De mysterieuze krachten van het Bibliotheekwerk: deel 8 : Henk Kamp

In de rubriek “Mysterieuze krachten” staan we telkens stil bij mensen die op de achtergrond onmisbaar zijn voor het bibliotheekwerk. Stilletjes doen ze hun belangrijke werk.

Op donderdag 1 september kwam het bericht dat Henk Kamp, bibliothecaris en digitaal specialist in Deventer, was overleden. Soms ben je te laat met iets, en soms te vroeg. De afgelopen dagen bedacht ik mij dat Henk allang in mijn lijstje had moeten staan van de mysterieuze krachten van het bibliotheekwerk. Want dat Henk tot die stille krachten behoorde, die achter de schermen voor Overijsselse Bibliotheken van grote waarde was, dat wist ik natuurlijk allang.

Ik zette hem te laat in dit lijstje en Henk was te vroeg met vertrekken.

Henk is in alle jaren dat ik iets met vernieuwing deed in Overijssel en in Deventer een vaste waarde voor me geweest. Hij heeft in vele projectteams meegedaan. Vaak tot zijn eigen verbazing omdat hij zelf niet altijd zag welk talent hij meebracht. Henk wist namelijk wat een gebruiker van de bibliotheek wilde. Hij kon die wens ook nog eens aan techneuten uitleggen. En als die techneuten dan klaar waren met bouwen, was hij degene die het geheel prima kon testen. Waarna hij natuurlijk met een lijst kwam met 168 verbeteringen die allemaal hout sneden. Niet altijd tot even grote vreugde van de bouwer die met de lange lijst nog even aan de slag moest.

Met diezelfde instelling heeft Henk vorig jaar nog meegebouwd aan de Ideale Webpresence van Deventer. Daarmee won hij samen met het Overijssels projectteam de prijs voor de Beste Digitale Bibliotheek van 2011.

Van Henk was bekend dat hij een fervent liefhebber was van de Citroën HY, het golfplatenbusje (zie foto). En ik weet nog dat ik midden jaren negentig als jonge bibliothecaris in Deventer de collectie Techniek van hem overnam. Het zal u niet verbazen dat de collectie autotechniek tot de beste en meest uitgebreide van Nederland behoorde. Het duurde even voordat ik snapte hoe dat kwam. Waarna ik die collectie natuurlijk rationeel volledig kapot saneerde. Sorry Henk, een postuum excuus.

In het begin van dit jaar was hij net begonnen als digitaal specialist in de Provinciale Back-Office en zou hij samen met collega’s de Deventer website bij alle Overijsselse bibliotheken gaan installeren.

Henk was een fantastische ondersteuner, hij opereerde graag op de achtergrond. Veel mensen zullen hem gaan missen. Maar in Overijssel gaan we in de website nog heel veel van zijn stukjes werk terug zien. En dan denken we: o ja, dat was van Henk. En dat. En dat. En dat. En dat….

Soms ben je te vroeg met iets en soms te laat. Hij was te vroeg en ik te laat. We gaan hem missen.

Foto: Cocoate

Een cadeautje voor Zwolle-Zuid: Info.nl, HKA, Medialab en Brightside slaan handen ineen

Vandaag ga ik eens lekker uit de school klappen. Want u ziet hier een plaatje dat nog niemand heeft gezien. Dit is namelijk de site die donderdag bij de opening van Zwolle-Zuid zal worden aangeboden.


Een hele bijzondere site gemaakt onder leiding van Info.nl en bureau dat al jaren meedraait in de top-10 van e-commerce. Technisch werden ze ondersteund door Brightside. HKA en Medialab werken er fantastisch aan mee.



Uitgangspunt is dat bij een ideale bibliotheek zoals Zwolle-Zuid, ook een ideale website hoort. De website is afgestemd op de zogeheten customer activity cycle. Die customer activity cycle gaat uit van het klantproces: 1) de klant wil iets lezen of 2) is bezig om iets te lezen of 3) heeft iets gelezen. Bij elk van die processen kun je benoemen hoe je wilt communiceren met de klant. Daar ga ik een volgende post nog wat meer over vertellen.


