Het leven is te broos....

Soms heb je dat. Dat een zinnetje door je hoofd spookt. Ergens deze week sloop er eentje naar binnen. Het zinnetje: het leven is te broos om er ruw mee om te gaan. En soms blijkt dat je onbewust op iets wordt gewezen.

Op zaterdag vieren we dat onze oudste dochter vijftien wordt. Het is een bijzonder jaar geweest voor haar. Mijn vaste lezers heb ik al wel eens eerder wat verteld en wie haar weblog leest;, weet dat het goed gaat met haar. Haar levenslust en creativiteit is weer helemaal terug.

Eén van de cadeautjes die ze krijgt, is het dagboekje dat we bij haar geboorte hebben bijgehouden. Net als afgelopen jaar, was ook haar eerste jaar bijzonder. De eerste acht weken van haar leven bracht ze door in ziekenhuizen. In het dagboekje deden we verslag wat er allemaal gebeurde, plakten we soms wat hartplakkers en een enkele keer schreef ook een verpleegkundige een verhaaltje voor haar. Een boekje dat mij niet onberoerd laat.

De eerste zin uit het dagboekje luidt:

Daar lig je dan in een glazen huisje. Precies 31 weken oud. In het Wilhemina Kinderziekenhuis in Utrecht. Je moeder woont nu ook even in Utrecht. Maar dan in het Academisch Ziekenhuis. Och meid, dit is zo'n grote stad, ze hebben hier wel een handvol ziekenhuizen.

En zo gaat het boekje nog acht weken door. En vertelt het het verhaal van een klein dapper meisje.

De dag erop maak ik foto's op een afscheidsfeest van een kennis. Hij weet dat hij ziek is en dat hij nog maar heel kort te leven heeft. Het leven dat hij achter de rug heeft, is er één met veel lijden. Hij heeft er samen met zijn familie voor gekozen om iedereen nog een keer bij elkaar te laten komen. Het is een bijzonder moment waarbij ook nog veel ruimte is voor een lach. Hij gelooft dat hij naar de hemel gaat, hij is niet bang om dood te gaan en hij geniet van het feest. En aan het eind neemt hij rustig afscheid van iedereen. En zo vertelt hij zijn eigen verhaal van een grote dappere jongen.

Het leven is te broos om er ruw mee om te gaan. Inderdaad.

Zeg papa...

Kinderen zeggen vaak ware en rake dingen. Mijn oudste dochter was zo lief om een stukje over me te schrijven voor de verkiezing van de Beste Bibliothecaris van Nederland.

Na afloop zei ze tegen mij: "Zeg papa, dus degene die de meeste Facebookvrienden heeft wint?" "Eh ja, stamelde ik. Zo zal het waarschijnlijk gaan."

Voor al die anderen die zich niet generen om mee te doen, geef ik gewoon nog een keer de link naar de stembutton.

Ik heb overigens vernomen van Bibliotheekblad dat jury nog twijfelt over hoe ze het volgend jaar aanpakken met de genomineerden: of ze gaan samen een maand in een huis met camera's of ze doen mee aan een Librarians on Ice.

Tienden van seconden...

Deze week vertelde iemand mij een bizar feit. Mensen zijn op internet bereid om twaalf seconden te wachten op een antwoord. Of je nu op zoek bent naar een tweedehands auto, een oude klasgenoot of een filmpje. Twaalf seconden. Als we dan niet iets hebben, verslapt onze aandacht.

Twaalf seconden. Dat is wat u nu hebt gelezen.

Mijn gedachten dwalen af naar een ander moment deze week. Ik stap uit de trein na een lange dag. Mijn gedachten zijn verdoofd. Ik loop over het station. Ik zie mensen lopen. Soms kijk je ze in de ogen, soms niet. Mensen glijden langs je heen. Vluchtig contact. Twee ogen kijken me aan. Zoals zoveel. Mijn ogen willen al weer verder maar blijven even hangen. Het zijn slechts tienden van seconden.

Heel even twinkelt er iets: wij kennen elkaar. Maar niet goed genoeg. En we lopen door.

In tienden van seconden heeft mijn oog iets geregistreerd. Iets van herkenning. Er is iets tussen ons. Maar wij weten nog niet wat. Nog niet. Mijn hoofd is een bibliotheek. Ergens ligt het goede puzzelstukje. Maar waar? Al dagen ben ik nu op zoek.

Twaalf seconden, tienden van seconden en dagen. Ergens raken ze elkaar.

Foto: M. Angel Herrero

Cultuur is van iedereen!

Gisteren was ik in Hoofddorp. Ja, ik weet het. Dat kun je beter niet hardop zeggen. Ik heb al jaren familie in Hoofddorp en die klagen ook al jaren dat er geen familie op bezoek komt. Maar ja, het blijft natuurlijk een ook een barre VINEX-woestijn dus voor een bezoekje moet je toch wel een mentale drempel over.

Maar goed, in deze verafschuwde plaats werd een puike conferentie gegeven over de "Bibliotheek in beweging". Wie wil weten hoe dat congres was, moet gewoon even de samenvatting op Twitter lezen.

