donderdag 11 april 2013

Gene Tan: 'Verzamel geen boeken maar herinneringen' #biebplaza


Tan: 'Sluit je ogen en denk na over een mooi moment vijf jaar geleden? Ja, en hebt u mooie gedachten? En ga staan en draai u naar elkaar om, en vertel elkaar welk aan welk fijn moment u dacht.' Geroezemoes stijgt op de zaal.
 
Dan gaat Tan naar de meest gelukkige en minst gelukkige ervaring in deze zaal. Hij vertelt over een  filmfragment en over andere herinneringen. Geluk is terug kunnen grijpen op goede herinneringen. Wat ons beweegt, bepaalt wat onze herinneringen worden.
 
Gene Tan is directeur van de Nationale Bibliotheek van Singapore. Singapore -qua oppervlakte vergelijkbaar met de Noordoostpolder - is een kleine staat met nog maar een kleine geschiedenis.
 
De bibliotheek startte een project over herinneringen van Singapore. Herinneringen die zijn opgebouwd uit herinneringen van alle burgers van het land. Het project is via de hashtag #sgmemory te volgen. Het is gebouwd vanuit de gedachte dat geschiedenis meer is dan het gedrukte boek. Geschiedenis bestaat uit de collectieve herinneringen van een land. Als wij vroeger als Nationale Bibliotheek alle boeken verzamelden (voor de geschiedenis), moeten we nu dan niet de nationale depot van herinneringen worden?
 
Maar dat is toch onmogelijk zou je denken? Toch niet. Kijk maar eens naar dit artikel op CNN. De bibliotheek startte een website en database waar alle herinneringen konden worden opgeslagen. En vanaf daar wordt nog een kleine stap verder gemaakt. Want als we collectieve herinneringen kunnen opslaan, is het dus ook mogelijk om je eigen geschiednis te reconstrueren: 'the library of me'. Je eigen timelime van documenten en herinneringen. En dat alles in de context van andere documenten en herinneringen, 'de library of we'
 
Bent u er nog? Ik wel. Net als bij Alpe d'HuZes spreekt ook Tan over een community. En ook bij Tan gaat het - net als bij Alpe d'HuZes - over wat we dicht bij ons dragen. Beide voorbeelden laten ons zien waar waarde voor de samenleving zit: dichtbij mensen en wat mensen zelf van waarden vinden en dat weer verbinden.
 
Wij werken niet vóór vier miljoen mensen maar mét vier miljoen mensen! En bedenk eens hoeveel kansen dat gaat geven!

Amarens Schuurmans: 'Faciliteer mensen vanuit hun kern en verbind ze' #biebplaza

Wie kent Alpe d'Huzes niet? Dit is één van de beginvragen van Amarens Schuurmans. Van de 300 mensen durft één iemand de hand omhoog te steken. Zo bekend is het dus. En ze legt uit hoe het begon: eigenlijk als trainingsdoel voor twee heren in midlife-leeftijd. In de kroeg als overmoedig idee om zes keer die berg op te rijden. Gestart in 2006 en na zeven jaar nog steeds een 100% vrijwilligersorganisatie die vorig jaar 32 miljoen ophaalde voor kankerbestrijding.
 
Amarens Schuurmans is directeur van OphisNewImpuls, een bureau voor communicatiestrategieën, en mede-organisator van Alpe d'HuZes. Waarom slaagt Alpe d'HuZes wel en andere initiatieven niet? Ze geeft aan dat het evenement mensen in de kern raakt en ook vanuit die kern boeit en in beweging zet. Bij Alpe d'HuZes staat de deelnemer centraal. Dat is wel bijzonder in goede-doelen-land. Primair doel bij goede doelen was tot nog toe was om fondsen binnen te halen. Alpe d'HuZes daarentegen faciliteert de deelnemer om een goede prestatie te leveren. En guess what: het geld komt dan vanzelf. Voor bibliotheken geldt dus: "hoe kun je burgers zo goed mogelijk faciliteren? Welke burger en met welk verhaal?"

Hoe doet men dat bij Alpe d'HuZes? Op de site kunnen deelnemers hun eigen pagina aanmaken. (een voorbeeld in de link) Er zijn bijeenkomsten voor deelnemers waarbij de deelnemers ook onderling communiceren over hun motivatie maar ook over praktische zaken als fietsonderhoud. En tot slot: op de dag zelf, op de fiets, draag je natuurlijk je eigen verhaal met je mee, de berg op. Je draagt het mee en je draagt het uit.

In de week zelf wordt de onderlinge verbinding tussen deelnemers gestimuleerd. Door gezamenlijk eten bijvoorbeeld. Sinds 2010 - en dat is vrij laat - maakt men ook digitale verbindingen via Facebook.

Wat Amarens laat zien, is hoe Alpe d'HuZes een community bouwt met duizenden mensen. Zonder betaald personeel maar 100% betrokken. En dat is natuurlijk wel iets waar bibliotheken iets van kunnen leren. Wij hebben vier miljoen leden en wij vragen ons af hoe we dat persoonlijk kunnen maken. Amarens laat ons zien, hoe we dat zouden kunnen doen. Laat mensen zélf die verbinding maken. Werk niet vóór ze, maar met ze.

Nico Dijkshoorn: Bibliotheken, val mij niet lastig met uw probleem #biebplaza

Die strandbibliotheek, hoe moet dat eigenlijk? Kan dat wel, uitlenen zonder pasje? Moeten we het paspoort van Duitsers niet kopiëren? En wat als er zand in de boeken komt? Want zand, dat heb je wel op het strand. Nou ja, vragen die u allemaal wel herkent.
 
En dan dat bibliotheekfeestje rond de keus voor Beste Bibliotheek, dat is toch vooral wij van WC-eend adviseren WC-eend.
 
En dan úw krantenbank waar ik met weer en wind voor op de fiets moet omdat die in úw bibliotheek te raadplegen is. Ja, daar win je de oorlog mee. Er wordt zelf mee geadverteerd: "krantenbank: alleen in úw bibliotheek". Nee eten bestellen, boeken, lingerie en wat je maar kunt verzinnen, alles is thuis te krijgen. Maar informatie? Nee? Dat is alleen te krijgen in de bibliotheek, op zwaar bevuilde internet-PC's naast al die daklozen die bij u gehuisvest zijn.
 
Bibliothecarissen die ik ernaar vraag, leggen mij uit hoe ingewikkeld het is: nee, die rechten zijn echt niet makkelijk te krijgen. Of ik maar even begrip wil hebben voor al die moeilijkheden. Ik wil die uitleg helemaal niet horen! Ik wil dat u het regelt! Maar volgens mij wilt  u dat helemaal niet. U hebt liever dat ik in de regen 6 kilometer fiets naar uw bibliotheek. En als ik er dan ben, moet ik ook nog wachten tot u open bent.
 
Gisteren fietste ik naar de bibliotheek in Leiden. Bij binnenkomst liep ik tegen een groot en lelijk meubel "Top-titels". Maar op het meubel geen boeken maar kartonnen vodjes met covers van boeken. En daarop dan de tekst: "alle exemplaren zijn helaas uitgeleend, informeer bij de balie naar de mogelijkheden". Bibliotheken, val mij niet lastig met uw probleem.
 
En dan al die tekstjes waar u zo dol op bent. Overal handgeschreven tekstjes met letters. Sta je in die baarmoeder met boeken die zo fris is opgepimpt en dan toch weer zo'n poster: "Heden cursus bestrijding tegen teenschimmel".
 
Al die bestanden: "alleen te gebruiken in de bibliotheek". Jullie zijn te gebakken aan dat gebouwtje. En ik hoor u zeggen: ja maar Nico dat gaat om rechten. Ja maar ik doe het gewoon thuis en als het niet geregeld is dan niet. Bibliotheken ga met jullie kont van de informatie af.
 
En 600 meter folderrek... is dat nog echt nodig?
 
Nee en dan al die schrijversbezoeken: Sorry, meneer Van Dis, onze wijn was inderdaad niet te drinken, sorry mevrouw Palmen dat u zich moest omkleden in het boekenmagazijn en sorry Remco Campert dat we u lieten meeëten van de Broccolitaart van Anneke van de uitleen. Sorry, sorry, sorry.
 
