zondag 31 mei 2026

De eerste leesconsultent voor de Bibliotheek op school?

 

Het is 1921. In het tijdschrift Bibliotheekleven staat dan deze advertentie. Gezocht wordt een 'kinderbibliothekaresse' die ook de wisselbibliotheken naar scholen onderhoudt. Op de advertentie wordt de 23-jarige Saskia Lobo aangenomen. Naast Lobo is dan al Louise de Gaay Fortman al aan het werk in Den Haag die al vanaf 1920 voor de jeugd aan het werk is. Voor de goede orde: in veel bibliotheken stond in de statuten dat je alleen gebruik kon maken van de leeszaal boven de 18 jaar. Jongeren en kinderen konden alleen met schriftelijke toestemming van het bestuur (en hun ouders) toegang krijgen. 

In Den Haag startte men dus al rond 1920 met een vorm van de Bibliotheek op school. Fortman en Lob spraken met hun 'leeskinderen' over boeken, indidvidueel en in leesclubs, ze gingen op excursie naar musea, organiseerde voordrachtsavonden en boekbesprekingen met ouders en leerkrachten. 

Lobo zette de Centrale Schoolbibliotheekdienst op, die wisselcollecties naar een reeks scholen zond. Ook toen was daar nog wel wat missiewerk bij nodig. Want scholen die zich aansloten raakten hun eigen aankoopbugdet voor boeken kwijt en kregen daar de hulp van de Openbare Bibliotheek voor terug.  Lobo was ook inititiefnemer van het tijdschrift voor jeugdboeken De kleine vuurtoren.

Lobo zou al in 1930 overlijden als gevolg van complicaties van een operatie. Ze wordt dan opgevolgd door Hannie Wolff die tot begin jaren '70 de leesbevordering voor de jeugd zal leiden.  Zij wordt de 'grand old lady' van het jeugdbibliotheekwerk genoemd.  Wolff bleek dus een hele waardige opvolger van de veel te vroeg gestorven Lobo.

Lobo kunnen we postuum wellicht wel de eerste leeconsulent noemen. En die Bibliotheek op school? Die is misschien wel veel ouder dan we denken.

Geen opmerkingen: