zondag 10 maart 2019

In Flanders Field

In Flanders fields the poppies blow
Between the crosses, row on row
That mark our place; and in the sky
The larks, still bravely singing, fly
Scarce heard amid the guns below.

We are the Dead. Short days ago
We lived, felt dawn, saw sunset glow,
Loved, and were loved, and now we lie
In Flanders fields.

Take up our quarrel with the foe:
To you from failing hands we throw
The torch; be yours to hold it high.
If ye break faith with us who die
We shall not sleep, though poppies grow
In Flanders fields.

Dit gedicht werd gemaakt door John McCrae in 1915. McCrae was een Canadese militaire arts die deel uitmaakte van de geallieerde troepen rond de Ieper-boog. Begin maart was ik een weekend in Ieper. Als Nederlander. Wij die neutraal mochten blijven.

Dat hadden de Belgen ook graag gedaan. Maar het liep anders. De Duitsers marcheerden augustus 1914 België binnen. Een wankel machtsevenwicht  in Europa valt daarmee als een kaartenhuis in elkaar. Europa kent een oostelijk en westelijk front. Het westelijk front zal de komende vier jaar voor een groot deel in België liggen.

Tyne Cot
Het is een geschiedenis die we als Nederlanders nauwelijks kennen. Het front zal nauwelijks bewegen. Dit ondanks de miljoenen doden die er te betreuren zijn. In de derde slag om Ieper in het najaar van 1917 lieten in honderd dagen 450.000 geallieerden het leven en 270.000 Duitse soldaten. Op Tyne Cot, de grootste begraafplaats van geallieerden, liggen er 12.500 begraven. Dat waren dus de doden van nog geen drie dagen vechten in die periode.

Menenpoort
Op veel graafstenen staat dat het gaat om onbekende soldaten. Het krijgsgeweld verminkte soldaten zodanig dat ze niet geïdentificeerd konden worden. Veel soldaten worden echten nooit terug gevonden. In Ieper is de Menenpoort gebouwd door de Engelsen met daarop de namen van 54.000 soldaten die niet meer uit de oorlog terugkeerden maar die ook nooit geïdentificeerd zijn.  Elke avond blaast men hier nog de Last Post. Dit onder ruimte publieke belangstelling met veel Engelsen, Canadezen en Nieuw-Zeelanders. Ook veel Engelse schooljeugd die nog kransen leggen. Elke dorp in Engeland heeft verliezen geleden in deze oorlog.
Loopgraven
Als wij in Ieper zijn is het koud en miezerig. Het is wel toepasselijk. De foto's die ik maak zijn gemaakt met een camera van net na de eerste wereldoorlog. Voor het gure weer, trekken wij nog een een dikke  jas aan,  we duiken iets vaker het café in voor iets warms en hebben zo goed.  De soldaten  stonden gewoon in de loopgraven. De paar kilometer waar men om vocht (het front schoof in drie jaar acht kilometer heen en weer) was al een paar keer veroverd en weer terugveroverd. Wie foto's ziet uit die tijd, ziet kaal land. Alles is kapot geschoten. De klaproos, waar het gedicht over ging, was één van de weinige bloemsoorten waar de zaden zolang van overleefden dat deze telkens weer terug kwamen, ook in de oorlog. De klaproos was van alle bloemen dus ook de 'last man standing'.

Er is een hoeveelheid bommen en munitie gebruikt waar je stil van wordt. Niet alleen conventionele springstof maar ook de eerste grootschalige gifgasaanvallen. Nog elk jaar kent België oorlogslachtoffers van deze oorlog in de vorm van boeren die op bommen stuiten bij het ploegen.
Wij - als Nederlanders - weten maar bijzonder weinig van deze oorlog. En eigenlijk is dat beschamend. Ja, we vingen veel gevluchte Belgen op maar de Nederlandse regering maakte geen bezwaar toen de Duitsers prikkeldraad met stroom langs de grens plaatsten om te voorkomen dat Belgen vluchtten. Wie de Engelse schoolkinderen ziet op deze begraafplaatsen, ziet hoe ook bij volgende generaties de herinnering aan deze oorlog met respect levend wordt gehouden.

Bovenstaande foto is een ongeluk. Oude camera's waarschuwen niet dat je al een foto had gemaakt. Het is de begraafplaats van John McCrae en het monument 'The brooding soldier'. Deze laatste is een monument voor de 2.000 Canadese soldaten die omkwamen bij de eerste gifgasaanval in 1915. Het is mijn eigen kleine monument voor deze verschrikking.

3 opmerkingen:

Gosien Kuiper zei

Soms leveren ongelukjes de mooiste foto's op.

Manja zei

Die draad is niet door Nederland geplaatst, maar door de Duitsers:
"De Draad, ook Dodendraad of Dodenhek genoemd, was een 332 kilometer lange draadversperring die tijdens de Eerste Wereldoorlog door de Duitse bezetters van België werd aangelegd langs de grens tussen het bezette België en het neutrale Nederland.[...] De versperring [...] moest verhinderen dat oorlogsvrijwilligers en Duitse deserteurs België ontvluchtten. Tevens moest het hekwerk verhinderen dat spionageberichten uit bezet gebied via Nederland geallieerde spionagediensten bereikten en diende het smokkel tegen te houden.[...] De Nederlandse regering maakte geen bezwaar tegen de Draad. Voor Nederland was de Draad een teken dat haar neutraliteit werd erkend en het land deed er alles aan om die neutraliteit te bewaren."
(Wikipedia)

Sinds kort is er een groot "monument": Een lint van tweehonderdduizend witte krokussen langs de hele Nederlands-Belgische grens.
(https://www.verhalis.nl/de-dodendraad-leeft)

Mark Deckers zei

@Gosien: dank je!
@Manja: Terechte aanvulling en verbetering, ik heb de tekst aangepast. Zo zie je maar hoe genuanceerd het soms ligt. Dank voor je reactie.