Aldus Dijkshoorn....
 
De spiegel is helder. En welke switch we moeten maken ook. Nico Dijkshoorn sluit af met het feit dat we vooral veel plezier moeten maken. En om eerlijk te zijn: ergens heb ik toch een vermoeden dat Dijkshoorn en Van Swelmen elkaar toch nog recent getroffen hebben.
 

'Iedereen leest minder, zelfs ik' #biebplaza


Gehinderd door een beetje regen en wat trams die uitvielen in Amsterdam start de Biblioplaza in de Meervaart. Voor wie het nog niet weet: er is een live twitterstream. Het is een mooi programma. Geen opgebakken successen uit de eigen branche waar we ons zelf nog eens mee op de schouders kloppen maar een programma waar fris en ongezoutenoutside-in wordt gekeken.

Ruben Maes is dagvoorzitter. Dagvoorzitter. Da's wel een vak apart want is de slechtste vorm ben je spreekstalmeester. Maar nee, Ruben start direct met interactie met de zaal en dat zal hij de hele dag blijven doen.

Hij gaat op zoek naar de deelnemer die al het langst in de bibliotheek werkt. En hij vindt haar, 42 jaar werkzaam bij de Bibliotheek Hilversum. En ja, in die 42 jaar heeft ze alle vernieuwing al een keer mee gemaakt en ze geeft toe: 'iedereen leest minder, zelfs ik'.  Dat geeft wel aan dat er iets moet gebeuren.

De toon is gezet, de dag is van start. Meetwitteren kan via #biebplaza.

woensdag 10 april 2013

Donderdag: Liveblog van Bibliotheekplaza #biebplaza

Morgen vindt de BibliotheekPlaza plaats in de Meervaart in Amsterdam. Het thema: the Switch. Op welke wijze vullen bibliotheken in de toekomst hun maatschappelijke taak in? Stapsgewijs veranderen of moet het roer om. Een collectieve bezinning met honderden mensen uit het bibliotheekvak.

De lijst met sprekers indrukwekkend: Gene Tan, directeur van de Nationale Bibliotheek van Singapore is één van de hoofdsprekers. Maar ook de andere sprekers mogen er zijn: Nico Dijkshoorn die uiteraard zijn relativerende blik over bibliotheken zal laten gaan, een Ja-maar-clinic, wervelwind Eppo van Nispen tot Sevenaer, maar ook de ondernemer van de Hema-academie en, de mede-initiatiefnemer van de Alpe d'Huzes. En tot slot Ernst-Jan Pfauth, columnist van NRCNext mag de dag afsluiten.

Dit jaar wordt de Bibliotheekplaza mede mogelijke gemaakt door alle PSO's in Nederland. Ik draag mijn steentje vanuit de Rijnbrinkgroep bij. Ik zal de hele dag live-bloggen vanaf de BibliotheekPlaza. Dat wordt dus voor mij een druk dagje van de hele dag zowel schrijven als luisteren tegelijk. Ik verheug me erop!

Stay tuned!

dinsdag 9 april 2013

G-krachten, de kracht van de gemeenschap, of een nieuw woord voor vrijwlligers?



Vrijwilligers... Ik heb zelden een onderwerp gehad waarbij de meningen zo snel, zo ver uit elkaar kunnen liggen. Ik ken bibliotheken die vinden dat we 'nooit' met vrijwilligers moeten werken en ik ken bibliotheken die nog nooit zonder hebben gewerkt. De afgelopen tijd hield het onderwerp me flink bezig.

Waarom denken we er nú over na?
Dat de discussie over inzet van vrijwilligers nu oplaait bij bibliotheken heeft twee oorzaken. Op de eerste plaats is er een hele platte: bezuinigingen. Vestigingen dreigen te worden gesloten en dan komt al snel de discussie of vrijwilligers niet de bestaande vestiging overeind kunnen houden. Op sommige plekken worden vestigingen gesloten en heropenen burgers met vrijwillige inzet een bibliotheek. Fabjerent - een leuke blogger - schrijft over de Leeszaal in Rotterdam West. Een ontwikkeling die ik me helemaal kan voorstellen. In haar artikel tref je ook foto's aan van de vestiging: het zijn bij elkaar gebrachte meubels, pc's, kasten en boeken.... maar het werkt. De keerzijde van harde bezuinigingen is dus ook dat veel burgers zelf verantwoordelijkheid nemen. Noogedwongen weliswaar, maar toch.

