tot je 18e gratis lenen?


In 1975 werd in Nederland de bibliotheekwet aangenomen. Daarin was voor het eerste geregeld dat kinderen tot en met 17 jaar gratis gebruik kunnen maken van de bibliotheek.In 1975 had dat een enorm effect op het bibliotheek werk. De jeugdleden stroomden toe en op vele plekken werden nieuwe bibliotheken gebouwd. Na de decentralisatie van het bibliotheekwerk naar de gemeenten in de jaren '80 kwam de uiteindelijke beslissing voor jeugdcontributie bij gemeenten te liggen.

Ook in de, in 2015 ingevoerde, Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen (WSOB) is de contributievrijdom voor de jeugd geregeld in artikel 13, lid 1.
"Voor het uitlenen van gedrukte werken door lokale bibliotheken aan personen beneden de leeftijd van achttien jaren wordt geen contributie of andere geldelijke bijdrage geheven, tenzij het college van burgemeester en wethouders of het bestuurscollege heeft besloten dat een geldelijke bijdrage wordt geheven. De contributie of andere geldelijke bijdrage bedraagt ten hoogste de helft van de contributie of andere geldelijke bijdrage die wordt geheven van personen die achttien jaren of ouder zijn."
De wet wil eigenlijk dat kinderen tot en met 17 jaar gratis lid zijn, tenzij de gemeente anders beslist. Een mooie polderoplossing in een gedecentraliseerd stelsel.



De dataset van de gegevenslevering van de Koninklijke Bibliotheek heeft over 2017 ook uitgevraagd tot en met welke leeftijd jeugdleden gratis lid zijn van de bibliotheek. Daaruit blijkt dat 17 van de 149 bibliotheekstichtingen, dus ruim 10% van alle bibliotheken, jeugdcontributie vragen.

Vaak blijkt het dan te gaan om een soort aanloop-contributie voor 15-, 16- en 17-jarigen. In een enkel geval gaat het om een lagere leeftijd. Het meest bijzondere tarief vinden we in Delft. Daar kun je gratis lid worden tot je eerste verjaardag. Dat is het BoekStartabonnement. Na je eerste verjaardag betaal je € 15,- per jaar (prijs 2018). De bibliotheek Huizen-Laren-Blaricum  kent een grens t/m 5 jaar. Als je naar groep 3 gaat, moet je betalen voor je bibliotheeklidmaatschap. Overigens  meldt de website van deze bibliotheek dat in 2019 jeugdleden in de gemeente Huizen tot en met 12 jaar gratis lid mogen zijn.

Veel bibliotheken die een jeugdcontributie kennen sluiten vervolgens overeenkomsten af met - vooral middelbare - scholen om ervoor te zorgen dat toch elk kind tijdens de schoolleeftijd gratis gebruik kan maken van de bibliotheek.

Overigens zijn er ook een aantal bibliotheken die verder gaan dan wat de WSOB voorschrijft. De Drentse bibliotheken, de OBA in Amsterdam en de bibliotheken in Scherpenzeel en Borne kennen een gratis lidmaatschap tot en met 18 jaar.

Een recent initiatief dat je nog niet terug ziet in deze overzichten is dat van bibliotheek Spijkenisse. Daar kunnen jongeren tot 30 jaar gratis lid zijn.

Wat is het effect van contributievrijdom?
Hoewel we in ons hart wellicht allemaal vinden dat kinderen gratis gebruik moeten kunnen maken van de bibliotheek, is het interessant om te bezien of contributievrijdom effect heeft? Worden meer kinderen lid van de bibliotheek en gaan ze meer lezen?

Ik heb het op een hele kleine schaal uitgezocht. Namelijk door cijfers van DOK Delft af te zetten tegen de rest van Nederland.


