Geen meter zonder Peter, of het geheim van het bibliotheekwerk

Deze week nam Peter van Eijk afscheid van het bibiotheekwerk. Een man die de afgelopen jaren vele rollen vervulde.  De receptie vond plaats in de Utrechtse bibliotheek op het Neude. Een bijzondere plek, want deze bibliotheek vecht samen met Dordrecht nog altijd om de titel van oudste openbare bibliotheek van Nederland. Als er één plek is waar je kunt zien dat bibliotheken al lang bestaan, zichzelf aanpassen en opnieuw uitvinden dan is het wel in Utrecht. 

Die plek past dus bij Peter van Eijk. Want in de ruim 15 jaar dat hij zich inzette voor bibliotheekwerk ging het altijd over innovatie en transformatie. Dat gebeurde als directeur a.i. van Bibliotheek.nl, als bestuurder van Bisc en later mede-bestuurder van Cubiss. En dat waren nog maar zijn hoofdfuncties want Peter zat ik tal van commissies, besturen en overleggroepen. Die nevenfuncties waren voor de verbindingen in het netwerk minstens zo belangrijk als zijn hoofdfunctie. En dus kwam ik Peter op vele momenten tegen en werkte veel met hem samen. Bij zijn afscheid kreeg ik de eer hem toe te mogen spreken. En de ruimte die ik hier elke week vul over bibliotheekwerk besteed ik deze week dan ook met plezier aan hem.

Paarse boekje

Peter van Eijk komt ergens in 2008 op het landelijke bibliotheekpodium. Hij schreef mee aan de 'Agenda voor de toekomst, 2009-2012' van de VOB, in de wandelgangen ook wel het 'paarse boekje' genoemd. 

Het was een bijzonder rommelige tijd in bibliotheekland in die jaren. De Vereniging van Openbare Bibliotheken werd ontvlochten in een ledenorganisatie, een sectorinstituut en de stichting Bibliotheek.nl. Bibliotheekdirecteuren, het ministerie en de VOB waren flink zoekend over hoe de sector zich goed moest organiseren. Er werden vier kwartiermakers aangesteld om onderdeln van de sector vlot te trekken. Peter mocht dat doen als bouwheer van Bibliotheek.nl en werd aansluitend directeur a.i. van de stichting Bibliotheek.nl die in 2010 ontstond. 

Dat paarse boekje - de agenda voor de toekomst - waar hij aan meeschreef was overigens een fenomeen. Want bij elk overleg waar Peter in die tijd bij was, wist je dat er een moment kwam dat hij naar zijn binnenzak zou grijpen en dat daar dan dat 'paarse boekje' te voorschijn kwam. Hij wees op dat boekje en zei: 'weet u nog, wij voeren een gezamenlijke koers en daarin hebben we voor dit punt dit en dat met elkaar afgesproken'. En daarmee wist hij altijd de grote lijn weer te verbinden met het praktische geneuzel van details waar wij natuurlijk weer in terecht waren gekomen. En door het weer op te tillen naar het hogere niveau werd het vaak makkelijker om het juiste besluit te nemen of onze inspanningen meer in perspectief te zien. 

Ruimte om te experimenteren

In de tijd van dat 'paarse boekje' werkte ik als programmamanager in Overijssel. Voor de projecten die ik samen met veel collega's uitvoerde kreeg ik extra innovatiesubsidie via de innovatieraad waar Peter ook aan verbonden was. Zo kregen we extra geld voor de ontwikkeling van de Bibliotheek op school (dat heette toen nog Biebsearch jr.) en voor Biebsearch. Dat laatste was een programma voor middelbare scholen en MBO's  waar we in die tijd al elektronische leeromgevingen koppelden aan de zoekomgeving - de beruchte Aquabrowser - van de bibliotheek. Het was digitaal burgerschap avant la lettre. Ook voor de ontwikkeling van de ideale website in Overijssel kwamen middelen en dat werd de opmaat voor de ontwikkeling van de Website-As-A-Service (WAAS) die de openbare bibliotheken nu hebben. 