De site die donderdag wordt aangeboden is voorzien van het landelijk beeldmerk (helaas net niet de eerste..). Daarnaast wordt er prominent ruimte gegeven aan een etalage die in technisch jargon een "on display widget" heeft. Digitaal displayen dus.

De zoekmachine is een mashup van Bicat en Mediab met de mogelijkheid om volledig visueel te zoeken. Ook daarover in een volgende post nog wat meer.



De site maakt ook gebruik van de landelijke widgets uit het traject van mijnbibliotheek.nl. De locatiewidget is dus bijvoorbeeld gebruikt. Maar ja, dat is natuurlijk niet zo bijzonder als je weet dat de virtuele architect ook meewerkt in dat landelijke traject.


In het voorjaar zijn we begonnen met een programma van eisen. Voor de zomervakantie startte een vooronderzoek en half augustus is de bouw begonnen. In een maand tijd is deze site gebouwd. En neem van mij maar aan dat er aardig programmeurs druk mee zijn geweest. Dit is dus ook nog maar een begin. Want dit jaar leveren we in ieder geval nog een tweede versie op. Wat daarin zit, is ook voer een volgende post.


Tot slot: de site is onderdeel van het complete vernieuwingsprogramma van de Overijsselse Bibliotheken. Daarin bouwen we vestigingen om, veranderen we collectiebeleid, doen we trainingen met personeel, veranderen we de logistiek en... bouwen we een website. Straks voor elke bibliotheek in Overijssel en als het aan ons ligt, ook ver daarbuiten.


Met open mond naar dit project staan kijken. De discussies waren soms fel, de druk was altijd hoog Ik durf de stelling wel aan dat hier het beste team van Nederland aan gebouwd heeft. Dus alle hulde voor Almar van der Krogt, Marc van der Meulen, Stephan de Vilder, Nienke Sterrenburg, Lisette Kruisbrink, Helga van Gelder, Eric Wijnands, Paul Lucassen, Marianne Elsjan Youn Lotfi en last but not least onze opperorganisator Henk Kamp. En dan vergeet ik er vast nog een paar.


Dit belooft nog veel voor de toekomst. En ik hoop dat ik jullie nieuwsgierig heb gemaakt naar het vervolg. Blijf ons dus nog even volgen.

The great library swindle

De afgelopen week heb ik me wat zorgen gemaakt over het feit dat ik in een bibliotheek zo slecht kan zien wat er in de rest van de Nederlandse bibliotheken is. En als je al iets kunt zien gooien we vaak drempels op met tarieven en voorwaarden. En dat terwijl er op automatiseringstechniek prachtige vooruitgang is geboekt. In de bibliotheek in Deventer worden sinds bijna een jaar alle Zoek&Boek-aanvragen tot en met provinciaal niveau gratis afgehandeld en wordt ook het hele provinciale bezit getoond. Het publiek vind dit geweldig en stort zich massaal op die collectie.

Vlak voordat Zoek & Boek van start ging, sprak ik de Deventer bibliothecaris Henk Kamp. Henk maakte zich zorgen over de promotiecampagne van Zoek & Boek. Henk zei: We beloven dat we 35 miljoen boeken aanbieden, maar waar vinden ze die dan? We hebben er maar een miloen!

Zoek & Boek is een systeem met vele schakels en bij al die schakels moeten de lichten op groen staan om succes te hebben. Leuk om met dat gegeven eens aan de haal te gaan en een complot te bedenken. Zou het kunnen dat er een complot is dat Nederlandse burgers de toegang tot het bibliotheekbezit ontneemt? We nemen u mee naar 2011. De enquetecommissie Zoek & Boek doet uitspraak in The great library swindle.

De parlementaire enquetecommissie had een aantal weken nodig gehad voor het onderzoek. Het onderwerp: of er willens en wetens censuur was toegepast door bibliotheken.

Censuur? Jazeker. Een Netwerk-reportage had aangetoond dat veel bibliotheken wel belijden dat zij onbelemmerde toegang bieden tot informatie, maar dat in de praktijk niet doen. Netwerk suggereerde dat hier sprake was van een stelselmatige weigering en dat hier onderlinge afspraken aan ten grondslag lagen.