Deze grafiek was wel even een puzzeltje. Naast het aantal jeugdleden in Delft en de rest van Nederland moet je weten hoeveel jeugd er t/m 17 jaar is in Delft en de rest van Nederland. Maar ik geloof dat ik er met de CBS-cijfers cijfers wel goed uit ben gekomen. Hierin zie je dat in Delft net geen 50% lid is van de Openbare Bibliotheek terwijl dit in de rest van Nederland bijna 70% is. In Delft is een kwart minder kinderen lid van de Openbare Bibliotheek en mijn verwachting is dat de jeugdcontributie daar een rol in speelt.  En wel op twee manieren: 1) het maakt lid worden minder laagdrempelig en 2) jeugdleden krijgen door de contributiebetaling een moment waarop elk jaar weer even nagedacht moet worden of men lid wil blijven. Iemand die nauwelijks gebruik maakt, zal zijn abonnement opzeggen. Terwijl iemand die weinig leest maar wel gratis lid kan zijn, zijn of haar lidmaatschap zal aanhouden.

Betalende jeugdleden lezen meer of zijn alleen veel-lezers lid?



Een omgekeerd effect zien we dan ook bij het gebruik van de bibliotheek. Een gemiddeld jeugdlid in Nederland leent 15,3  boeken of andere media per jaar. In Delft ligt dat aanzienlijk hoger met 24,7 items per jaar. Nu ben ik op dit punt wel voorzichtig, omdat Delft maar één bibliotheek is, maar het zou kunnen dat inderdaad de veel-lezers in Delft lid blijven en dat de niet- of weinig-lezers hun abonnement opzeggen. Bibliotheken met gratis jeugdleden houden overigens deze jeugdleden niet voor altijd in hun bestand. In veel bibliotheken hanteert men de regel dat jeugdleden na twee jaar inactiviteit worden uitgeschreven uit het bestand en niet meer meetellen.

Voor mij waren deze cijfers voldoende reden om eens even te bellen met Margot Nicolaes, de directeur van DOK Delft. Men heeft in Delft wel goed nagedacht over deze keuze van jeugdcontributie. Want ja, het is ook een eigen keus. Men stelt zich echt de vraag of  contributievrijdom voor de jeugd dat effect heeft dat men ervan verwacht. Men geeft aan het actieve gebruik belangrijker te vinden dan het aantal lidmaatschappen. Nog steeds zijn veel kinderen lid en zij die lid zijn, zijn actiever dan bij andere bibliotheken. Kinderen van ouders met een zeer laag inkomen kunnen gratis lid worden middels een stadspas. En last but not least: kinderen betalen geen boete. En Nicolaes betoogt dat die boete wel eens een grotere afhaker kan zijn dan het contributiebedrag. Men heeft in Delft geen contracten met scholen om kinderen massaal lid te maken van DOK. Wel heeft men 'Vindplaatsen' (een bibliotheek op school-plus-variant) waar ook kinderen zonder abonnement gebruik van kunnen maken.

Nicolaes vraagt zich af wat er zou gebeuren als je in openbare bibliotheken met contributievrijdom de jeugdleden eraf zou halen die slecht 0 of 1 keer gebruik maken van de bibliotheek en of je dan niet tot dezelfde aantallen zou komen. Ik moet eerlijk zeggen dat ik die aantallen niet kan achterhalen maar dat dat zeker een onderzoek waard is.

De opmerkingen geven wel een paar punten om over na te denken. DOK heeft er stevig over nagedacht. Juist omdat het een afwijkend standpunt is.  Misschien heeft men er daardoor wel meer over nagedacht dan bibliotheken die al jaren contributievrijdom hanteren. En misschien is het daardoor voor veel bibliotheken wel een soort automatisme geworden waardoor we het minder bewust inzetten. Maar ik ben heel voorzichtig met conclusies want ik zie ook dat in Delft het bereik onder kinderen een kwart lager ligt dan in de rest van Nederland. Dit ondanks het actieve beleid van DOK.

Conclusie
Contributievrijdom voor de jeugd staat in heel veel gemeenten nog steeds als een paal boven water. Een kleine 10% van de bibliotheken kent een vorm van jeugdcontributie.Vaak lost men dit op met schoolabonnementen, die de bibliotheek overigens wel extra aandacht en moeite kosten. Op basis van de cijfers van Delft, die al langjarig een jeugdabonnement kent vanaf zeer lage leeftijd, kun je zeggen dat contributievrijdom er voor zorgt dat substantieel meer kinderen lid zijn van de bibliotheek dan wanneer die contributievrijdom er niet zou zijn. Contributievrijdom is echter niet het enige waardoor kinderen van een bibliotheek gebruik blijven maken. Zoals we kunnen zien in Delft gaat het ook om aantrekkelijke dienstverlening en een blijvende investering in collectie.