Door landelijk geld zo in te zetten wist hij lokale en provinciale initiatieven te verbinden en op te tillen naar een landelijk niveau. Het waren dus stuk voor stuk experimenten die bouwstenen opleverden voor landelijke infrastructuur die lokaal ingezet kon worden.

Vervolgens aarzelde hij ook niet om dat weer landelijk uit te dragen. Hij zorgde er al in de vroege jaren voor dat bibliotheken bijvoorbeeld gezamenlijk op de grootste onderwijsbeurs, de NOT, gingen staan om daar het landelijke verhaal te vertellen. Dit alles met het doel om het lokaal zo goed mogelijk te kunnen laten landen.  

Een welsprekende heer met bril en snor en gevleugelde uitspraken

Ik ken weinig mensen die zo keurig en charmant spreken als Peter. Zijn zinnen zijn zorgvuldig opgebouwd en bevatten nooit een onvertogen woord. Hij is altijd complimenteus over ontwikkelingen die de goede kant op gaan. En als het minder goed gaat gebruikt hij graag het understatement. Als anderen zouden zeggen dat 'iets totaal mislukt is of ruk is', zegt Peter 'dat verbetering absoluut tot de mogelijkheden behoort, om het voorzichtig uit te drukken'. Het kenmerkt zijn diplomatieke kwaliteiten. 

En hij is een man van gevleugelde uitspraken: 'geen prestatie zonder relatie', 'het gaat altijd om de kwaliteit van de interactie', 'we moeten voorop gaan in volgen','ik stop nu met zenden' en 'ik ben een nomade in maatpak met snor' zijn zinnetjes die ik talloze malen hoorde. Of als hij wilde laten merken dat onze opdracht breder was dan we zelf dachten: 'En u vraagt zich af, bent u daar ook van meneer Van Eijk? Ja inderdaad, dat doen we ook nog.' Wie zijn jargon nog eens wil teruglezen, verwijs ik naar een column uit 2011 waarin hij een telefoongesprek voert met Van Swelmen, de immer erudiete directeur uit Oppendam. 

Het geheim van bibliotheekwerk

Bij zijn afscheid vroeg Peter mij of ik stil wilde staan bij het geheim van het bibliotheekwerk. Of ik wilde aangeven wat mijn beeld was waarom de bibliotheken - na heel veel moeilijke jaren - er toch zo goed op staan op dit moment. En wie dat geheim ontrafeld valt op waarom de inzet van Peter van Eijk zo goed paste bij het bibliotheekwerk van de afgelopen vijftien jaar. 

In mijn verhaal onderscheidde ik vier geheimen. De eerste was de wil om te veranderen als sector. En hoewel we onszelf als sector en stelsel misschien wel wat grijs, soft of complex vinden, valt op dat iedereen snapt dat we moeten blijven veranderen. Ik haalde daar het verhaal van mijn opa aan die zijn hele leven boer was maar altijd bezig was om te investeren om boer te blijven. Hij wist dat wie boer wil zijn, geen boer kan blijven. En net zo hard weten wij als bibliotheek: wie bibliotheek wil blijven, kan geen bibliotheek blijven. Peter was in die zin een missionaris als het ging om het uitdragen van de benodigde innovatie. 

Het tweede deel van het succes is dat we onszelf landelijk kunnen organiseren maar lokaal manifesteren. We zijn zowel een gesprekspartner voor grote landelijke partijen én we kunnen die afspraken met lokaal maatwerk en met lokale samenwerkingspartner uitvoeren. En daar tussendoor zorgen provincies voor het goede faciliteren naar die lokale uitvoering. In de afgelopen vijftien jaar - de tijd dat Peter actief was - zijn zo landelijke 'merken' ontstaan als Bibliotheek op school, de online bibliotheek, Boekstart en als laatste de coöperatie Samen Digitaal Innoveren die een landelijk bibliotheeksysteem gaat onderhouden. Peter was bij de ontwikkeling van veel van die landelijke 'merken' betrokken of was zelf trekker van de ontwikkeling. 

