De mooie rol van bibliotheken bij inburgeren

De wetgeving rond integratie gaat de komende tijd flink op de schop. Veel bibliotheken zullen het al hebben meegekregen maar mocht u het gemist hebben: vanaf 2021 krijgen gemeenten hierin de regie. Gemeenten moeten voor elke inburgeraar een persoonlijk inburgeringsplan maken en gemeente zullen hier ook de middelen voor beheren. Vele uitvoerders zien grote verbeteringen in de nieuwe wetgeving. Maar het betekent ook dat inburgering meer op het lokale niveau terecht komt en ingepast gaat worden bij allerlei partners in het sociaal domein.

Bibliotheken kunnen daar naar mijn gevoel veel in betekenen. Met de inzet rond taalhuizen en digitale overheid heeft de bibliotheek instrumenten in handen om gemeenten goed te ondersteunen. Mijn goede collega Karien van Buuren attendeerde mij op een reeks projecten die in Overijssel zijn uitgevoerd en die denk ik ook zeer interessant zijn voor andere bibliotheken. Alle voorbeelden vind je ook op deze waardevolle pagina van de Overijsselse bibliotheken over integratie.

Ik neem u mee langs drie filmpjes over deze projecten.

Verhaal Ver Weg  en Lokaal
Het filmpje hierboven is van het project Verhaal Ver Weg en Lokaal. Bij inburgeren denken veel mensen vooral aan de taal leren. De bibliotheek kan echter een veel bredere rol spelen dan dat. Het project Ver Weg en Lokaal is zo'n project. Door een bestaande inwoner van het dorp te koppelen aan een nieuwkomer gebeuren eigenlijk twee dingen. De nieuwkomer leert veel van de cultuur, leert iemand kennen uit het dorp en leert pratenderwijs de taal. De inwoner van het dorp leert iets over nieuwe culturen en zorgt op zijn of haar manier voor wat met een sjiek woord 'sociale cohesie'. En als ik er zo naar kijk is het ook nog gezellig.

ThuisTaal

ThuisTaal is een project waarbij derdejaars PABO-studenten nieuwkomersgezinnen helpen met de taalontwikkeling van de kinderen binnen het gezin. De opzet lijkt daarmee op de VoorleesExpress maar dan specifiek voor nieuwkomers. De studenten geven wel aan dat ze een beetje een mentale drempel over moeten om bij gezinnen met een andere achtergrond in de thuissituatie te helpen. Daar kan ik me wel wat bij voorstellen. Vanuit ThuisTaal kunnen gezinnen vervolgens doorstromen naar de VoorleesExpress.

PraatjesMaken
Het laatste filmpje is er weer één waarvoor kinderen van nieuwkomers zelf naar de bibliotheek mogen komen. In de bibliotheek worden er taalspelletjes gedaan en vindt logopedie plaats. Kinderen vinden het vooral leuk en leren spelenderwijs.

Veel meer dan taal leren
In alledrie de filmpjes zie je dat inburgeren veel meer is dan alleen de taal leren. Het gaat over mensen leren kennen, het gaat over durven vragen en over zelfvertrouwen om de taal te spreken, ook als het nog niet heel erg goed gaat. De bibliotheek is daarvoor een prima plek. Juist als verbindende plek tussen nieuwkomers en bestaande inwoners. Samen met veel andere partners.

Die nieuwe wet inburgering past daarom goed bij bibliotheken. Het gaat niet alleen om formeel leren maar ook om veel  schrijf- en praatkilometers maken en verbinding maken met de samenleving. Wellicht aardig om ook deze voorbeelden maar eens mee te nemen naar de gemeente die straks die persoonlijke inburgeringsplannen mogen gaan maken.

Van 2% naar 38%: de kracht van samenwerking....

De afgelopen week was ik nog even op de NOT - u weet wel, de huishoudbeurs van onderwijsminnend Nederland. In  2011 schreef ik over dit bezoek aan de NOT ook een stukje. Toen onder de titel: Marks driepuntenplan.  Het ging toen over een gezamenlijke uitrol aan het onderwijs. De Biblliotheek op School stond nog in de kinderschoenen. Sterker nog: goede kans dat u het woord Bibliotheek op School nog nooit gehoord had.

En nu is het 2015: Het was druk in de stand. Prinses Laurentien kwam nog even voorbij en er zijn tegenwoordig bedrijven die zeggen te concurreren met de Bibliotheek op School . Volgens mij betekent dat, dat je een goed en relevant product in handen hebt.

Van 2,5% naar 38% marktaandeel
Bijgaande plaatje laat zien waar de Bibliotheek op School nu staat. Sinds 2011 is het aantal leerlingen dat bereikt wordt gestegen van 2,5% naar 38%, 74% van alle openbare bibliotheken doet mee aan de Bibliotheek op School. En dat in krap drie jaar tijd. Ik vind dat een prachtige prestatie en ook een signaal dat onze branche in staat is samenwerking snel en goed op te pakken.

Van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs en VVE
De ochtend bracht ik door op de NOT en in de middag zat ik bij een vergadering van de gezamenlijke PSO's in Nederland. Eén van de agendapunten was de doorontwikkeling van de Bibliotheek op School. Het zijn namelijk de gezamelijke PSO's die een groot deel van menskracht financieren die wordt ingezet in het landelijke team. Er was tevredenheid bij de PSO's en en passant wordt een belangrijk beslissing genomen om ook in te zetten op Voortgezet Onderwijs. En ook daar komen financiële middelen voor. Ook wordt in dat overleg al gemeld dat we er maar rekening mee moeten houden dat we ook zoiets voor Vroeg-en Voorschoolse Educatie (VVE) gaat komen.

Van kinderen naar volwassenen
Vandaag zit ik in de middag bij een landelijk team dat een programma voorbereid voor de Bibliotheek en Basisvaardigheden. Het gaat dan om een geïntegreerde aanpak rond laaggeletterdheid en digtale vaardigheden. Een soort concrete uitwerking van veel  van wat in het rapport Cohen genoemd werd. Net als bij de Bibliotheek op School zal ook hier wel gezocht gaan worden naar een landelijk team.

Het stelsel is ook echt een stelsel
En terwijl ik dit typ, ben ik met een vertraagde trein onderweg naar een werkgroep bij het ministerie van OC&W die gaat uitwerken hoe het 'stelsel' van openbare bibliotheken gemonitord moet worden onder de nieuwe bibliotheekwet. Wie kijkt naar bovenstaande samenwerking ziet dat bibliotheken ook echt een stelsel zijn. Hoewel ze vooral door lokale overheden worden gefinancierd is er niet één belangrijk thema dat niet met samenwerking wordt opgepakt. En bovenstaande cijfers tonen aan dat de branche daar behoorlijk effectief in is. De lokale, provinciale en landelijke laag leveren elk hun deel en samen zijn ze effectief.

Uiteraard: er is altijd wat te verbeteren. Maar ik ken weinig sectoren die bovenstaande resultaten van samenwerking kunnen laten zien.

Terwijl de machinist omroept dat onze vertraging in de trein oploopt van een half uur naar drie kwartier, weet ik dat bibliotheekwerk op volle snelheid doorraast.