Van Swelmen: 'die 650 IDO's hadden er natuurlijk allang 13.000 kunnen zijn!'

Ook dit keer laat de  heer Van Swelmen, de immer erudiete directeur van de Bibliotheek Oppendam, zijn licht weer schijnen over zaken waar het bibliotheekwerk voor weg of over heen kijkt. Hoe hij het doet weten we niet maar met zijn aanpak lijken er telkens weer kansen te ontstaan waar nog geen bibliothecaris aan gedacht heeft. Dit keer vertwintigvoudigt hij het aantal IDO's met het geringste gemak. 

U vierde deze week de Nationale IDO-dag. Gefeliciteerd! Trots meldt u op de site dat er al 650 zijn en dat er structurele financiering is geregeld. Nou, laat ik het feestje niet verpesten en eerst maar eens zeggen dat u een mooie klus geklaard hebt met elkaar. Het schijnt namelijk in de wereld waar u verkeert nog best een opgave te zijn. 

Maar het is natuurlijk wel het halve verhaal. Want ik lach om maar 650 IDO's. Het zijn er echt nog veel te weinig, want ziet u al een beetje beweging in de afname van het aantal digitaal vaardigen? Welnee! Het is vechten tegen de bierkaai. Want tegen de tijd dat u weer een paar honderd burgers bereikt hebt, heeft de overheid alweer de, na de tweeweg- en driewegauthenticatie, alweer de vierbaansauthenticatie ingevoerd. En weer valt een groep burgers af die het niet meer snapt. 650 IDO's lijkt misschien veel maar het is voor dit land en deze overheid een lachtertje!

Want denkt u ook maar iemand de moeite genomen hoe ik daar in Oppendam tegen aan kijk? U weet wel die plek waar eigenlijk alle bibliotheekinnovatie begint? Nee, weer niet! Gemiste kans. 

Toch ben ik de beroerdste niet. Ik zou Van Swelmen niet zijn als ik u daar niet een eenvoudige uitweg kan bieden. Zie hier een doodeenvoudig plan om van 650 naar 13.000 IDO's te gaan. U verklaart mij op dit punt voor gek, maar lees door, u vindt mij straks briljant.

Van IDO naar SPEEDO: van schoolslag naar toeslag!

U experimenteert wel met wat plekken buiten de bibliotheek zoals scholen, buurthuizen of McDonalds-vestigingen, maar het blijven natuurlijk kruimels. En dat is raar. Want er zijn veel meer plekken buiten de bibliotheek dan dat er bibliotheken zijn. En wie zo kijkt, zie plotsteling een zee aan mogelijkheden.

Wist u bijvoorbeeld dat er 1.900! zwembaden zijn in Nederland? Elk dorp of gehucht heeft er wel één. En telkens zitten daar weer ouders aan de kant te wachten tot hun kind dat felbegeerde papiertje heeft. En maar wachten, en maar wachten. Een perfecte plek voor een IDO zeg ik. Terwijl uw kind de schoolslag doet, vraagt u om toeslag. Zo kost de zwemles geen handen vol geld maar levert het geld op!

En tja, hoe noem je zo'n IDO in een zwembad? Precies: een SPEEDO! De fabrikant heeft me overigens ook al en flinke sponsorpremie beloofd. Hup, hatseflats. 1.900 IDO's erbij.

En als ik zeg SPEEDO, denkt u natuurlijk ook aan SPIDO... hoeveel rondvaartboten in Rotterdam kunnen niet een SP-IDO zijn? Wel in het schip met de SP-IDO, niet in het schip met uw formulier!

Eerst slaan dan aanvragen!

Of wat te denken van de 3.900 sportscholen en de 300 scholen voor vechtsport? Precies, ook een prima plek voor de IDO. Want dat je agressief wordt van het gebruik van de digitale overheid weet iedereen! Eerst even stoom afblazen dus. Eerst slaan en dan aanvragen, is het motto! 

