donderdag 14 april 2016

Ron Blaauw:'Alles over Gordan Ramsay is waar...' #biebplaza

Ron Blaauw komt binnen. Meester-kok. Hij is 48 jaar en geboren en getogen in Hoorn. Maar om eerlijk te zijn: daar wordt je geboren en daar ga je dood. Dus toen ik 16 was en de Mavo erop had zitten was dus ook zaak om daar weg te komen. Met wat toeval kwam hij bij verkort onderwijs als kok. Hij had nog nooit gekookt. Zelf het blikje met de knakworst mislukte bij hem.

Via via kwam hij bij de Kersentuin van Joop Braakhekke. Daar ontstond zijn passie voor koken. Toen hij 30 was begon hij voor zichzelf. Hij wild een nieuw type restaurant: geen oubollig familie-eettent maar eten centraal en een Michelinster.

Ramsay en Arzak
Vier jaar buffelde hij. Elk jaar werd hij genoemd voor een ster maar elk jaar was hij het niet. En toen kwam de boekhouder voorbij: als je zo doorgaat ben je failliet. Hij nam een pauze en ging op reis. Op stage bij Gordon Ramsay. Een verschrikking. Daar vlucht hij weg. Een tweede stage volgt:bij Arzak in San Sebastian. Dat geeft hem een nieuw beeld op hoe zijn kaart eruit moest zien. Daar ligt de basis van zijn huidige succes.

Binnen twee jaar had hij twee sterren. Fantastisch. Van Oudekerk ging het naar Amsterdam. Alles ging prima. Totdat Michelin voorbij kwam en zei: je zit in de race voor een derde ster. En toen sloeg ik dicht. Want ik dacht: wil ik dit nog vijftien jaar doen?

Opnieuw ging ik op reis. Naar Parijs om te eten in allerlei driesterrenrestaurant. Zijn ervaringen waren niet overweldigend. Driesterren bleek een keurslijf. En dat wil hij niet. Koken moet vrij zijn.

Er zijn te veel zaken met Michelinsterren. Restaurants zijn theaters geworden. Leuk maar niet gezellig. En laten we eerlijk zijn: je wilt toch gewoon gezelligheid. Hij begon Ron's gastrobar. Elk gerecht is 15 euro en bestaat uit vijf handelingen en/of vijf ingrediënten. Met leuke mensen in het team. Geen sterke hierarchie en elk met eigen kwaliteit.



Een tent starten in Amsterdam is geen probleem. De eerste drie maanden zit je altijd vol. Maar zorgen dat ze terugkomen, dat is de kwestie. We maken veel werk van internet: mensen geven aan dat ze er voor de eerste keer komen. Dan besteden we daar extra aandacht aan. Klanten worden aangemoedigd om op sociale media actief te zijn. Instagrammen en Facebooken mag dus bij ons in de zaak. We hebben zelfs een selfiekit.

Elke maand ben ik minstens tien dagen op reis: op stage, op bezoek, nieuwe dingen zoeken. Ja, over de hele wereld. Ik werk niet, ik sta 's ochtends op en doe de leuke dingen. Maar bij alles: mijn team is alles. Hij sluit af met bovenstaande filmpje. Dat u even weet hoe Wow! voelt.

Richard pakt weer wat vragen uit de zaal. Hij doet dat leuk trouwens. 'Zou je niet een bibliotheek willen starten?' Zijn tip: zorg voor dat gevoel dat mensen welkom zijn. Ook voor openbare ruimte geldt dat het belangrijk is om mensen een goed gevoel te geven.  Vragen over stage lopen bij hem: 'ja, altijd' of vragen over een kookworkshop 'ja, altijd'.  En ja, vragen ook over Hoorn... wanneer die weer terug komt.

Wat mij opvalt is hoe deze man het aandurft om telkens opnieuw te beginnen. Ook op hoog niveau besluiten om alles om te gooien. En daar lijkt hij op bibliotheken: een grote basis met klanten maar is dit het nou? Wat voelen wij en waar gaan we naar toe? Ron laat zien hoe zij alles omgooit en hij gooit zijn hele gewicht in de strijd om dat te bereiken. Als je het  Wow!gevoel wilt bereiken moet je het zelf doen.