Tegelijkertijd toont het voorbeeld van DOK Delft aan dat er best meer onderzoek mag worden gedaan naar het effect van die contributievrijdom. Ik  blijf een groot voorstander van die contributievrijdom maar zie ook dat het ontbreken van blijvend onderzoek naar het effect de discussie hierover makkelijk tot een ideologische twist kan maken.

Lodewijk Asscher diende bij de midterm review van de WSOB een motie in voor gemeenten waar geen bibliotheekwerk is. Die motie is aangenomen en wordt thans van invulling voorzien. Ik vraag mij af of je gemeenten zonder contributievrijdom eigenlijk ook niet binnen zo'n motie zou moeten bezien. Het zou er naar mijn gevoel niet in misstaan.

donderdag 20 december 2018

Deckers-index: Bibliotheek Hoogeveen is de best presterende bibliotheek van Nederland!


Bijna kerst. En ik vermoed zo ongeveer de laatste blogpost van mij voor dit jaar. Maar wel één met een fantastische uitsmijter. Wie is namelijk de best presterende bibliotheek van Nederland? De beste bibliotheek van Nederland staat in Zwolle, keurig gekozen door een jury en publiek.

De best presterende bibliotheek van Nederland volgens de Deckers-index is - tromgeroffel - Hoogeveen! Hoogeveen laat nipt Stadskanaal (die de vorige keer bovenaan stond) en Maas en Peel achter zich.


Deze ochtend mocht ik in de personeelsvergadering van de bibliotheek Hoogeveen het nieuws bekend maken, de oorkonde uitreiken en al die hardwerkende collega's daar feliciteren.  Ze waren er blij mee zoals u ziet. Een mooie bibliotheek trouwens met een prachtige verhalenwerf die zeker het bezoeken waard is. Mijn felicitaties!

Deckers-index
Maar waar kijkt u eigenlijk naar in deze top-20 en hoe werkt die? Nou dat gaat als volgt. In de afgelopen week publiceerde ik al de top-15's van het aantal uitleningen per lid, het percentage lid, het aantal bezoeken per inwoner en het aantal activiteiten per 1.000 inwoners.

Van elk van deze kengetallen heb ik een lijst van alle bibliotheken. In totaal staan er 149 bibliotheekstichtingen op deze lijst. Degene die op één van bovenstaande lijsten bovenaan stond, kreeg 149 punten, de nummer twee krijgt 148 punten en zo verder. De nummer 74 en nummer 75 vormen gezamenlijk het midden van deze lijst en dus ook het landelijk gemiddelde. Tel vervolgens alle punten bij elkaar op et voila: de Deckers-index.

Knappe prestatie
Wie door de lijst heen kijkt ziet dat het een knappe prestatie is om op alle fronten goed te scoren. Daarmee denk ik dat het ook wel een redelijk gewogen verhaal is. Ik heb bijvoorbeeld overwogen om het gebruik van ebooks nog als aparte indicator mee te laten tellen. Maar wie dat doet laat ebooks (wat maximaal 5% van de uitleningen is) even zwaar tellen als de uitleen van fysieke materialen. Dat zijn onvergelijkbare eenheden. In die zin is dit wel een gebalanceerd aantal factoren.

Opvallend is ook dat er geen G4-bibliotheken tussen zitten en in het geheel geen bibliotheken met een heel groot werkgebied. Sterker nog: Scherpenzeel als kleinste bibliotheek van Nederland staat er gewoon leuk tussen. Het feit dat grote steden hier wellicht minder tussen staan is dat grote steden in de regel minder leden kennen dan kleinere plaatsen of plaatsen met een hoog opleidingsniveau.

Dank aan de bibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek
Een speciaal woord van dank zo aan het eind van al die lijstjes wil ik graag nog kwijt aan de bibliotheken en de KB. Ik volg nu al een paar jaar de cijfers per bibliotheek en ik kan zien dat de kwaliteit van deze cijfers in de afgelopen jaren sterk verbeterd is. Deels ligt dit aan dat bibliotheken veel consequenter zijn gaan invullen maar het heeft ook te maken met het programma dat de KB uitvoert rond de gegevenslevering. Voor mij als blogger werpt die inspanning veel vrucht af en maakt de kwaliteit van de uitkomsten stukken beter. Dank daarvoor.