De scholen voor de vechtsport noemen we de AikIDO's en bij sportscholen noemen deze punten de Anabole SteroIDO's. Je belastingaangifte zit dus voortaan gewoon bij je sportschoolabonnement!

Hup, hatseflats, 4.200 IDO's erbij!

Muziekscholen en GGZ-instellingen

Dan hebben we nog de muziekscholen. Daar zijn er overigens nog maar 100 van maar hetzelfde recept als bij de zwembaden: ouders zitten daar telkens op hun kroost te wachten. Maak er een IDO van! Met de slogan: 'Fluitend je formulier invullen' kunnen we ook daar prima diensten verlenen. De naam van deze IDO's? De DO-RE-M-IDO's!

En in tegenstelling tot het kleine aantal muziekscholen, kennen we dan wel weer een hele hoop GGZ-instellingen, ruim 2.000! Of er een causaal verband zit tussen weinig muziek maken en de geestelijke gezondheid, is niet bekend, maar de verhouding is wel scheef. Dat is iets voor een andere column. 

Maar goed, ook op die GGZ-instelling is prima een IDO te organiseren. Met de slogan: 'Er moet wel een draadje los zitten als je de digitale overheid begrijpt'  moet men toch als vliegen op de stroop af komen.  Dus ja, ook deze paranoIDO's worden een groot succes. 

En hup weer ruim 2.000 IDO's erbij. Begint uw eigen succes met die 650 IDO's al een beetje ongemakkelijk te voelen? Prima, dan ga ik nog even door. Want ik ben nog lang niet klaar.

Van tuxedo naar tuxIDO en door naar FormIDO

Want wat zijn nog meer van die plekken waar je lang moet wachten? Precies, kledingwinkels! 'Ik pas nog even dit, ik pas nog even dat', hoort u telkens van uw partner. En jij maar wachten. Je had ondertussen wel wat anders kunnen doen! Precies: een formulier invullen bijvoorbeeld. Nederland telt bijna 14.000! kledingwinkels. Dus van tuxedo naar tuxIDO zou ik zeggen. 

En ja, als je daar eenmaal aan begint dan ruiken nog meer commerciële partijen een kans. Want een IDO in je winkel is dan plotseling een 'unique selling point'. Dus die Doe-Het-Zelf-zaak met bijna 100 vestigingen meldt zich ook: precies de FormIDO. En de slogan? Pleister met ons uw formulier vol!

CupIDO's en LibIDO's

Tja, leuk en aardig maar net als laaggeletterdheid is digibetisme iets waar je je voor kunt schamen. Voor veel mensen is een zwembad, een doe-het-zelf-zaak of kledingwinkel dus té openbaar. Ook daar hebben we wat op gevonden. Diezelfde schaamte vindt je ook nog steeds bij het bordeelbezoek. En als de privacy ergens goed geregeld is, is het daar wel. Dus ook de 300 privéclubs zijn dus een mooie plek voor een IDO. Die noemen we natuurlijk de CupIDO's. Het is weliswaar betaalde liefde, maar toch. De slogan kunt zelf nu wel verzinnen toch? Precies: u formulier klaar in een wip!

Dan zijn er nog een paar grote postordebedrijven voor Viagra. Want hoewel de bordelen wel een goed privacy bieden, is het voor velen toch niet een laagdrempelige instelling. Die online webshops zijn dan misschien nog een uitkomst. Op die sites kun je ook prima IDO-dienstverlening aanbieden. Die heten dan natuurlijk de LibIDO's. 

Onderwereld en bovenwereld verbinden

En tot slot is het ook zaak om de onderwereld dezelfde rechten te geven als de bovenwereld. Want ook al die criminelen die elke dag voor ons klaar staan verdienen een eigen IDO. Want het is nog niet eenvoudig om veel zwart geld wit te wassen. Ook daar kunnen we natuurlijk bij helpen. Zo zijn er nog zo'n 350 honken van motorclubs in Nederland en ook daar is een IDO op zijn plek.  Hun naam? De malafIDO's. 