Het derde deel van het succes gaat over goede inhoudelijke verhalen en aanstekelijke landelijke doelstellingen. Peter legde zelf mede de basis voor de 'Agenda voor de toekomst', één van die goede inhoudelijke verhalen met doelstellingen. Je kon altijd een beroep op hem doen om mee te denken en mee te praten over documenten die opgesteld moesten worden. Of hij nam zelf de pen ter hand en deed voorstellen. En voor goede inhoudelijke verhalen en aanstekelijke doelstellingen is altijd ruimte in onze branche. Want wie met een goed inhoudelijk verhaal komt, treft altijd enthousiaste collega's die graag aan de slag gaan met dienstverlening die echt iets kan betekenen voor burgers. 

Geen meter zonder Peter

Maar het laatste en vierde punt is wellicht wel het belangrijkste. Ik noemde dat 'geen meter zonder Peter'. Peter is een sportman en liep - net als ik - menig halve marathon. Wie begint aan een lange hardloopwedstrijd kijkt altijd met enige angst naar de afstand die voor hem ligt. Maar een halve marathon bestaat niet uit 21 kilometer maar uit 21.000 losse meters. De afstand kan namelijk alleen in stappen worden afgelegd. 

Of om een bekend citaat aan te halen:

"Many of the great achievements of the world were accomplished by tired and discouraged men who kept on working." — Oscar Wilde

Wie kijkt naar de innovatie en transformatie van bibliotheken in de afgelopen vijftien jaar kan niet anders dan constateren dat dat stap voor stap is gegaan. Maar wel op alle plekken en door iedereen tegelijk. Dat lukt alleen als velen samen constructief vooruit willen. Soms moet je dan over je eigen schaduw heen stappen om samen meer te bereiken dan alleen. Elke dag weer. Meter voor meter. Daarmee ontwikkelden bibliotheken een enorme kracht.

Met de vele rollen die Peter speelde wist hij zo op vele plekken velen te inspireren om al die stappen mee te zetten. 

Is het genoeg? 

Dat weet niemand. 

Zijn we er? 

Nee, nog lang niet. Er gaan nog veel stappen volgen. Meter voor meter gaan we verder.

Kunnen we het? 

Daar zou ik niet over twijfelen. Deze sector heeft dat meer dan aangetoond. 

En Peter?

Peter had er een stevig en positief aandeel in. Elke dag maakte hij meters voor de innovatie van de sector. Altijd gericht op gezamenlijk belang. Meter voor meter zorgde hij voor kilometers. Zijn hoofdfunctie legt hij misschien neer maar ik weet zeker dat hij in tal van nevenfuncties verder gaat. En dat past hem: een onvermoeibare netwerker. 

Maar voor nu: Peter, namens de sector, bedankt!

De opvolger van Peter van Eijk...

Zo, mijn poll over de opvolging van Peter van Eijk is gesloten. We kunnen dus bekend maken wie de opvolger wordt.

Meer dan 100 mensen deden mee aan de stemming. Ik had een paar kandidaten uitgezocht en u mocht kiezen.

En u koos - met 46% van de stemmen - voor iemand die niet op de lijst staat. En zoals u weet, mijn polletjes hebben altijd gelijk. Het wordt dus iemand die niet op het lijstje staat.

Goede tweede was Mireille Pondman met 25% van de stemmen, gevolgd door Jan Braeckman van Bibnet met 14% van de stemmen. Deze laatste uitslag kunnen we echter niet serieus nemen.

De directeur van Bibnet schijnt gekscherend gezegd te hebben tegen zijn medewerkers dat dit de kans was om van hem af te komen. En volgens mij heeft hij inderdaad precies evenveel stemmen als medewerkers bij Bibnet.

U hebt weer gekozen. We wachten de definitieve naam nog even af en gaan uitkijken naar een volgende poll. Iemand al een idee over welke functie die moet gaan?

Bepaal zelf wie de opvolger wordt van Peter van Eijk

De opvolging van Peter van Eijk. Jawel, de vacature staat uit. U kunt solliciteren. Maar wie moet hem opvolgen? Een man met wie ik heel veel heb samengewerkt en waar ik ook nog veel van heb geleerd. Edwin Mijnsbergen stond al terecht stil bij de vele kwaliteiten van hem. Dat onderschrijf ik hierbij nog eens graag.