Gefeliciteerd!
Dat neemt allemaal één ding niet weg: wie op deze lijst staat heeft weer een prachtige prestatie geleverd dit jaar. Gefeliciteerd allemaal en Hoogeveen, Stadskanaal en Maas en Peel in het bijzonder.

Fijne dagen allemaal!

maandag 17 december 2018

Welke bibliotheek heeft de meeste bezoekers en activiteiten?



Vandaag weer een paar top-15's maar dit keer niet van uitleencijfers maar van bezoekers en activiteiten. Bibliotheken hebben gezamenlijk zo'n 60 miljoen bezoekers per jaar. Dat zijn uiteraard veel mensen die een boek hebben geleend maar dat kunnen ook krantenlezers zijn of mensen die een cursus volgen of die deelnemen aan een activiteit. Je hoeft voor lang niet alle bezigheden lid te zijn. Het daarom logisch om het aantal bezoekers te relateren aan het aantal inwoners. Hoe vaak bezoeken inwoners gemiddeld de bibliotheek. Landelijk gezien komt elke inwoner 3,5 keer per jaar in de bibliotheek. 

Twee jaar geleden waren Deventer, Arnhem en Hengelo nummer 1, 2 en 3 in dit lijstje. Alledrie behoren ze zeker nog tot de top maar Scherpenzeel, Gouda en Maas en Peel nemen de kopposities over. Dat is toch een mooie prestatie van Scherpenzeel want dat is kleinste bibliotheek van Nederland  met een werkgebied van 9.700 inwoners. En die komen dus allemaal ruim 11 keer per jaar in de bibliotheek. Pluim voor Alfred Haaksma, de dappere directeur van deze bibliotheek. 

Ook constateerde ik twee jaar geleden al dat er relatief veel instellingen in deze lijst zitten met een gecombineerde functie. Denk aan Rozet, het Eemhuis, Zinin, Kulturhus Borne en de Nieuwe Nobelaer. Combineren van functies leidt dus tot meer bezoekers zou je kunnen stellen. Het kan zijn dat het de gebruikscijfers vertroebelt maar het kan ook goed zijn dat bezoekers die eenmaal in huis zijn, verleid worden om meerdere functies te gebruiken.  

Digitale bezoekers


Bibliotheken doen veel via internet. Je kunt iets opzoeken, je kunt iets reserveren, je kunt naar ebooks. Cijfers van websites zijn soms wat lastig te vergelijken. Hoewel veel bibliotheken nu hetzelfde pakket gebruiken, blijf ik het altijd nog een beetje een spannend cijfer vinden. Met die kanttekening geef ik u die top-15.

Ook hier maak je een kengetal door het totaal aantal bezoekers te delen door het aantal inwoners of het aantal leden. Ik heb er voor gekozen om dit nu per lid te doen. De meeste handelingen op de website zijn namelijk gerelateerd aan het lidmaatschap.

Bibliotheek Aan den IJssel, Centre Cèramique (Maastricht) en BiblioPlus (Boxmeer e.o.) voeren de lijst aan. Gemiddeld komt een bibliotheeklid drie keer per jaar op de website. Bij de koplopers is dat minstens twee keer zoveel en bij Bibliotheek Aan den IJssel bijna tien keer zoveel. Waarom Bibliotheek Aan den IJssel het zo goed doet, kan ik niet gelijk ontdekken aan hun site.

De meeste actieve bibliotheek



En naar de laatste top-15 van dit jaar. Die van activiteiten. Dit wordt nog niet zo heel lang goed geteld maar het bestand wordt wel steeds beter. Activiteiten vormen dan ook steeds vaker een belangrijker onderdeel van het werk.Wellicht speelt ook een beetje mee dat we de cijfers per bibliotheek openbaar maken en dat dat wat meer druk geeft om te zorgen dat er cijfers zijn. 

Bij activiteiten is het wel een beetje opletten want ze zitten verstopt in meerder kolommetjes: schattingen en geregistreerde tellingen. Het meeste is overigens netjes geregistreerd.