Kansen, kansen, kansen

U ziet, ik zit al met gemak op 13.000 IDO's En er zijn nog veel meer kansen. Wie overlijdt krijgt bijvoorbeeld veel met de overheid te maken. Een IDO op een kerkhof is dus geen overbodige luxe: het genecIDO. Een IDO bij de tandarts: het fluorIDO of een IDO bij de kapper tijdens het blonderen: het waterstof peroxIDO. 

Kansen die u allemaal nog niet verzilverd hebt. Dat u dus een feestje viert met een Nationale IDO-dag is dus wel erg voorbarig met die schamele 650 IDO's.  In uw werkelijkheid is het veel, in mijn werkelijkheid nog maar een begin.

Zullen we dus maar afspreken dat we er nu echt werk van gaan maken? En op gaan naar die 13.000 IDO's? Twintig keer meer dan die 650 van u op dit moment. 

U snapt, ik heb het ook allang zo geregeld in Oppendam.... En u begrijpt mijn structurele financiering is dus ook twintig keer zo hoog als die van u. En dan tel ik de provisie van het witwassen in het malafIDO en de sponsorbijdrage van de formIDO natuurlijk nog niet mee. 

Ik snap het, u bent weer jaloers. Hup dus, aan het werk! En mijn streven? Iedere inwoner zijn eigen IDO! Pas dan zijn we klaar. 

De column van Van Swelmen is gebaseerd op het slotwoord van Mark Deckers bij de nationale IDO-dag op 14 maart 2023 in het MediaPlaza in Utrecht. Op veler verzoek publiceren we deze hier in deze vorm.

Van Swelmen: Van leesoffensief naar Lay's-offensief

Ook dit keer laat de immer erudiete directeur van de Bibliotheek Oppendam weer zijn licht schijnen over schier onmogelijk oplosbare problemen. Hoe hij het doet weten we niet maar met zijn aanpak lijken maatschappelijke opgaven te smelten als sneeuw voor de zon. Ditmaal lost hij even de laaggeletterdheid op. 

Nou, hoe lang vechten we nu al tegen de laaggeletterdheid? Precies! Al veel te lang! Honderden miljoenen hebben we geïnvesteerd en hebben we gezocht naar hét vaccin tegen het virus van de laaggeletterdheid. En bij elke meting blijkt weer dat het aantal mensen dat positief test op laaggeletterdheid toeneemt. Het lijkt er wel op dat hoe harder u werkt tegen laaggeletterdheid, hoe meer laaggeletterden er lijken te komen!

Maar denkt u dat ze mij, als directeur van de Bibliotheek in Oppendam, om advies komen vragen? Welnee, iedereen verzint zijn eigen oplossing, of probeert dat althans! En dat terwijl de oplossing toch zo simpel is. 

Wat aandacht krijgt, groeit

Wij denken namelijk dat we door het probleem veel aandacht te geven te kunnen oplossen. Maar verdwijnt iets als je het aandacht geeft? Nee, natuurlijk niet. Alles wat je aandacht geeft groeit! En u snapt het al, daarom stijgt het aantal laaggeletterden jaar na jaar! Ik heb uitgerekend dat met het huidige beleid in 2036 heel Nederland laaggeletterd moet zijn! Lekker dan.

Ik hoor u denken: 'Nou, Van Swelmen, gaat het bij jullie dan zo goed?'. Om eerlijk te zijn moet ik zeggen: ja, het gaat hier prima! Ik durf te zeggen dat we in Oppendam helemaal geen last meer hebben van laaggeletterdheid. Ja, daar staat u van te kijken hè. Geïnteresseerd? Dat dacht ik al. Vooruit ik neem u mee naar ons geheim. 