Er werden bibliotheekdirecteuren en een flink aantal bibliothecarissen en ICT'ers gehoord. De enquetecommissie ging consequent in op de vraag: waarom hebt u niet aan alle klanten laten zien waar die 35 miljoen boeken waren? Waarom liet u aleen de boektitels zien die in uw eigen bibliotheek te krijgen zijn? De eerste bibliothecaris die hierover gehoord werd gaf aan het zoeken in 35 miljoen boektitels voor klanten te onoverzichtelijk zou worden. Waarop de commissie vroeg hoe klanten dan wel hun weg konden vinden in zoekmachines? Daarin vond men toch ook zoveel treffers. Dat was toch anders zei de bibliothecaris. En daarna vroeg de commissie waarom dan toch op zijn minst niet de keus aan klanten was gegeven tussen alle titels in Nederland en de "eigen" titels. De bibliothecaris gaf aan dat hij niet wist hoe dat technisch moest.

De commissie hoorde dus ook een aantal ICT'ers. "Waarom gaf u die keus niet aan de klanten en waarom liet u ze niet in alle titels zoeken?" De ondervraagde ICT'er had daar een heleboel antwoorden op. Op de eerste plaats zou een koppeling met andere bestanden de bibliotheek kwetsbaar maken voor storingen. Wie gaf garanties dat het andere titelbestand wel altijd "up-and-running" zou zijn? Dan was er nog de kwestie met het Zoek&boek-bestelsysteem VDX. Dat was absoluut inferieur aan het eigen bestelsysteem. Als dan alle aanvragen op die manier moesten worden afgehandeld dan was dat toch achteruitgang in automatisering. Daar kon hij als oprechte automatiseerder niet achter staan. Nee, ook niet als dit tot verbetering voor de klant leidde. Tot slot gaf de ICT'er aan dat hij het systeem waarmee hij alle titels kon laten zien: de aquabrowser, geen goed systeem vond. Het was veel te druk en te vol. Klanten zouden daar nooit mee zoeken. De commissie vroeg of de ICT'er zich nog kon herinneren wanneer hij voor het eerst op internet een zoekmachine had geraadpleegd. "Jazeker, dat kon hij nog wel. Dat was al in 1995 geweest". De commissie vroeg of hij zich nog de kick kon herinneren over dat er zo ontzettend veel te vinden was geweest? "Jazeker, dat kon hij". De commissie vroeg toen of de ICT'er zich kon voorstellen dat bibliotheekklanten die kick ook konden hebben als ze alle bibliotheken in heel Nederland konden doorzoeken? "Nee, natuurlijk niet was zijn antwoord. Ze zoeken gewoon een streekroman! Wie dat wil moet maar in Pica gaan zoeken!".

Tot slot werd ook een serie bibliotheekdirecteuren gehoord. Ook daar was een flink aantal stekelige vragen van de commissie: "Waarom leende u geen DVD-films aan elkaar uit? Zou u zelf ook bereid zijn geweest 7 euro per aanvraag neer te tellen? En zo nee, waarom vroeg u dat tarief dan? En waarom hebt u geen voorstellen gedaan om de kostenstructuur af te kopen?" Ook hier een kakafonie van plausibele antwoorden die toch vooral ook gingen over dat andere bibliotheken dan ook moesten gaan uitlenen, dat bibliotheken niet al hun tijd in Zoek&boek-aanvragen konden stoppen en dat ze al moeite genoeg hadden om hun eigen collecties op peil te houden.

De enquetecommissie kon geen kartelvorming ontdekken. Wel constateerde de commissie verkokering van belangen op alle lagen. Als aanbeveling deed de commissie de suggestie aan de minister dat Zoek&boek-aanvragen voortaan gratis moesten zijn, dat alle titels van alle bibliotheken gewoon eenvoudig zichtbaar moesten zijn in de catalogus en dat bibliotheken hun collecties toch vooral ook als een gezamenlijke collectie moesten zien. Wellicht dat dit goede aanvullingen zijn voor de bibliotheekwet, die de minister binnenkort toch wilde opstellen.