Het bibliotheekwerk mag zich daarom best druk maken om zijn opvolging. Ik denk dat er veel van af hangt: Hoe gaat het verder met alle ontwikkelingen? Lukt het om een goede exploitatie te krijgen? Lukt het om al die kikkers van het bibliotheekland in de kruiwagen te houden? Kortom: wij zoeken niet zo maar iemand, wij zoeken een superman of supervrouw. Want echt veel inwerktijd zal de nieuwe directeur niet krijgen. Er liggen veel dossiers die om snelle actie vragen.

Alle reden dus om met elkaar Bibliotheek.nl eens te flink te helpen met die werving. Ik heb mijn oor te luister gelegd, vele namen gehoord. Die namen weer doorgefluisterd aan mensen die het weten kunnen. Zo onstond een rijtje puike namen. Ik denk dat het al een eer is dat deze mensen genoemd zijn voor deze functie. Het zegt iets over de kwaliteiten die deze mensen wordt toegedicht.

Maar het oordeel is natuurlijk aan u: u kunt weer stemmen. Hier het lijstje. En als u denkt, het wordt toch iemand anders, dan mag u altijd reageren.

1. Marco de Niet (Stichting DEN)
Marco Wie? hoor ik u denken: Marco de Niet. Marco de Niet is momenteel directeur van de Stichting Digtaal Erfgoed Nederland (DEN). DEN is het ICT-kenniscentrum van de erfgoedsector. Zeg maar het Bibliotheek.nl van de archieven. Een instantie die nauwe banden heeft met de Koninklijke Bibliotheek en daarmee goed zou passen in de initiatieven om de Koninklijke Bibliotheek ook heel nadrukkelijk neer te zetten als bibliotheek van alle bibliotheken. Ik ken Marco de Niet niet. Wel kan ik uit zijn profiel halen dat het een stevige netwerker is en zijn mannetje her en der staat. Ik heb veel respect voor DEN dus zou moeten kunnen. Ik kan niet beoordelen hoe bestuurlijk hij is. En dat is wel nodig in deze functie.

2. Hans Jansen (Koninklijke Bibliotheek)
Iemand die ook goed in dat rijtje past van de lijn van de Koniklijke Bibliotheek is Hans Jansen. Hans Jansen is op dit moment plaatsvervangend directeur van de Koninklijke Bibliotheek. De rechterhand dus van Bas Savenije. Ik heb in het verleden met Hans Jansen onderzoek gedaan. Dat kan hij zich vast niet meer herinneren. Ik vond het toen een hele slimme man. Bestuurlijk gepokt en gemazeld. Wel altijd een KB-man geweest. Dus of hij interesse heeft voor een overstap.... Dan zou Bibliotheek.nl onderdeel moeten worden van de KB. Dan is Hans zeker de man.

3. Jan Braeckman (Bibnet)
Onze Vlaamse vrienden hebben een soortgelijk bureau als Bibliotheek.nl. Dit onder de naam Bibnet. Al enige jaren voert Jan Braeckman hier de scepter. En met succes. De Vlaamse ontwikkeilngen tonen grote gelijkenissen met de Nederlandse. Wat ligt meer voor de hand dan dat de directeur van Bibnet een openbare sollicitatie doet met de oproep om Bibnet en Bibliotheek.nl samen te voegen. Uiteraard met een kantoor in Nederland en in Vlaanderen.

4. Mireille Pondman (Bisc)
Ja heren, het wordt tijd voor een vrouw in deze functie. En een vrouw die ik deze functie van harte zou gunnen is Mireille Pondman, thans directeur van de Utrechtse PSO Bisc. Ik heb een klein beetje met Mireille samengewerkt en was onder de indruk van haar bestuurlijke stevigheid in combinatie met de vaardigheid om inhoudelijk te sturen. Ze is bekend met alle PSO-directeuren en dat kon wel eens een voordeel zijn als Bibliotheek.nl veel meer wil samenwerken met alle PSO's.