Als we in Nederland te hard rijden, verhogen we toch ook gewoon de maximumsnelheid?

Het belangrijkste heb ik u al verteld: stop met het geven van aandacht aan laaggeletterdheid. Toen in Nederland het de spuigaten uitliep met de softdrugs, wat was toen de oplossing? Precies, gedogen! Toen niemand in Nederland zich nog aan de snelheid hield, wat was toen de oplossing? Precies, de maximumsnelheid verhogen! In Nederland los je problemen op door niet de problemen op te lossen maar door de regels te veranderen! 

In Nederland word je als laaggeletterd bestempeld als je onder taalniveau B1 presteert. 20% van alle Oppendammers zit op A1- of A2-niveau. Net als in de rest van Nederland. Dus als teveel mensen dit niet kunnen halen, dan moet je gewoon de norm verlagen! In Oppendam ben je dus pas laaggeletterd als je niveau A1 niet haalt. Dan daalt het aantal laaggeletterden in één keer van 20% naar 5%! Hoppa, zo doe je dat! Overigens is het A1-niveau ongeveer het niveau waarop je de drankenlijst in café het Zwaantje kunt lezen. Dat is voor heel veel Oppendammers, mij incluis, ook meer dan voldoende.

Je bent zo laaggeletterd als je je voelt

"Ho, ho, ho," hoor ik u zeggen, "dan is laaggeletterdheid dus nog niet verdwenen! Je hebt nog 5% laaggeletterden over!" Nou, nou, nou, dat hoeft u niet zo verhit te zeggen. Volgens mij is het gewoon kift dat bij u het aantal laaggeletterden nog stijgt, terwijl het bij mij zo lekker daalt. Maar technisch gezien hebt u gelijk. Maar we zouden Oppendam niet zijn als we ook hier niet een oplossing voor hadden. 

Want waar ik echt chagrijnig van wordt is het zeggen dat laaggeletterden een probleem hebben. Hoezo? Zijn ze ongelukkig dan? Wij praten al die laaggeletterden gewoon een schuldgevoel aan.  Neem nou mijn vriend Henk. Die stond niet vooraan toen de hersens uitgedeeld werden. En het schrijven van een fatsoenlijk briefje vind hij dan ook strafwerk. Maar hé, Henk is een bijzonder handige loodgieter en hij weet precies welke maat knelfitting hij nodig heeft of welk sifon nodig is bij welk fonteintje. Dus ik vraag je: wie is hier nou slim? Jij of Henk? Want laten we wel wezen, de meeste bibliothecarissen hebben twee linkerhanden maar die noemen we toch ook niet 'technisch analfabeet'?  Ik zeg dus altijd maar: 'je bent zo laaggeletterd als je je voelt!'

Van leesoffensief naar Lay's-offensief!

Ik hoor dan ook allerlei bibliothecarissen verhit roepen dat er een leesoffensief moet komen! En daar achteraan komt dan altijd dat er ook altijd veel extra geld nodig is. Het is allemaal preken voor eigen parochie en begroting! En het is een volstrekt gebrek aan creativiteit! Neem een voorbeeld aan Oppendam! Wij hebben ons eigen offensief en het kost ons geen cent! 

Wij hebben geen leesoffensief maar Lay's-offensief. Precies, van dat chipsmerk! In Oppendam zijn we een publiek-private-samenwerking aangegaan met Lay's. Samen met de jeugd zijn we een actie gestart waarbij onze chipsfabrikant voor ieder kind elke dag een zakje zoutjes beschikbaar stelt. Dat gebeurt echter onder één voorwaarde: het zakje chips moet opgegeten worden terwijl je een serie kijkt en de ondertiteling leest. Want: met 15 minuten per dag chips eten en ondertiteling lezen, leer je 1.000 nieuwe woorden per jaar. Wetenschappelijk bewezen door de universiteit van Oppendam. Daar kan geen taalmethode tegen op! Moet jij eens opletten hoe onze Cito-score straks omhoog gaat. En ook op de BMI-score, presteert Oppendam opmerkelijk hoger dan in de rest van het land. Een dubbele stijging dus. 