Marjolein Mens: 'Het zijn allemaal dingen met een verhaal' #biebplaza

Marjolein Mens is manager strategie van de Efteling. En laten we wel wezen: wie is daar niet ooit geweest? Zo lief begonnen met een sprookjespark. Maar 35 jaar geleden werd er wel een achtbaan in gezet: De Python. U weet wel, dat stalen monster waar je vier keer over de kop ging. Anton Piek was faliekant tegen die ontwikkeling: wat moet je met zo'n gilding in een sprookjespark?

Het bleek echter een volgende stap in de ontwikkeling van de Efteling. Jongeren kwamen weer terug. Maar dat is niet alles. Want ja, het gaat om een 'thrill' maar het gaat evenzeer om verhalen. In de jaren negentig werd dan ook de weg ingeslagen naar sprookjes en beleving. Gekoppeld aan een thril maar meer dan staal alleen.


Wie kijkt naar de laatse geopende attractie: de baron ziet daar dat principe terug. Ja, dat is een stalen achtbaan maar helemaal niet te herkennen als achtbaan. Snapt u? Bij zo'n attractie is vervolgens een kenmerk dat publiek best mag denken 'durf ik hier in?' Als je je dat afvraagt en je doet het, is dat al een kick op zich.

Wij verkopen geen entreebewijzen bij de Efteling maar herinneringen, belevenissen en betekenisvolle momenten. De Efteling heeft als doel dat ze in alles wat ze doen zorgen dat de gast het dagelijks leven even vergeet. Daar wordt alles op ingericht. Kijk maar.


Marjolein gaat verder met een visiefilm van de Efteling. Daaruit wordt duidelijk dat de Efteling alleen toekomst heeft met een stevige groei. Bezoekers moeten vaker komen en bezoekers moeten steeds vaker meerdaags blijven en uit een groter gebied komen. Het filmpje krijgt applaus uit de zaal. Dit een bedrijf dat gelooft in zichzelf.

Op dit punt begint het verhaal even te schuren bij mij? Het gaat dus toch allemaal om commercie.... Maar het verhaal kantelt. Voor de Efteling geld dat ze een vaste basis hebben van bezoekers die elk jaar komen. Maar er is een grote groep die veel minder vaak komt. Er is een grote groep die al heel lang niet geweest is. Klinkt dat herkenbaar voor bibliotheken?

Hoe krijg je mensen 'weer' of 'vaker'naar het park? De gast staat centraal. En dat betekent dat de medewerker centraal staat. Die heeft namelijk elke dag contact met die gasten. Marjolein laat een stukje zien van een film over de kracht van medewerkers. Elke seizoen is er een gezamenlijk kick-off en in het beleid wordt medewerkers dat ook echt meegegeven: iedereen doet er toe.

En voor bibliotheken: blijf dicht bij je identiteit en kern maar zorg wel voor een goede focus. Neem de gast, klant, burger en zijn of haar behoeftes serieus.

Daarna komen er vragen uit de zaal - via de SMS aan Richard Engelfriet. Vragen als: 'mogen we een bibliotheek met sprookjesboeken openenen? Antwoord: zou zo maar kunnen. En: Wij zitten als bibliotheken in slecht weer, heeft de Efteling dat ook gehad en hoe ging je daar mee om? Antwoord: Ja, toen de opkomst van de achtbaan in zwang was. Iedereen moest toen achtbanen, nog meer achtbanen en nog grotere achtbanen. Dat was wel het moment dat de Efteling opnieuw tot de kern moest komen? Waar waren wij van?

Volgens mij een verhaal waar bibliotheken midden in zitten.

Iemand uit de zaal merkt op: de overeenkomst tussen de Efteling en de bibliotheek? Nou, je komt er drie keer in je leven: als kind, als moeder en als oma...

Opening Bibliotheekplaza door Richard Engelfriet #biebplaza


We trappen af! 400 bibliothecarissen in de zaal.Veel mensen die elkaar de handen schudden. Ik geef toe, het is een kleine wereld en juist daarom goed om elk jaar maar weer even de blik te verrijken met de ogen van mensen buiten de branche.