De tweede reden waarom we er over nadenken is dat vrijwilligerswerk wel wat veranderd is de afgelopen jaren. In de bovenstaande powerpoint vind je daar wat van terug. Waar vrijwilligerswerk vroeger iets was 'wat je deed als eerzaam burger' wordt steeds meer iets van een transactie: ik geef iets, ik krijg iets (niet materieels).  Vrijwillige inzet wordt wel eens vergeleken met zonne- of windenergie: het is er altijd maar je moet het wel in goede banen leiden.

Arcon
In mijn speurtocht naar vrijwilligerswerk werd ik bij toeval uitgenodigd voor een gesprek met Arcon. Een van oorsprong Overijsselse organisatie voor Civil Society. Tja, hoe vertaal je Civil Society? Zoiets als de kracht die burgers zelf over hun eigen leven en dat van de gemeenschap kunnen uitoefenen. Het was een gesprek met Alice ten Dam en Maarten Witteveen. Twee slimme gasten met veel ervaring in dit soort dingen.

G-Workspace
Eén van de projecten waar ze mee bezig waren was een G-Workspace. De G-Workspace is een innovatieve broedplaats voor zorg, welzijn en wonen. Burgers of instellingen hebben vaak goede ideeën maar die worden vaak door de 'instituten' niet opgepakt of juist geïnstitionaliseerd. De G-Workspace is een soort co-workgroup om ideeën van burgers of instellingen wel snel verder te helpen - met vrijwillige denkkracht - maar uit de klauwen van de bureaucratie te blijven.

Het was een inspirerend gesprek dat eindigde met de afspraak om te kijken of we de ervaring van Arcon niet als inspiratie konden gebruiken voor bibliotheken.

Beleid
Leuk al die ideeën en ik weet zeker dat deze organisatiewijze in de toekomst steeds vaker verbonden zal zijn aan bibliotheken. We zien het nu al bij diensten Boek-aan-huis, taalcoaches voor laaggeletterden, de inzet van docenten van Seniorweb of taalmaatje bij de Voorleesexpress. Veelal zijn het andere organisaties die de vrijwilligers regelen maar we werken graag samen.

Tegelijkertijd zijn bibliotheken gewoon werkgevers met betaalde krachten en hebben ze de plicht om goed te zorgen voor hun betaalde werknemers. Even een blik vrijwilligers open trekken om alle bestaande medewerkers te bedanken lijkt me dus ook niet aan de orde. Dat zou ordinaire verdringing van arbeid zijn. Maar de ogen sluiten en zeggen dat er nooit wat kan, lijkt me ook niet de juiste keuze. Zeker niet als de gemeenschap zichzelf wil inzetten en manifesteren. Die kracht moet je ondersteunen en faciliteren.

Ik zie dat bibliotheken nog steeds kunnen groeien in alles wat ze doen. Er liggen oude taken en nieuwe taken. Ik kan mij niet anders voorstellen dat die G-krachten van de samenleving daar goed in te passen zijn. Het Overijssels netwerk van bibliotheken is daar al beleid voor aan het maken. En soortgelijke geluiden hoor ik uit andere netwerken.

De grootste verborgen vrijwilliger
De grootste vrijwilliger van bibliotheken is tegenwoordig onze bibliotheekgebruiker zelf. Wie veertig jaar geleden in een bibliotheek kwam mocht niet zelf iets opzoeken, mocht niet zelf iets pakken en mocht al helemaal niet zelf iets 'afstempelen', laat staan zelf verlengen of zelf 'innemen' bij het terugbrengen.

De tijden veranderen.
De ambitie blijft.

maandag 8 april 2013

If you wanna kill the library, you gotta kill the readers....

 
Where libraries are attacked.... Civialisation perishes. De flashmob van bibliotheken in London. De rest mag u zelf bekijken....