De activiteiten bereken ik - om ze vergelijkbaar te maken - per 1.000 inwoners. Voor activiteiten hoef je bijna nooit lid te zijn dus delen op het inwonertal is dan logischer.

Dan de top-15. Fier aangevoerd door Kultuhus Haaksbergen. Een gecombineerde instelling waar inderdaad veel activiteiten plaats vinden: bibliotheek en theater onder één dak. Gevolgd door Hoogeveen en Drachten. Op de vierde plaats het door bezuinigingen getergde Graafschap waar de vestiging Warnsveld nog altijd onder druk staat. Je snapt niet dat de politiek daar twijfelt: er gebeurt daar hartstikke veel! Gemiddeld in Nederland zo'n 8,5 activiteit per 1.000 inwoners per jaar en bij de top rond de 50 activiteiten per jaar. 

Type activiteiten en total omvang


Naast al die top-15's is het ook wel aardig om nog een te kijken naar alle typen activiteiten. Een paar jaar geleden deed ik dat ook. In 2015 werden er nog maar 77.000 activiteiten geteld. In 2017 bijna twee keer zo veel? Magie? Nee, deels zijn er veel meer activiteiten en deels moet ik zeggen dat bibliotheken het ook veel beter zijn gaan registreren. Een paar jaar geleden had zo'n 30% van de bibliotheken deze cijfers niet ingevuld. Nu is het nog slechts een enkeling. 

Activiteiten vormen naar collectie dus steeds vaker een kernbezigheid. Het sluit aan bij het artikel dat ik in 2015 al schreef over het feit dat de programmeur de nieuwe collectioneur lijkt te worden.

Ook de verdeling van activiteiten is veranderd. . Het aandeel Lezen en Literatuur is kleiner geworden ten gunste van educatie en ontwikkeling. Dat zou kunnen komen door activiteiten rond taalhuizen en bibliotheek op school. Maar een goede definitie wat waaronder valt zal vaak nog wel een kluif zijn en kan per bibliotheek ook verschillende geïnterpreteerd worden. 

Op naar een top-20 aller top-15's?
Nou alle bibliotheken die weer in het lijstje staan: klasse! Mooie prestatie. Wij gaan zo langzamerhand richting kerst. Eens kijken of we alle statistieken nog eens samen kunnen brengen tot een top-aller-top-15's kunnen maken en zo kunnen bepalen wat de best presterende bibliotheek van Nederland is. Wie denkt u dat dat is?

Stay tuned.

vrijdag 14 december 2018

Welke bibliotheek heeft de meeste leden en wie leent het meeste uit?


Hoewel de uurtjes vrije tijd in december schaars zijn, heb ik toch wat tijd gevonden om weer een paar top-15's voor te bereiden. U leest het goed: een paar. Dus na dit blog krijgt u er nog een paar. Vandaag hele klassieke bibliotheekcijfers: wie heeft de meeste leden en wie leent het meeste uit?

Tja, hoe meet je wie de meeste leden heeft? Want Amsterdam is groter dan Kampen? In bibliotheken is het vrij gebruikelijk om dat uit te drukken in het percentage van de bevolking dat lid is. En dat lijstje ziet u hierboven. In een gemiddelde plaats is rond de 20% van de bevolkin lid van de bibliotheek. Ongeveer één op de vijf. 

Maar in bovenstaande lijstje Zwolle, Zaanstreek en Zeeland (allemaal plaatsen met een Z) waar niet één op de vijf maar één op de drie inwoners lid is. Twee jaar geleden bestond de top-3 ook uit Zwolle en Zeeland maar stond Hengelo op de derde plaats. Er is stuivertje gewisseld in de top. 

Echt iets opvallende kan ik niet gelijk ontdekken aan deze lijst. Zijn het typische middenklasse-plaatsen met iets meer dan gemiddeld hoger opgeleiden? Zijn het bibliotheken die allemaal stevig investeren in Bibliotheek op school en daardoor veel kinderen hebben? Zijn het plaatsen met een actief marketingbeleid of een sterke collectie? Het zal een combinatie van alle zijn. Wel veel 'Beste bibliotheken van Nederland' in de lijst: Zwolle, Hengelo, Almere en Arnhem.