5. Fred Geelen(SCHUNCK)
Fred Geelen is de flamboyante directeur van SCHUNCK. Hij stond met zijn organisatie altijd vooraan als het ging om digitale ontwikkelingen. Kortom, een man met de blik vooruit. Voortkomend uit de politiewereld, doorgegroeid in de gemeentewereld en uitgebouwd in bibliotheekwerk. Tijd voor weer een volgende stap?

Tot nog toe waren mijn pooltjes altijd juist. Er ligt dus een zware last op u. Dus ook ditmaal mag u stemmen op de juiste kandidaat. Tegelijkertijd ga ik opnieuw mijn oor te luisteren leggen. Ik heb namelijk nóg wel een paar namen gehoord. Maar die moet ik nog een paar keer horen om ze serieuzer te nemen. Dus misschien meld ik me nog wel met aanvullingen.

Ik wens onszelf veel succes bij onze werving!

Een ongeoorloofde telefoontap...

Dit bericht zal waarschijnlijk maar een paar uur op internet staan. De verwachting is dat juristen binnen enkele uren een publicatieverbod op zullen leggen.

Vrijdagavond kreeg ik anoniem een geluidsbestand in handen gespeeld met daarin een opmerkelijk telefoongesprek. Het gaat om de heren Van Eijk (directeur bibliotheek.nl) en Van Swelmen (directeur Bibliotheek Oppendam). Kent Nederland een nieuwe Wikileaks? Lees snel verder.

Er rinkelt een telefoon. Een man met snor neemt op.
“Peter van Eijk.”
“Dag meneer Van Eijk, met Van Swelmen. Fijn dat ik u weer eens spreek.”
“Dat genoegen is geheel mijnerzijds. Het gaat altijd om de kwaliteit van de interactie dus het is een voorrecht u weer aan de lijn te hebben.”
“Inderdaad meneer Van Eijk. Helemaal mee eens. Ik begrijp dat u er mee ophoudt als interim directeur van Bibliotheek.nl?”
“Dat klopt. Ik ben wel zo’n beetje aan het eind van de houdbaarheid van een nomade in maatpak en snor.”
“Maar u hebt fantastisch werk verricht. Een paar jaar hard gebuffeld. Veel bereikt maar ook nog veel te doen.”
“Dankuwel voor de complimenten. Ik voel me vereerd dat uit uw mond te mogen horen. De directeur van de Bibliotheek in Oppendam is een belangrijke graadmeter voor ontwikkelingen in onze branche. Ik zeg altijd maar zo: Ga voorop in volgen. En daar is Oppendam natuurlijk één van de mooie successen van.
“Dank u, dank u.”
“Maar inderdaad, nog veel te doen. Want het zal u niet verbazen dat ik nu even mijn paarse boekje – de agenda voor de toekomst – erbij pak. Ik ben op pagina 43 om precies te zijn. Dus we hebben nog 30 bladzijden te gaan.”
“Dus snel op zoek naar een goede opvolger?”
“Ja, die moeten we wel met een lampje zoeken. En we zullen alle ogen nodig hebben bij het zoeken want ik ben door moeder natuur minder goed bedeeld op dit punt. En ja, het moet iemand zijn die zijn sporen flink verdiend heeft.”
“Maar meneer Van Eijk, heeft uw bestuur dan niet direct gedacht, we vragen gauw meneer Van.. ”
“ Natuurlijk, meneer Van Swelmen. En ja, het moet ook iemand zijn die als het ware boven de partijen kan staan. Erudiet maar toch met voldoende tact om draagvlak te creëren. ”
“Nou, dat wilde ik net zeggen, dat het bestuur niet direct aan mij…”
“Inderdaad, meneer Van Swelmen. Daarnaast moet het ook nog iemand zijn die bewezen heeft permanent te kunnen innoveren.”
“Precies! Wie is hier uw man die al uw innovaties mee heeft…”
“En tot slot hebben we dan nog de eis dat die persoon ook nog eens ook in de Haagse arena zijn mannetje staat, meneer Van Swelmen. Was u daar dan ook van meneer Van Eijk, hoor ik u denken? Jazeker, maar wel met mijn vrienden van het bestuur.”
“Dat snap ik natuurlijk. Ik investeer zelf al jaren in de relatie met de aanstaande vriendin van Mark Rutte.”
“Dat heb ik gehoord, meneer van Swelmen. Nou ja, als ik dat alles zo bij elkaar bekijk wordt dat natuurlijk een onmogelijke opgave. Maar ik zeg altijd maar zo: Eerst het wie, dan het wat. Het zal u dan ook niet verbazen dat we hier gespecialiseerde jongens en meisjes voor inhuren.”
“Dus u hebt niet gelijk gedacht, onze man is natuurlijk meneer Van S….”
“Sorry, meneer Van Swelmen. Ik stop nu even met zenden. Ik word verwacht op een bijeenkomst. Dus ik pak mijn paarse boekje en spoed mij naar de Haagse burelen. Tot ziens goede vriend.”
“Tot ziens, meneer Van Eijk..... en bedankt.”

Permanent Innovation

Peter van Eijk - de immer onvermoeibare aanjager van Bibliotheek.nl - wees me bij één van onze eerste ontmoetingen op het boek "Permanent innovation" van Langdon Morris. Het boek heb ik destijds gelijk besteld. Maar zoals het gaat: het is een tijdje blijven liggen.

Totdat we onlangs met de MT's van de OBD, Blauwe Brug, Aturis en de Rijnbrinkgroep om tafel zaten. Tineke van Ham - onze kersverse bestuurder - spoorde me aan om naar aanleiding van deze bijeenkomst het boek toch maar snel op te pakken. En inderdaad het geeft een paar goede richtlijnen voor innovatie.

Het lezen van het boek was voor mij net zoiets als mijn eerste teamroltraining. Plotseling ontdek je dat er nog een dimensie is in de werklijkheid. Dat je rol in een team minstens net zo belangrijk is als hoe goed je inhoudelijk in je werk bent. Dat je plotseling snapt waarom een team juist wél of juist niét loopt. Zoiets dus.

Er zijn drie eye-openers voor me. Met uiteraard een groot open deur gehalte. Maar toch goed om ze alle drie maar eens te noemen.

Eye-opener 1: Wat is innovatie?

Innovatie is overleven. Innovatie is ervoor zorgen dat een bedrijf niet alleen vandaag maar ook morgen bestaat. En dat doet een bedrijf door voortdurend meerwaarde te creëren. Een bedrijf dat dat niet meer doet kun je opdoeken. Als we dus moeten bezuinigen, stoppen we dan met innoveren? Het antwoord is even kort als simpel: nee. Dat zou heel erg dom zijn. Juist in deze periode moeten we innoveren en scherper dan ooit.

Eye-opener 2: Vier vormen van innovatie

Het boek onderscheid vier vormen van innovatie. Interessant om even naar te kijken.

Incremental innovation

Onder incremental innovation valt een doorgaande productontwikkeling. Om het te vertalen naar bibliotheken: het verkorten van de verwerkingstijd van nieuwe boeken of het versturen van een reserveringsbericht per e-mail is incremental innovation. Relatief kleine verbeteringen die vooral gericht zijn op de verlenging van de levenscyclus van het zelfde product.

Breakthrough innovation

Breakthrough innovation gaat vooral om nieuwe techniek of echt nieuwe producten. Bibliotheken die DVD's of e-readers gaan uitlenen. Je bedrijf neemt dan iets over dat is veranderd in de samenleving en past dit in in de bedrijfsstrategie.

Business model innovation

Hier gaat om een compleet nieuw concept. Denk bijvoorbeeld aan Biebsearch dat contracten sluit met scholen. In het oude model werden scholieren als individuele klanten benaderd. Je kunt voelen dat deze vorm van innoveren al weer veel avontuurlijker is als de eerste twee.