Richard Engelfriet  - warempel, de jonge broer van Arnoud Engelfriet, mag starten als dagvoorzitter. Het Wow!-gevoel is het thema. Wie het wil volgen via Twitter kan dat doen via hashtag #biebplaza.  Samen met Anne Rube staat hij daarbij stil. Doel is om met elkaar te leren hoe je dat Wow!-gevoel kunt uitdragen. Bibliotheken zijn immers fantastische instellingen en dat mogen we met elkaar best nog meer uitdragen. Geef anderen het Wow!-gevoel.

Ook voor Bibliotheekplaza geldt: dat moet een Wow!-gevoel weten te bereiken. Minder Wow! is dat we Ronnie Degen vandaag moeten missen, de organisator van de Zwarte Cross. Anne Rube geeft aan dat we dat verhaal alsnog doen. Hoe, dat zal de organisatie van Bibliotheekplaza nog laten weten.

We zijn ze weg en gaan door met Marjolein Mens van de Efteling...

woensdag 13 april 2016

Morgen: hele dag live-blog op Bibliotheekplaza! #biebplaza


Morgen is het weer zover: Bibliotheekplaza! Het begint een vast prik in mijn blog-agenda te worden want ik zal opnieuw een hele dag een liveblog bijhouden. En ook dit jaar is er weer een mooi programma met 'denkers van buiten' die ons weer spiegel voorhouden en daarmee ons perspectief verrijken: een manager van een sprookjespark, een meester-kok, de baas van de grootste zuipkeet van Nederland, een dirigent en een chocoladebakker. En na al het eten en drinken zal 'poepspecialist' Midas Dekkers de dag afsluiten.

Vorig jaar schreef ik geloof ik in 8 uur tijd 9 blogjes... Er is maar één manier om er achter te komen of ik dat record ga evenaren: stay tuned!

donderdag 7 april 2016

Drie waarnemingen en één conclusie over de digitale overheid en de rol van bibliotheken



De afgelopen week waren drie partijen druk bezig met de digitale overheid en hoe burgers hiervan gebruik kunnen maken. Loop even mee, langs de gebeurtenissen en laten we eens kijken wat het betekent voor bibliotheken.

Waarneming 1: Plan van de Digicommissaris 2016-2017
De overheid wil vanaf 2017 al haar zaken met burgers en bedrijven digitaal kunnen afhandelen. Om dat te organiseren is er een programma Digitale Overheid 2017 en is er een heuse Digicommissaris aangesteld die hierop toeziet.

Deze Digicomissaris, Bas Eenhoorn, presenteerde afgelopen week het uitvoeringsplan voor 2016 en 2017. Drie dagen geleden werd ik erop geattendeerd en  u kunt het hier nog eens nalezen. De titel is - met een beetje rijmelarij - ''Succesvol digitaal, stel mensen centraal".  Het uitvoeringsplan geeft goed weer welke opgave er nog ligt. Wie de digitalisering in bibliotheken de afgelopen jaren heeft gevolgd, ziet dat de overheden soortgelijke opgaven hebben. Om burgers goed te helpen moet er sprake zijn van een 'Generieke Digitale Infrastructuur' waarbij gegevens van mensen op een goede manier uitgewisseld kunnen worden. Daarbij staat de mens centraal, stelt Eenhoorn.

Wie de notitie leest kan dat beeld - van de mens centraal - wel even kwijt raken. Want 90% van de tekst gaat over hoe systemen aan elkaar gekoppeld moeten worden. In die fase zit men dus: dingen koppelen.

Toch maakt de digicommissaris wel een interessante opmerking:
Mensen die niet digitaal vaardig zijn, kunnen vaak niet zelfstandig gebruik maken van de digitale dienstverlening. Bovendien kent Nederland een grote groep laaggeletterden (1,3 miljoen volwassenen) Zij hebben moeite om hun weg in overheidsdienstverlening te vinden, ongeacht of deze digitaal of via de klassieke kanalen wordt aangeboden. Dat is iets waar de overheid rekening mee moet houden. Uitgangspunt blijft dat een zo groot mogelijke groep zelfstandig gebruik kan maken van digitale overheidsdienstverlening. Overheidsorganisaties kunnen daar zelf aan bijdragen door dienstverlening eenvoudig te maken. Dienstverlening vormgeven in afstemming met gebruikers helpt daarbij, evenals vereenvoudiging van regelgeving. Daarnaast worden mensen geholpen en voor degene die het echt niet kunnen een vangnet ingericht.Dit vangnet wordt, indien mogelijk, over de grenzen van organisaties heen georganiseerd.
Er moet een vangnet worden georganiseerd over de grenzen van de organisaties heen. Hou die even vast, zou ik zeggen.