Waar leent men het meeste uit?


En dan het tweede cijfer over de klassieke bibliotheek: wie leent het meeste uit? Ja natuurlijk grotere bibliotheken lenen in absolute aantallen meer uit dan anderen. Maar als je bibliotheken onderling wilt vergelijken dan kijk je vaak naar het aantal uitleningen per bibliotheeklid. En dan ziet de top-15 er als volgt uit.

Enschede, Staphorst en Achterhoekse Poort voeren de lijst aan. Enschede zelfs met 43 uitleningen per lid terwijl het landelijk gemiddelde op 'slechts' 19,7 staat.

Twee jaar geleden maakte ik ook dit overzicht en toen stonden Enschede en Staphorst ook bovenaan. Het landelijk gemiddelde lag in 2015 op 20,7 uitleningen per lid en nu dus 19,7.

In de lijst relatief veel bibliotheken met een werkgebied met christelijke signatuur. De leestraditie is daar blijkbaar nog altijd sterk. Hoogste nieuwe binnenkomer in deze lijst is Bibliorura uit Roermond evenals Heuvelland en Nuth. De katholieken slaan terug zullen we maar zeggen.

In het volgende blog gaan we kijken naar de bezoekers en activiteiten. Stay tuned!


zondag 2 december 2018

Het beste sinterklaascadeau.... maar wel voor volgend jaar


In twee eerdere blogs liet ik u al weten dat ik bezig was met een bijzondere speurtocht, die van de oorlogsdagboeken van de  Bibliotheek Deventer. Kort samengevat: ik had een bijzonder oorlogsdagboekje gevonden van een noodfiliaal van de Deventer bibliotheek. Het dagboekje was bijgehouden door twee 20-jarige jongedames die in de laatste maanden van de oorlog dit noodbibliotheekje draaiend houden. De locatie is een oude Jaminwinkel waar men, tussen de geallieerde bombardementen door, boeken uitleent en klanten te woord staat. Klanten die soms zelf net geliefden hebben verloren of klanten die toch gewoon onder hun bibliotheekboete uit proberen te komen.

Het is een lieve kleine geschiedenis waar ik flink wat achtergrondinformatie bij heb gevonden. Wat deden deze jongedames na de oorlog? Wat gebeurde er verder in de bibliotheek en welke kleine verzetsdaad voerde men uit?

U wist al van mij dat ik bezig was om het boekje gepubliceerd te krijgen en dat WalburgPers de mooie uitgever was die dit op zou pakken. Ruim een maand geleden tekende ik het contract met WalburgPers en ze gingen vlot aan de slag.  Een week of twee geleden kwam bovenstaande omslag gereed! Ik ben er blij mee, ik vind het een mooi ontwerp dat Walburg heeft gemaakt.


U kunt al intekenen!
Vrijdagavond kwam ik thuis na een lange week werken en trof in mijn brievenbus de voorjaarscatalogus van WalburgPers. En ja hoor! Het boekje staat erin! Die catalogus is vooral bedoeld voor de boekhandelaren. Ze baseren op deze informatie hun inkoop. Die kunnen dus nu aan de slag.


Maar wie op de site van WalburgPers kijkt ziet ook dat je daar al kunt intekenen op het boek! Het verschijnt pas begin april maar u bent dan natuurlijk wel verzekerd van een exemplaar...... zei hij optimistisch.

Ook bij Bol.com is nu het boek al te reserveren.



Het boek moet nog af....
Terwijl WalburgPers dus alle voorbereidingen treft voor de verkoop, werk ik zelf nog aan de laatste afronding van het boek. Van familie van beide dames heb ik prachtige foto's gekregen. Foto's van soldaten die in huis verbleven en waar iets moois mee opbloeide en foto's van platgebombardeerde huizen Het boek gaat zo een aantal verborgen documenten onthullen die samen een mooi beeld gaan bieden op de laatste maanden van de oorlog in Oost-Nederland in het algemeen en de geschiedenis van bibliotheken in de oorlog het bijzonder.

U kunt dus al bestellen voor Sinterklaas.... u hebt het dan ruim op tijd voor Sinterklaas volgend jaar. Zo vroeg was u nog nooit klaar! Snel bestellen dus.