vrijdag 16 oktober 2026

Pas op: U betreedt een bibliotheek

Welke boeken hebben een onuitwisbare indruk gemaakt? En welk boek veranderde misschien wel hoe u naar het leven keek? En stel dat één op de honderd gelezen boeken die uitwerking heeft? Deze week beleefde ik aan de hand van verhalen van collega's hoe de bibliotheek levens verandert. Lees mee zou ik zeggen. 

Het 100e piepje

Toen ik in een bibliotheek werkte, ging ik wel eens bij de uitleenapparaten staan. Bij elke boek dat uitgeleend werd, hoorde je een piepje. Piep, piep, piep. Ik beeldde mij dan in dat elk 100e boek dat uitgeleend werd een leven zou veranderen. Wie zo luistert naar die piepjes, hoort dat er iets spannends gebeurt. Bij elk 100e piepje gaat er namelijk een leven veranderen. Iemand neemt een boek mee waarvan hij of zij nog niet weet dat het zijn of haar leven op de kop gaat zetten. Het gaat in de tas mee naar huis, het wordt gelezen en het gaat onmiskenbaar z'n uitwerking hebben. 

Mijn betoog is dan ook altijd dat elk gelezen boek een verrijking is van het menselijk DNA. En wat ik hier vertel voor boeken geldt natuurlijk evenzeer voor muziek en films. 

De afgelopen week woonde ik een personeelsbijeenkomst bij van de Bibliotheek Deventer waarbij medewerkers vertelden over hun successen en leerpunten. Daar leerde ik dat mijn verhaal over de bibliotheek en het 100e piepje veel breder is geworden. 

Bibliotheek verandert levens

Een deelnemer aan het Taalhuis vertelde over wat zij van haar taalmaatje leerde. Hoe ze beter werd in taal maar ook hoe haar zelfvertrouwen is gegroeid en hoe fijn het was om iemand naast haar te hebben. Elke week zijn zo 100 koppels samen aan de slag met taal. Week na week. Jaar na jaar. 

Een collega vertelde over een kinderboekenfeest waar vele honderden kinderen ademloos luisterden naar verhalen. Honderden kinderen hadden een leuke dag maar voor één of twee kinderen zal dit de dag zijn waarop ze besluiten dat ze ook verhalen willen gaan schrijven. 

Iemand van de Publieksservice vertelde over de omgang met dak- en thuislozen in de bibliotheek. En hoe hier de balans tussen menselijkheid en soms overlast gevonden moet worden. Ik hoorde het verhaal over iemand die dakloos was geworden maar toch vaak een plekje in de bibliotheek had gevonden en daar altijd menselijk was behandeld. Hij had zijn leven nu weer op de rit en kwam in de bibliotheek nog een keer vertellen hoe dankbaar hij was, hoe hij in de periode dat het tegenzat menselijk was behandeld.

Een andere collega vertelde over een activiteit over jongeren en eenzaamheid. Een spannend en kwetsbaar onderwerp. Maar het werd omarmd door jongeren. Kwetsbare ervaringen werden gedeeld en het zal voor een aantal een cruciaal moment zijn geweest om de weg uit eenzaamheid te vinden. 

Is de bibliotheek Deventer uniek? De bibliotheek Deventer is zeker een prachtige bibliotheek maar zeker niet uniek in deze verhalen. Elke bibliotheek kent ze en als we als die verhalen zouden verzamelen zou het een heel dik boek opleveren. Tegelijkertijd laat het zien hoeveel breder die bibliotheek tegenwoordig is. Het gaat allang niet meer alleen om het 100e piepje bij de uitleen.

Pas op: u betreedt een bibliotheek

Bibliotheken veranderen levens, zoveel is duidelijk. In die zin is het misschien zelfs wel een beetje gevaarlijk om een bibliotheek binnen te lopen. Uw leven kan namelijk zo maar een andere wending nemen. Misschien moeten we onze bezoekers daar voor waarschuwen.  Ik schreef al eerder eens over de waarschuwing die staat bij binnenkomst van Het Museum van het Woord in Washington. 

Voor mij zijn dit soort verhalen de echte opbrengst van de bibliotheek. Ja, ik maak vaak lijstjes met cijfers van bibliotheken maar achter die lijstjes gaan mensen schuil. En het gaat dus niet alleen over hoeveel bezoekers, leden of uitleningen er zijn. Maar hoeveel levens er, soms heel even en soms voorgoed, een andere richting krijgen.  Dat zijn de verhalen die elke medewerker u kan vertellen.

Bij binnenkomst moeten we bezoekers dus misschien maar waarschuwen met de tekst: 

'Pas op: u betreedt een bibliotheek. Dit kan leiden tot verandering van mening, verruiming van bewustzijn, verminderde eenzaamheid of vergroting van zelfvertrouwen.' 

U kunt nog terug.

Geen opmerkingen: