Datajournalistiek voor beginners: Hoe Overijsselse bibliotheken zich door de crisis staande hielden 2006-2014

Als ik iedereen mag geloven naderen we het eind van de financiële crisis. Ik mag het hopen. In de afgelopen jaren schreef ik mijn vingers blauw aan bezuinigingsplannen. Hoe hebben bibliotheken in Overijssel het er vanaf gebracht?

Mijn werkgever was zo slim om mij de afgelopen week op een beginnerscursus datajournalistiek te sturen. Datajournalist Jerry Vermanen, werkzaam bij NU.nl geeft deze cursus bij de Nederlandse Vereniging van Journalisten.

In bijgaande twee overzichten is te zien wat de gemiddelde afstand is in 2006 en 2014 tot een bibliotheekvestiging. De schaal en kleuren zijn op beide overzichten gelijk.



Overijssel houdt goed stand in de crisis

Wie goed kijkt ziet wel enkele verschillen. Maar de verschillen zijn beperkt. Nu zijn we nog niet aan het eind van de bezuinigingen. Wat ik wel zie is dat bibliotheken in de afgelopen jaren vaak manieren hebben gevonden om bijvoorbeeld door samenwerking toch op veel plekken beschikbaar te blijven. Met deze plaatjes zien we dus het effect van deze inspanning.

 


De cijfers zijn overigens openbare cijfers van het CBS. Ik had ze al eens eerder gebruikt maar nog nooit uitgesplitst omdat de databrij mij toelachte en ik vertwijfeld dacht: ik kan er iets mee maar weet nog niet hoe.

Overijssel scoort landelijk goed

Ook landelijk gezien, doet de provincie Overijssel het prima. Kijk maar onderstaande tabel.




Utrecht en Zuid-Holland zijn koploper maar Overijssel volgt daar snel achter.

Wordt vervolgd?
Het is overigens een besmettelijk virus, die datajournalistiek. Want als je dit eenmaal kunt, heb je duizend-en-één vragen die ook wil stellen en wil beantwoorden. Ik ga er maar eens op broeden... maar heel even leun ik toch achteruit een kijk naar een paar leuke plaatjes.

Zeven ideeën hoe uw bibliotheek vluchtelingen kan helpen

Bibliotheken die als vouwcaravans uitklappen, benefietbibliotheken, bibliothecarissen die als advocaat gaan werken en bibliothecarissen die shirts verkopen met de tekst: 'Refugees welcome'. Bibliotheken blijken bijzonder creatief in het ondersteunen van vluchtelingen en asielzoekers. Dit weekend schuimde ik het internet af en vond zeven aantrekkelijke manieren die u zelf misschien ook kunt gebruiken.

Idee 1: De bibliotheek als vouwcaravan

Tja, dit blijft toch wel grappig om te zien. In 20 minuten bouwen ze een complete bibliotheek en mediacentrum. In bovenstaande filmpje is dat teruggebracht tot minder dan twee minuten. Het is een initiatief van Libraries without borders - een tegenhanger van Artsen zonder Grenzen. De stichting zette zich voor het eerst in na de aardbeving op Haïti in 2010. De hierboven getoonde set wordt gebruikt in een vluchtelingenkamp in Burundi waar 50.000 vluchtelingen zijn uit voornamelijk Congo.

Idee 2: Bibliothecaris als asieladvocaat

Het tijdschrift Amarican Libraries vertelt het verhaal over meerdere bibliotheken in de Verenigde Staten waar bibliothecarissen bijscholing ontvangen om immigratieformulieren af te handelen en asielzoeker met raad en daad bij te staan. Normaal gesproken moeten advocaten deze taken uitvoeren.

Het artikel verhaalt onder ander over Hartford Public Library (125.000 inwoners) waar jaarlijks op deze manier 500 tot 600 asiel- en naturalisatieaanvragen worden afgehandeld.

Idee 3: Voorleesexpress in AZC

Denkt u: nou die mobiele bibliotheek is me nog wat te duur en die training tot asieladvocaat duurt me te lang, dan is dit idee misschien sneller te realiseren: de voorleesexpress in het AZC.

Het AZC in Azelo (bij Almelo) herbergt gezinnen met kinderen. Voor de Voorleesexpress reden om juist daar aan de slag te gaan. Het voorleesteam bestond onder andere uit derdejaars studenten van Saxion die samen met de gezinnen met de Nederlandse taal aan de slag gingen. Het geheel was zeer succesvol. Op dit moment wordt gekeken hoe hier een breder vervolg aan kan worden gegeven.

Meer informatie bij projectleider Karien van Buren

Idee 4: Asielotheek

In het 'gemütliche' Duitse Grassau  (6.000 inwoners) hebben de inwoners een speciale bibliotheek voor vluchtelingen geopend. De bibliotheek is bij elkaar gebracht door financiën van verschillende organisaties en sponsoracties. Veel burgers uit het dorpje zetten zich in voor deze bibliotheek.

Meer informatie vindt u hier. 

Idee 5: Benefiet in de bibliotheek

Bieb010jong is een eigen actie gestart voor vluchtelingen. Samen met partners organiseert de bibliotheek op zondag 27 september een benefietdag met live muziek, gesproken woord en andere optredens. Ook kan er gegamed worden en zijn er verschillende workshops.

Je kan bijdragen door iets te kopen of door iets aan te leveren dat verkocht kan worden. De oprbengst gaat naar vluchtelingen.

Meer info bij Bieb010jong

 

Idee 6: Refugees Welcome

De Bücherhallen van Hamburg hebben wel een hele ludieke manier om geld bij elkaar te krijgen voor activiteiten voor vluchtelingen. Ze verkopen deze 'hoodies' met de tekst: 'Refugees Welcome'. Een duidelijker statement kun je niet maken. 

De truien zijn te koop op deze site.

De opbrengst wordt gebruikt voor 80 tafels 'Dialog in Deutsch' een equivalent van onze taalcafé's. 

Meer informatie hier. 

Idee 7: Media-box voor vluchtelingen

 

Na alle creatieve ideeën nog een hele simpele die voor alle bibliotheken bereikbaar moet zijn. De stadsbibliotheek Bremen is een project gestart met Mediaboxen. In de mediaboxen zitten voor verschillende talen en voor verschillende doelgroepen geschikte media. Zo is er een speciale box voor ouders met kinderen in verschillende leeftijden. De media in de box zijn een mix van materialen in eigen taal en media die je spelenderwijs het Duits laten leren. De box is verkrijgbaar voor de Franse, Arabische en Russische, Perzische en Engelse taal. 

En o ja, elke vluchteling krijgt ook een gratis bibliotheekabonnement. We zouden het bijna vergeten.

Meer informatie vind je hier en hier  

Aan de slag?

Nou, volgens mij voldoende ideeën om maar eens de boer mee op te gaan. Dit natuurlijk naast wat u zelf al had bedacht zoals rondleidingen geven, abonnementen aanbieden, oefenprogramma's zoals Oefenen.nl inzetten of  gewoon aansluiten met Boekstart. Mijn opzet was om even een paar ideeën aan te reiken die net buiten die eerste gedachten lagen.

Als ik het goed begrijp wordt er ook bij partijen als KB en VOB al nagedacht over hoe bibliotheken met deze uitdaging om kunnen gaan. Dus het zal vast niet de laatste keer zijn dat we elkaar daar over spreken.

Wens ik u voor nu veel succes!

Eerdere blogs:

Geef elke AZC een (nood)bibliotheek en een taalcafé

Twee waarnemingen en 160 belrondjes?

Boeken weg, doel bereikt, bibliotheek opgeheven..

Een klein berichtje in de krant. Alle boeken weg uit de mini-bieb. Je mocht ze gratis meenemen. Iemand heeft dat gedaan. Je zou zeggen: doel bereikt, bibliotheek opgeheven.

Maar nee, de initiatiefnemers hopen dat er snel weer nieuwe komen.

Bij dit soort berichtjes, gaat mijn fantasie op de loop. Wie heeft dit gedaan? Breekt er concurentie los tussen mini-bibliotheken en rooft men elkaars titels? Is het een professionele bibliothecaris die vindt dat mensen naar een 'echte' bieb moeten komen? Is er vandaag ergens een kleedjesmarkt en dacht iemand snel aan koopwaar te komen? Of is het toch een goede reclamestunt van de eigenaar van de mini-bieb zelf?

Of,
of,
of,
nee het zal toch niet? Of was het toch iemand die echt veel van lezen houdt en komen alle boeken na dit regenachtige weekend gewoon weer terug?

Soms is het echte leven, spannender dan het boek.

Met dank aan Hanneke Schopman voor de attendering.

Geef elk AZC een (nood)bibliotheek en taalcafé?

Dit is het plaatje van alle AZC's in Nederland. Dat zijn er nog best veel of niet?  Het plaatje is afkomstig van de site van het COA. En het worden er nog een stuk meer. Want VNG doet een klemmend beroep op gemeenten om vluchtelingen op te vangen.

Ruim een week geleden schreef ik een blog over twee onderwerpen: 1) de perikelen bij het UWV en 2) de grote toestroom van vluchtelingen. Mijn opmerking was toen dat 160 belrondjes misschien wel eens interessant zouden kunnen zijn. Dit keer ga ik verder in op de vluchtelingen.

Want nu in rap tempo AZC's vollopen, geopend of heropend worden, triggert mij dit plaatje toch wel. Zouden alle bibliotheken al contact hebben met deze AZC's? 