Dat congres werd gehouden in het nieuwe cultuurgebouw. Een gebouw met een bibliotheek, een theater, muziekschool en poppodium. Het leuke van dit gebouw is dat het elke dag een andere naam heeft. Op de dag dat ik er was heette het, het Piet Buijtels Cultuurgebouw. Piet Buijtels was de gemeentesecretaris van Hoofddorp en had de dag ervoor afscheid genomen. Eén van de cadeaus die hij kreeg was dat het cultuurgebouw een dag naar hem genoemd zou worden.

Zo heeft dit gebouw elke dag een andere naam. Elke dag wordt dit gebouw genoemd naar een inwoner van de gemeente Haarlemmermeer, waar Hoofddorp onder valt. En eigenlijk maakt het niet uit of die persoon iets bijzonders heeft gedaan.

En dat vind ik wel een sympathiek idee. Het gebouw laat zo letterlijk zien dat het van iedereen is. En zo is het natuurlijk: cultuur is van iedereen.

Hoofddorp, je zou er nu bijna willen wonen.

Stem op mij!

U gelooft het misschien niet maar een bestaat een prijs voor de beste Biebmiep. Oke, oke, in werkelijkheid heet het "De Beste Bibliothecaris van 2011". En raad eens: ik ben genomineerd. En genomineerd worden als meest inspirerende collega is natuurlijk al een hele eer.

Maar het leuke begint nu pas. U mag stemmen wie het gaat worden. Dus ik ga ouderwets met mezelf lopen leuren. Bibliotheekblad heeft een prachtig filmpje gemaakt van alle kandidaten. Mijn eigen filmpje geef ik u hier graag cadeau maar ga ook de filmpjes bekijken van mijn collega's Karen Bertrams (Probiblio) en Jan de Waal (Bibliotheek Maasland).

En ga hier stemmen.... en het liefst natuurlijk op mij. En als u nog niet genoeg argumenten heeft: Bibliotheekblad schreef een kleine loftuiting waarvan ik nog bloos tot achter mijn oren.

Op donderdag 27 oktober organiseert Bibliotheekblad een heus gala waar alle prijzen uitgereikt worden: beste bibliotheek, beste project, beste jeugdbibliotheek en... beste bibliothecaris.

May the best librarian win!

Nog drie maanden en dan zijn we klaar…

Het was een project dat vier jaar geleden begon. Vijf programmanagers werden aangesteld in Overijssel. Een soort musketiers van de innovatie. Doel: zorg dat het gebruik van de bibliotheek weer gaat groeien. Recht tegen de trend in. Een mission impossible? Misschien.

Gisteren waren er opnieuw vijf musketiers bij elkaar. Het huidige innovatieteam van de Overijsselse bibliotheken. Drie musketiers van het eerste uur: Stephan de Vilder, Geny Nijboer en ondergetekende. En twee musketiers die later instroomden: Anneke Duinkerken en Marion Berendsen.

Musketier Stephan
Ze maakten de balans op van vier jaar innovatie in Overijssel en noteerden hun “lessons learned”. Maar daarover zo meer. Bovenal namen ze afscheid van één van de musketiers van het eerste uur: Stephan de Vilder. Stephan stopt in Overijssel per 1 oktober en heeft besloten om per 1 januari 2012 als zelfstandig coach verder te gaan. En dat is natuurlijk een stap die we hem van harte gunnen.

In 2009 stond ik al eens stil bij de rol van Stephan de Vilder voor ons team. Toen schreef ik onder andere:

'Succes kent vele vaders', zegt het spreekwoord. En zo gaat het ook bij de winkelformule in Overijssel. Ik weet dat er echter maar één echte vader is van dit verhaal. En dat is Stephan de Vilder. Stephan is een collega-progammamanager en hij gaat over de winkels. Zorgvuldig heeft hij allerlei mensen en partijen en mensen om zich heen verzameld. Maar bovenal: hij heeft het concept vastgehouden en bewaakt. Iedereen die ook maar iets wilde marchanderen met het concept kon steevast rekenen op een stevige discussie. En ik moet zeggen dat ik weinig mensen ken waar ik zo stevig mee heb gediscussieerd als Stephan. Door de tijd heen ben ik pas gaan zien hoe ongelofelijk waardevol al die opmerkingen zijn en hoe hij er daardoor voor zorgt dat een innovatieprogramma consistent blijft. Daardoor is het meer dan een aantal losse projecten. Zijn kracht ligt in het stevig vasthouden van een ingezette lijn.

Die woorden zijn tot het eind onverminderd van kracht geweest. En natuurlijk hebben we hem gisteren de gepaste lof toegezwaaid.

Lessons learned
Toen kwam echter ook het moment om de innerlijke balans op te maken: wat hebben wij geleerd van deze periode en wat willen we nog meegeven? We constateren dat de ingezette koers met een provinciale back-office goed van de grond komt. Daarin kan de innovatie voor de toekomst geborgd worden. En we verwachten dat die back-office nog wel wat gaat groeien. Niet doordat er veel extra geld komt maar wel doordat we door bezuinigingen gedwongen worden om verder met elkaar samen te werken. Volwaardige back-offices bij lokale bibliotheken konden wel eens een luxe gaan worden.