Waarneming 2: Plasterk beantwoordt kamervragen
Drie dagen geleden verscheen het bericht dat Kamerlid Oosenburg van de PvdA aan minister Plasterk schriftelijke kamervragen had gesteld over het feit dat ouderen de digitalisering van de overheid te snel vinden gaan. Plasterk beantwoordt die vraag met onder ander deze paragraaf:
Voor mensen die niet vaardig zijn of niet over internet beschikken, zijn er volgens de minister al diverse mogelijkheden. ... Voor het zoeken en vinden van hulp bij het gebruik van digitale overheidsdiensten zijn er verschillende (lokale) mogelijkheden, zoals bijvoorbeeld de i-shops in Den Haag of de spreekuren in bibliotheken. En voor mensen die zelf digivaardiger willen worden is het Digitaal Hulpplein in het leven geroepen, waarmee het makkelijker wordt om een cursus op maat te vinden. 
Plasterk noemt verder het convenant dat de Belastingdienst met de Koninklijke Bibliotheek heeft gesloten. Hierdoor krijgen mensen via 800 openbare bibliotheken de beschikking over gratis gebruik van computers met internet en printfaciliteiten, en over de mogelijkheid daar kosteloos digivaardigheidscursussen te volgen. Daarnaast wordt op basis van dit convenant toegewerkt naar een netwerk van uiteindelijk 150 vestigingen in 2018 waar maatschappelijk dienstverleners hulp bieden bij het doen van aangifte.
Voor de hele tekst, kunt u terecht op de site van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Waarneming 3: Wiebes neemt rapport ombudsman in ontvangst
En tot slot: eergisteren verscheen het bericht op de website van de Nationale Ombudsman dat deze een rapport had aangeboden aan staatssecretaris Wiebes over het te snel digitaliseren van de blauwe envelop.

Het persbericht vermeldt het volgende:
De Belastingdienst heeft de belangen van mensen die berichten niet digitaal kunnen of willen ontvangen uit het oog verloren. Dat constateert de Nationale ombudsman, Reinier van Zutphen, na onderzoek. Bij het digitaliseren van het berichtenverkeer tussen de Belastingdienst en de toeslaggerechtigden is te veel vaart gemaakt. Dat zorgde eind vorig jaar voor veel verontwaardiging, boosheid en onrust. De Belastingdienst moet zo snel mogelijk zorgen voor een goed vangnet van professionele dienstverleners. Van Zutphen waarschuwt ook andere overheidsorganisaties: "Bij digitaliseren is van belang dat er vooraf hulp is georganiseerd voor mensen die het moeilijk vinden.

Conclusie: Bibliotheken sta op!
Wie het rapport van de digicommissaris leest, ziet dat overheden vooral nog met zichzelf bezig zijn. Een beetje een discussie zoals bibliotheken met de Nationale BibliotheekPas. Vooral dus nog met elkaar en nog zonder de burger. Zodra de overheden klaar zijn, krijgen ze plotseling haast om het in te voeren en heeft men eigenlijk geen tijd meer om een adequate hulpstructuur op te zetten en zit de ombudsman ze in de nek.

Wie ziet wat gemeenten, SVB, sociale diensten, RDW, Belastingdienst de komende jaren moeten gaan doen, ziet dat er een schreeuwende behoefte zal zijn aan ondersteuning. Niet dat iedereen dom is in Nederland, maar met een beetje hulp, kunnen heel veel mensen toch zelfstandig hun zaken regelen. Maar met de interne focus op systemen ligt de klassieke valkuil van te weinig informatie en training voor burgers levensgroot op de loer.

Zo maar een week uit het nieuws. Voor mij is helder dat bibliotheken deze rol goed kunnen oppakken en voor burgers hier van grote waarde zouden kunnen zijn.

dinsdag 5 april 2016

De puike strategie van de Britse bibliotheken en waarom Nederlandse bibliotheken bij meer ministeries horen

Via Twitter werd er al menigmaal op gewezen: het rapport van de Britse ministerie voor Cultuur, Media en Sport: 'Libraries Deliver'. Het een puike nota die het ministerie van OCW zo over kan nemen. De nota bevindt zich in het stadium van een internetconsultatie en is dus nog niet vastgesteld. 

Loop even met me mee door deze stevige strategie. Om te beginnen: het bovenstaande plaatje is de managementsamenvatting. Geen enkele tekst louter dit plaatje.

Visie
De visie van het ministerie is dat de bibliotheek in elke fase van je leven, je op de juiste wijze ondersteunt. Of je nu één kans, twee kansen of drie kansen nodig hebt om er te komen. De bibliotheek moet er zijn voor jong tot oud.  Met name het middengedeelte is voor Nederlandse bibliotheken nog wel nieuw. De categorie 'active citizens' bevat bijvoorbeeld duidelijke lijnen naar gezondheidsinformatie en ondersteuning van werkzoekenden. 

De bibliotheek levert waarde


Vanuit die visie moet op vele terreinen waarde geleverd worden door de bibliotheek. En dat hebben ze goed uitgebeeld met bijgaande plaat. Lekker SMART ook. Ze weten hoeveel uur ze besteden aan digitale geletterdheid, hoeveel studie-artikelen er geleverd worden en wat de economische groei is die door bibliotheken moet worden geleverd. 

Bibliotheken en de wethouder van Economische zaken
Voor elk van deze doelen zijn sub-doelen gesteld die het bibliotheekwerk met elkaar zal nastreven. Daarmee halen het het Nederlandse rapport van de commissie Cohen links en recht in. Het rapport Cohen biedt namelijk wel een vergezicht biedt maar nog geen concrete uitwerking. Die kunnen wij zo overnemen van de Engelsen. Wie bijvoorbeeld kijkt bij de doelen voor 'Economic growth' ziet bijvoorbeeld dat de bibliotheken speciale 'business centers' oprichten die mensen helpen met het vinden van werk of met het opzetten van een eigen bedrijf. Die centra zijn elke dag van 8 tot 8 open. 

Doelstelling is ook dat bibliotheken zich nadrukkelijk gaan verbinden aan het lokale economische beleid. De afgelopen jaren zijn wij in Nederland een flink eind opgeschoven naar de sociale portefeuille maar de Britten laten zien dat ze in hun volgende beleidsperiode vooral naar de economische kant willen. Ik vind dat een heel interessant gegeven. 

Nieuwe manieren van werken
Naast deze focusgebieden waar men concreet invulling aan geeft, staat men ook stil bij welke nieuwe manieren van werken vereist zijn. Want dat we de dingen anders moeten gaan doen dan we gewend zijn geldt ook hier. Ook in Engeland is er niet plotseling heel veel extra geld. Sterker nog: er is flink bezuinigd. Men moet dus meer doen met minder geld. 

Om dit te bereiken zet men in op verdere digitalisering, verhoging van de kwaliteit (zodat de maatschappelijke waarde ontstaat), verder samenwerking in huisvesting en landelijke en regionale samenwerking op bijvoorbeeld op het gebied van (bibliotheek)automatisering. 'Does that sound familiar?'

Meer dan OCW
Een mooi document van de Britten. Ook in Nederland zijn we met verschillende trajecten bezig. De VOB is bezig met Route2020 en de KB met een follow-up van de commissie Cohen. Wat mij betreft is de tijd rijp om met Nederlandse openbare bibliotheken ook tot zo'n stevig nationaal actieplan te komen. En ja, met steun niet alleen van het ministerie van OCW maar ook dat van Sociale Zaken, Binnenlandse Zaken (Digitale Overheid 2017), Volksgezondheid en Economische Zaken. 

Petje af voor de Britten. Ze rijden misschien wel aan de verkeerde kant van de weg, maar voor bibliotheken volgen ze mooi de juiste route... Go, go, go!


maandag 4 april 2016

1.000 keer digitaal en straks 1 keer gedrukt...


Vorige week vierde ik mijn 1.000e blog. Maar dat deed ik wel midden in een serie. Echt veel tijd om er bij stil te staan was er toen niet. Wel kreeg ik van collega's de nodige bedankjes voor zoveel blogjes. Mijn dank is wederzijds, want velen namen telkens weer de tijd om te lezen. In al die jaren is bloggen voor mij echt een hobby geworden waar ik veel plezier aan beleef.