Calais Refugee Library, Libraries without borders en omgebouwde stadsbussen

Via internet kwam ik bij dit artikel van The Guardian waarin melding wordt gemaakt van een bibliotheek voor vluchtelingen bij Calais. Een bewonderenswaardig initiatief van een Britse docente die dit samen met vrijwilligers opzette. 

Ook maakt het artikel melding van andere bibliotheekinitiatieven voor vluchtelingen: zoals het initiatief van Libaries without Borders met hun Box-bibiotheek., of speciale omgebouwde stadsbussen als rijdende bibliotheek in Italië. 

Elke AZC een (nood) bibliotheek en taalcafé?

Bij de genoemde voorbeelden zie je dat goedwillende burgers het oppakken.Soms ondersteunt door een stichting zoals Libraries without borders. Concepten die voor tweede- of derde-wereldlanden lijken bedoeld, zouden toch ook zomaar in Nederland voor grote groepen vluchtelingen interessant kunnen zijn. En  als je op die manier kijkt zou je toch binnen de kortste keren in elk AZC een (nood)bibliotheek moeten kunnen krijgen?

En waarom dan ook niet gelijk met burgers taalactiviteiten organiseren? Verplaats het taalcafé (tijdelijk) naar het AZC of open een tweede café. En zou via crowdfunding op sponsoring niet een klein internetcafé of taalpunt te realiseren zijn? De Box-bibliotheek? Of zou die afgeschreven Bibliobus toch niet nog een kans moeten krijgen? Wie even nadenkt, komt op vele ideeën waarmee eerste nood gelenigd zou kunnen worden.

VNG geeft  in haar persbericht aan dat  ze 'bezig (zijn) met een ondersteuningsprogramma voor gemeenten op tal van praktische zaken voor iedere dag.' Wat mij betreft hoort daar een (nood)bibliotheek en een taalcafé bij. 

Voor bibliotheken lijkt mij dit een mooie en dankbare gelegenheid om die nieuwe rol van de bibliotheek in te vullen en deze ook op een nieuwe manier te organiseren. Voor conventionele oplossingen zijn er domweg geen middelen. Juist in deze omvangrijke problematiek moeten we zoeken naar nieuwe wegen. 

Stand van zaken
Ik ben wel benieuwd hoe ver bibliotheken hier mee zijn? Zijn er contacten met VNG om de bibliotheek in dat pakket van praktische zaken mee te nemen? Zijn er op lokaal niveau al noodbibliotheken of Boxbibliotheken? Zo nee, dan is het misschien goed om toch dat belrondje nog even te maken in uw gemeente. En zo ja, laat het me eens weten. Want goed voorbeeld doet goed volgen!

Tot slot: in mijn vorige blog maakte ik niet alleen melding van vluchtelingen maar ook van het UWV.  Cor Wijn, de interim-directeur van de VOB meldde dat hij contact zou zoeken met Tof Thissen van het UWV. Onlangs meldde hij mij dat dat is gelukt en dat er over enige tijd hierover een gesprek met hem volgt. Wordt vervolgd dus.  Misschien dat de VOB ook nog een lijntje kan leggen naar COA en VNG over dit onderwerp.

Mocht u dat belrondje lokaal nog niet hebben gemaakt, dan misschien toch maar doen. Succes.

Altijd die mobieltjes.... de pareltjes van Catherine Balet

Met de komst van internet, pc's, tablets en vooral mobieltjes wordt ons hele leven zo ongeveer geregistreerd. Hoezeer wij ook zelf grip willen houden op onze eigen privacy, we zijn  er vaak zelf dubbel in. We willen geen camera's op straat en we niet zomaar afgeluisterd kunnen worden maar we plaatsen wel onze vakantiefoto's op internet en laten elke dag weten waar we nu weer bezig zijn.


Strangers in the light
Als schilders als Rembrandt of Vermeer nu een schilderij zouden maken, dan zouden deze moderne apparaten zeker op het doek terecht komen. Misschien dat schilderijen er dan wel uit zouden zien zoals bovenstaande foto van Catherine Balet. De foto komt uit haar serie 'Strangers in the light'.

De serie toont onze 'Haat-Liefde-houding' met technologie. Een feest is geen feest, als het niet op internet is geweest, lijkt soms het adagium.

Ik vind het een prachtige serie die vaak lijken te verwijzen naar klassieke schilderijen. Want zeg nou zelf: bovenstaande plaat vertoont enige overeenkomst met deze van Rembrandt, een klassiek thema. Ik geef toe, er zijn betere voorbeelden maar u snapt de gelijkenis.

De foto's zijn gemaakt met louter het daglicht en het licht van de schermen voor zover ik heb begrepen.

Kijk bijvoorbeeld ook naar deze dame die in bad haar berichten leest.