Ons programma rond de winkelformule en het onderwijsprogramma Biebsearch zien we in de komende jaren ook verder gestalte krijgen. Op zowel provinciaal als landelijk niveau. Tot slot is de website en de andere ICT-ontwikkelingen nu goed ingebed binnen de kaders van Bibliotheek.nl en de ontwikkeling lijkt ook hier geborgd.

Een nieuwe stip aan de horizon?
Toch denken we dat er nieuwe inhoudelijke stip aan de horizon gaat verschijnen. Misschien is de winkelformule wel de laatste restyling van de klassieke bibliotheek. We gaan naar een nieuw tijdperk. Een tijdperk waarin de bibliotheek een hernieuwde rol moet vinden rond empowerment. Een hernieuwde rol op het ondersteunen van individuen in de samenleving. Rond laaggeletterdheid, rond mediawijsheid, rond onderwijs. Op een nieuwe wijze die past bij het huidige tijdsgewricht. In co-creatie, digitaal en gebruik makend van de informatieovervloed die er is.

Hoe die lijn precies verder gaat, daarvoor schrijven de Overijsselse bibliotheken op dit moment een nieuw meerjarenbeleidsplan. Ons projectteam denkt dat het nu ruimte maken voor die nieuwe functie wel eens het belangrijkste uitgangspunt kan zijn.

Tegelijkertijd hebben we ons eigen functioneren onder de loop genomen. Op welke momenten vielen bij ons de kwartjes? Waar hebben we te veel gedaan? En waar te weinig? Eén van de conclusies was dat we het bestuurlijke spel te weinig gespeeld hadden. En eigenlijk waren we daar niet rouwig om. Het waren immers musketiers. En we gaan er nog even drie maanden flink van genieten. Pas maar op!

De substantiële bijdrage van GROTE bibliotheken aan de liefde

Grote bibliotheken dragen substantieel bij aan de liefde. U gelooft het niet? Ik ga het u uitleggen. Hans van Velzen, directeur van de bibliotheek in Amsterdam verklapte mij vandaag het geheim.

In mijn vorige blogpost loofde ik de kleine bibliotheken. Als er kleine bibliotheken zijn, zijn er ook grote bibliotheken. En de grootste van al die bibliotheken staat waar die hoort: in Amsterdam.

Uit mijn hoofd zo'n 25.000 m2 vloeroppervlakte met pc's, mac's, boeken, een restaurant, een dakterras, een theater, een radio- en tv-studio en o ja, ook nog gewoon een jeugdbibliotheek.

Volgend jaar bestaat die bibliotheek al weer vijf jaar. In die vijf jaar is het bezoekersaantal gegroeid naar 1,8 miljoen bezoekers per jaar. Een warenhuis dat elke dag van de week open is van 10 uur 's ochtends tot 10 uur 's avonds. En om 10 uur 's avonds moet het personeel de klanten verzoeken om naar huis te gaan.

Hotspot van literatuur en cultuur
Wat we zien is dat in kleinere plaatsen de voorzieningen moeten vechten om te kunnen blijven bestaan. Samenwerking, zelforganisatie en verdergaande automatisering moeten daar uitkomst bieden.

Voor grote bibliotheken geldt een hele andere uitdaging: weten die zich te ontwikkelen tot een grote culturele hotspot voor literatuur, cultuur, muziek, debat en ontmoeting. Bibliotheken die een alternatieve huiskamer worden, een third place zo je wilt.

De gemiddelde verblijfsduur van klanten in Amsterdam is twee! uur. Vooral onder jongeren is de verblijfsduur nog langer. De drukste dag is de zondag. Overal zitten mensen die bezig zijn met leren, internetten of die gewoon met elkaar aan het kletsen zijn.

En inderdaad: ontmoeting is wel één van de belangrijkste functies geworden. Maar wel binnen een context van cultuur.

Dates
Hans van Velzen - de directeur van de bibliotheek - vertelde me dat de bibliotheek zeer regelmatig wordt gebruikt voor dates. Sterker nog, hij heeft een enkele maal bedankjes gehad van geliefden die elkaar hadden gevonden in de bibliotheek.

Door de opkomst van datingsites is er een grote behoefte gekomen aan een veilige plek voor een eerste afspraak. De bibliotheek is zo'n veilige plaats. En trouwens wie afspreekt in de bibliotheek komt cultureel over. Ook niet onaardig. Tja, dan bekijk je OBA ineens met heel andere ogen. Bij elke bezoeker denk ik nu: "zou dat er één zijn?"

En ja, zei hij, ook blijft er regelmatig wel eens iemand zitten. Dan heeft de ander al gezien: dat wordt niks en is stilletjes afgedropen. De bibliotheek leent straks geen boeken meer uit maar levenspartners en one-night-stands

Binnenkort staat in het jaarverslag niet alleen het aantal uitleningen maar ook het aantal geslaagde dates. Ik geloof zeker in GROTE bibliotheken. Ze leveren een substantiële bijdrage aan de liefde.

Foto: Freek Dech