Mijn werkgever Rijnbrink kwam met een origineel cadeau op de proppen: 'zullen wij samen een boek gaan uitgeven met jouw blogs als basis?' Mijn antwoord laat zich raden: ja, dat lijkt mij een geweldig idee.  Hoe en wat moet allemaal nog blijken en we zoeken eigenlijk ook nog een goed moment voor publicatie.

Van 1.000 keer digitaal naar 1 keer gedrukt. Ik vind het een hele eer. Uiteraard kunnen niet alle 1.000 blogs gepubliceerd worden maar zullen we een leuke selectie gaan maken.

8 jaar lang, 2,5 artikel per week
Ondertussen ben ik met de voorbereidingen daarvoor begonnen. En dan schrik je toch wel van hoeveel je hebt geschreven. 1.000 blogs in 8 jaar. Gemiddeld 125 artikelen per jaar. Dat betekent gemiddeld 2,5 artikel per week. Elke week en acht jaar lang.

Mijn blog begon ooit als een sollicitiatie-experiment. Ik solliciteerde naar de functie van programmamanager Digitale Bibliotheek in Overijssel in 2008. Mij leek dat gepast om dat ook digitaal te doen. En dat is blogpost nummer 1 (waar helaas geen directe link naar is). In het eerste half jaar schreef ik slechts 4 artikelen. Waarvan de leukste misschien nog wel The Great Library Swindle is over de parlementaire enquêtecommissie naar vrije toegang tot informatie en vermeende censuur op de collectie Nederland. Wie dat leest ziet dat sommige artikelen verrassend actueel blijven.

Highlights
Het is grappig om zo veel van je eigen werk weer terug te lezen. In 2011 bijvoorbeeld Marks driepuntenplan dat de start markeerde van de Bibliotheek op school. Door een innovatiesubsidie in 2009 en 2010 waren diverse regionale initiatieven samen op weg naar die landelijke formule.

Of een reeks artikelen over boetes te beginnen bij een artikel uit 2009 waarin ik pleit dat boetes wel weg kunnen. En zie nu: steeds meer bibliotheken doen dat dat. Afgelopen maand maakte men bekend dat in heel Groningen geen boetes meer opgelegd gaan worden.

Ook trapte ik wel eens op zere tenen: door uitgevers boeven te noemen (over ebooks waar het maar niet mee opschoot) bijvoorbeeld en Karmac de nieuwe Polare noemen vond ook niet iedereen een fijn idee. Overigens leverde zelfs dit soort artikelen beschaafde discussies op. Wat is het toch mooi om in zo'n vrij land en zo'n mooie branche te werken.

En natuurlijk komt Van Swelmen voorbij. Daar heb ik altijd ontzettend veel plezier aan beleefd, ook al blijft het een soort schoolkranthumor. Maar een beetje humor doet elke branche goed. Lees bijvoorbeeld nog eens de geheime voorbereidingen van de VNG-bijeenkomsten terug of dat artikel waarbij Van Swelmen in één keer afscheid neemt van de participatiesamenleving.

Bloggen als een vorm van reflectie
En ja, soms denk je wel eens, moet ik er wel zoveel tijd in stoppen? Moet ik niet wat anders gaan doen? Maar tegelijkertijd zie ik dat dit blog een onderdeel van mijn denken en leven is geworden. Het dwingt mij tot reflectie over wat ik om mij heen zie. Over de dingen die gebeuren binnen of buiten het bibliotheekwerk. Dat is een reflectie waar ik zo snel geen andere vorm voor zie. Zeker omdat het zo aardig is om direct de interactie aan te kunnen gaan met zoveel andere mensen en daar reacties van te krijgen. Dat scherpt ons enorm. In die zin is internet absoluut een zegen.

En verder blijf ik onverminderd positief over bibliotheekwerk. Sterker nog, ik vind dat de branche zich de afgelopen jaren heel sterk heeft ontwikkeld. Lees mijn vijf lessen na het VNG-congres nog maar eens na. We hebben ontegenzeggelijk vele maatschappelijke meters gemaakt. En tegelijkertijd zijn we er nog lang niet.

Kortom, volle kracht vooruit voor ons allemaal! Op naar de volgende 1.000!