Dit zou je met enige fantasie toch het 'Brieflezende meisje' van Vermeer kunnen noemen? Ook hier is de vraag: 'Wat leest zij en welk bericht heeft haar zojuist bereikt?'

Noorderlicht
Wie deze foto's wil zien moet naar de Fotomanifestatie Noorderlicht in Groningen. In de oude suikerfabriek is weer een prachtige hoeveelheid foto's samengebracht. Met dit jaar onder andere als thema: data rush.  Wie van fotografie houdt, moet zeker voor 11 oktober hier nog een bezoek brengen.

Ga ik gauw weer verder met..... mijn mobieltje. Ik zie dat ik ondertussen 13 Whatsapp-berichten heb gemist. 

De stamhouder, de bizarre geschiedenis van Alexander Münninghoff

Zoals u weet, houd ik van bizarre geschiedenissen. Omdat de werkelijkheid soms meer kronkelt dan fictie ooit doet. De afgelopen week las ik het boek 'De stamhouder' van Alexander Münninghoff.

Münninghoff, waar kent u die ook al weer van? Inderdaad, hij was correspondent in Rusland. En het is zijn eigen verhaal.

Neem een familie van Baltische landadel die op de vlucht slaat voor de Bosljewieken en naar Nederland gaat. De zoon gaat niet mee naar Nederland maar gaat bij de SS gaat om die Bolsjewieken een lesje te leren. De vader die het verzet steunt, helpt de inlichtingendienst en verdient ondertussen geld aan de bezetter. De zoon trouwt in Duitsland met een Letse - liefde op het eerste gezicht - en ze  krijgen een zoon, de kleinzoon en stamhouder. Geboren tijdens een bombardement in Polen. De familie in Nederland rijdt dwars door bezet gebied om hun kleinzoon op te halen. 

En dat alles is slechts het begin van een verhaal  Dan begint de afwikkeling van de oorlog. Waar in de oorlog alles draaide om overleven, moet nu iedereen de draad weer oppakken. En in dit verknipte gezin met verschillende nationaliteiten en loyaliteiten, botst de ene na de andere.

Totdat de laatste sterft worden rekeningen nog vereffend maar duiken ook telkens nieuwe geheimen op. Over het ijzersterke Katholieke netwerk van de opa, over de kameraadscap, over ontheemde vader en zijn naïeve vechtlust, over een alleenstaande moeder net na de oorlog, over geheime kinderen die hun stiefvaders chanteren.  Alles komt in één leven voorbij. Van grote rijkdom naar diepe armoede en weer terug. 

Bekijk VPRO-boeken nog maar eens vanaf een minuut of vijftien. Daar zie je hem voorbij komen.

Vroeger had ik nog de kinderlijke gedachte dat 'rijke' families ook 'nette' families waren. Die illusie ben ik ondertussen wel kwijt en dit boek bevestigt me in die gedachte. Rijkdom kan veel verhullen,

Münninghoff begon in 1990 met het boek. Er zal veel speurwerk aan te pas zijn gekomen om het te schrijven. En het feit dat veel van de betrokkenen inmiddels overleden zijn, zal het makkelijker maken om deze geschiedenis te publiceren.

Na het lezen voel je je accuut kleinburgelijk. Hoe wild je leven ook was. Het zal bleek aftekenen tegen de geschiedenis van de stamhouder.

Snel bestellen dus dat boek..

Bestel het boek via Literatuurplein
Bestel het boek via de Overijssel catalogus

Nieuw in dit land? Snel naar de bibliotheek!

Dit is de burgemeester van Los Angeles. En hij heeft een filmpje gemaakt voor alle nieuwkomers in zijn stad. Mensen die hun weg moeten vinden, de taal moeten leren en een nieuw leven in een nieuw land moeten starten. Nadat hij ze vriendelijk welkom heeft geheten, stuurt hij ze gelijk naar de bibliotheek.... En de bibliotheek heeft hier weer een aparte pagina voor op haar website.

Een mooi voorbeeld in aanvulling op wat ik gisteren schreef over uitdaging van het UWV en de grote hordes vluchtelingen die we goed op weg willen helpen.

Interessante website
Overigens is de site van de Los Angeles Public Library wel een interessante om eens te bezoeken.

Aan de linkerkant van het scherm zie het je hoofdmenu van de bibliotheek staan. Daarin zie je dat speciale doelgroepen heel nadrukkelijk genoemd worden op de site: Kids & Parents, Teens, Job Seekers etc.. Met telkens passende dienstverlening. Best een aardig idee voor bibliotheken in Nederland.

The best card in LA is Free
Maar de leukst optie op hun site vond ik toch wel onderstaande plaatje: de beste kaart van Los Angeles is gratis. Het zou bij ons een hoop discussie over tarieven schelen.

Met dank aan Jos Debeij voor de attendering