New venture innovation

De meest ver-gaande vorm van innovatie is new venture innovation. De wereld gaat dan echt op zijn kop. Dit zou het geval zijn als bibliotheken nu zouden zeggen te stoppen met fysieke vestigingen en alleen nog een digitale bibliotheek zouden runnen met louter digitale producten. Niet ondenkbaar maar je voelt aan dat je hier verreweg het meeste werk voor moet verzetten en de meeste creativiteit voor nodig hebt.

Eye opener

Eye opener voor mij was dat elke vorm van innovatie nodig is. Onze focus ligt soms heel erg op de nieuwe dingen. Maar verberen van wat er is, is een minstens even belangrijke innovatievorm.

Eye opener 3 : 10 principes van permanent innoveren

Het boek is - naar goed Amerikaans gebruik - geënt op de 10 gouden principes van "Permanent innovation". Leuk om hier te noemen en achter elk principe gaat natuurlijk weer een wereld schuil.

#1: Innovation is essential to survival and all innovation is strategic

# 2: There are four types of innovation: incremental, breakthrough, new business and new ventures.

#3: The longer you wait to begin innovating, the worse things will get.

#4: Innovation is a social art; it happens when people interact together.

#5: Innovation without methodology is just luck.

#6: All four strategic viewpoints are critical to succes.

#7: Great innovations begin with great ideas.

#8: Ready, aim, aim, aim, aim, fire.

# 9: Prototype rapidly to accelerate learning.

#10: There is no innovation without leadership.

En toen...

Het boek deed me opnieuw beseffen dat ik bij een bijzonder bedrijf werk waar veel randvoorwaarden voor innovatie goed geregeld zijn. Het is een bedrijf dat opereert in een netwerk dat die innovatie ook goed kan voeden. Kortom, reden tot tevredenheid.

Tegelijkertijd geeft het ook aan waar we nog veel kunnen groeien. De relatie korte en lange termijn innovatie kan verbeterd worden. We kunnen meer gebruik maken van klantwensen en collega's. Bibliotheken opereren in een turbulente wereld: hun rol veranderd heel snel en financiële randvoorwaarden staan onder druk. Alle reden om met nog meer beleid te werk te gaan.

Kortom, een aanrader voor veel managers in bibliotheekwerk.

Een open sollicitatie bij minister Plasterk...

Foto: Roel Wijnants

Geachte meneer Plasterk,

Bij deze wil maar eens een open sollicitatie bij u plaatsen. Want ja, de functie waar ik op wil solliciteren bestaat nog niet. En ik weet eigenlijk ook niet welke organisatie in bibliotheekland die functie zou moeten hebben.

Laat overigens wel wezen dat ik het prima naar mijn zin heb hier op het platteland van Overijssel. De mooiste baan van Nederland. Een mooiere baan bestaat niet, tenzij deze natuurlijk alsnog gemaakt wordt.

Ik wil namelijk hierbij solliciteren als Hoofd ICT van de Bibliotheken in Nederland. U gaat natuurlijk nu zeggen dat dat Hoofd ICT al bestaat: Peter van Eijk als bouwheer van de Digitale Bibliotheek van Nederland. En inderdaad Peter van Eijk staat fier als een kapitein op de brug van MS Bibliotheekland. Met in Dennis Eijsten een prima stuurman. Volgens mij doen ze prima werk en dat verdient juist louter ondersteuning.

En in die zin maak ik me juist zorgen over de automatisering van al die bibliotheken. Bij elke Provinciale SteunOrganisatie zie ik een eigen ICT-afdeling en ook elke grote stadsbibliotheek heeft leuke ICT-mensen op de loonlijst staan. Maar wat ik nu zo jammer vind, is dat ze allemaal apart werken. Elk op hun eigen eilandje, met hun eigen systeem. Elk met een eigen website en CMS.

En het ergste: elk met eigen ICT-beleid. Met op zijn best afstemming tussen de partijen. En natuurlijk is het makkelijk wijzen naar een ander, maar ik was zelf ook ooit hoofd ICT en werkte er net zo hard aan mee.

Zou het niet een zegen voor dit land zijn om die afdelingen eens samen te voegen? En dan bedoel ik niet in een grote ivoren toren in het midden van het land. Mooi op de plek waar ze nu zitten, dichtbij de bibliotheken. Maar zet ze eens onder één leidinggevende. Zou er dan niet automatisch een einde komen aan die wildgroei? Zou er dan niet op een hele logische wijze mogelijkheden gevonden gaan worden tot efficiënter werken? Zouden die stokpaardjes dan niet langzamerhand gaan verdwijnen?

En als je zo’n functie nou eens koppelt aan ons koningsduo Van Eijk en Eisten ontstaat er dan ook niet een hele logische combinatie die tot in de haarvaten van het bibliotheekwerk diensten kan verlenen? Geen algemeen beleid maar boter bij de vis en de mogelijkheid om met elkaar meer effectiever en efficiënter te werken.

Maar ja, wie gaat zo’n functie instellen? Wie durft er zo zijn autonomie op tafel te leggen? Dus ik dacht: ik schrijf u maar eens. Ik wacht uw uitnodiging voor een gesprek maar af.

Met vriendelijke groet,
Mark Deckers

P.s.: ik woon in Deventer en wilde u daar niet iets met een innovatiecentrum? Nou ja, het is maar een idee. Ik schroef zo een bordje op mijn voordeur: “innovatiecentrum”. Bent u daar ook weer van af.

Leuke baan: NOS-directeur

Gisteren was ik samen met een aantal bibliotheekmensen te gast bij de NOS. Edwin blogte al over een eerdere bijeenkomst. Gerard Dielessen, de directeur van de NOS, legde uit hoe de NOS transformeert.

En eerlijk gezegd ben ik erg onder de indruk van de omslag die hij met de NOS maakt. TV is natuurlijk allang geen TV meer. TV kijk je op je Iphone of Nokia. Roeland Stekelenburg, hoofd nieuwe media, schrijft op het het weblog van de NOS over de mogelijkheid om NOS-programma's te bekijken op je Playstation.

TV wordt interactief met inbreng van burgerjournalistiek. CNN - toch een gerenommeerde club - introduceert Ireport. Met Ireport geeft CNN de mogelijkheid om zelf het nieuws te maken. CNN controleert het weer en zendt het ook uit.

Kortom, de NOS zit in een turbulente wereld maar is koploper in nieuwe technologie. Hiervoor heeft de NOS een zogeheten NextLevelprogramma gemaakt. Een programma om de hele organisatie mee te nemen in die interactieve wereld. Dielessen vertelde in de vorige bijeenkomst al dat ongeveer 15% van het NOS-budget naar dit soort vernieuwing gaat.

Zo'n getal intrigeert me. Wat betekent dat voor bibliotheken? De Nederlandse bibliotheken hebben gezamenlijk een budget van ongeveer 800 miljoen euro. 15% voor vernieuwing betekent jaarlijks 120 miljoen euro. 120 miljoen, waar heb ik dat getal eerder gehoord? Inderdaad in de eerdere berekening van IOO. Die 120 miljoen die uiteindelijk 20 miljoen werd.

Nu ben ik geen pessimist en ik steek graag de handen uit de mouwen. Als bibliotheken ook mee willen in verandering heeft het - naast goede mensen en en goede wil - ook met geld te maken. De projectgroep bibliotheekinnovatie gaat het niet redden met die 20 miljoen. De bibliotheken zullen hun programma's ook bij elkaar moeten leggen en de bibliotheken zullen nog slimmer efficiencyvoordelen moeten halen.

Overigens, de NOS en de bibliotheken, kunnen elkaar ook prima versterken. Daar zijn gisteren zeker mooie aanzetten voor gemaakt. Bibliotheken zijn wijd vertakt in de samenleving. 1.000 vestigingen die dicht bij burgers staan. Met 4 miljoen leden met een pasje in de portemonnee. De NOS, een grote omroep met veel content. Met veel nieuwe technologie op elk denkbaar platform.

Dus: wanneer denkt u dat wij onze boeken kunnen verlengen via onze Playstation? Hou ze in de gaten die slimme gasten van de NOS. En leuke baan, directeur van de NOS.

In het filmpje: hoe de NOS in 1996 over internet berichtte.