Fusie bibliotheek en café

Maar we doen niet alleen aan preventie maar ook curatie krijgt bij ons een plek. Voor volwassenen heeft de bibliotheek Oppendam een apart programma. Want ja, er is nog een hele kleine groep laaggeletterden in Oppendam. Dat is namelijk die groep die niét de drankenlijst en menukaart van ons naburige café Het Zwaantje kan lezen. U snapt, die kans heb ik aangegrepen om te fuseren met het café. En hopla, de bibliotheek in Oppendam werd in één klap zo'n moderne gecombineerde instelling met een gewaagde cross-over met de horeca!  

De muren naar het café zijn doorgebroken en de bibliotheek Oppendam is nu elke nacht tot één uur geopend! Het is één groot taalhuis zeg maar! En dus zit ik nu elke dag aan de toog met een drankje. Ho, ho, maar wel aan het werk hoor! Ik werk namelijk als  taalmaatje! Ik help daar de allerlaatste Oppendammers die de drankenkaart van het café nog niet kunnen lezen!

Ploetert u nog rustig even verder in uw bibliotheek hoor! Bestel ik ondertussen nog zo'n goudblonde rakker en zakje chips. En knabbel ik tevreden aan mijn eigen Lay's-offensief.

Als u wilt weten wat Mark Deckers zelf van een leesoffensief vindt, moet u hier kijken.

Van Swelmen: 'Zijn wij dan niet de supermarkt met voor iedere geest wat wils?' : Bibliotheken in crisistijd, deel 21

De immer erudiete directeur van de bibliotheek van Oppendam, Van Swelmen, heeft ook nu weer simpele oplossingen voor een complex probleem. Want terwijl bibliotheken klagen en niet snappen waarom ze nog niet open mogen, heeft één bibliotheek de deuren nooit dicht gedaan. U raadt het al: Oppendam!

Verdorie, waarom zijn die bibliotheken van jullie nog dicht? En kom me nou niet huilend aan met de opmerking: het mag niet van de overheid. Want kijk even om u heen? Alles is toch al open? U zit alleen in de verkeerde sector. Nou, daar kunt u wat aan doen. 

Ik zal u verklappen: In Oppendam zijn we nooit dicht geweest. U hoort het goed, niet één dag! Terwijl de hele sector druk was met overleg over lobby bij ministeries en veiligheidsregio’s, digitale spreekuren, ebooks, webinars en andere moderne fratsen, liep bij ons gewoon alles door. Niemand in de sector die het zag!

Goed, ik snap dat u, omdat zo druk was met overleg, u geen tijd had voor mijn simpele oplossing.  Daarom leg ik het u nog één keer uit! Op de eerste plaats heb ik mijn SBI-code bij de Kamer van Koophandel gewijzigd. Die stond natuurlijk netje op ‘91011’, de code van openbare bibliotheken. Die heb ik natuurlijk laten wijzigen in ‘471’, de code voor ‘Supermarkten, warenhuizen en dergelijke winkels met een algemeen assortiment’. Want laten we wel wezen, we zijn toch ook gewoon supermarkten met voor ieders geest wat wils? Nou, u ziet, zo simpel is het! Overigens, kon ik mijn personeel nu ook omzetten naar de CAO voor de detailhandel. Dat was dan weer de tweede winst.

Overigens, zonder die simpele truc waren er natuurlijk al tal van alternatieven. Want terwijl heel veel dicht was, was er ook heel veel open. Want waarom zou je geen terras mogen hebben waar je in plaats van een biertje een boek kunt bestellen? Bekijk even het uitgaansplein van uw stad en bedenk even dat u met een iPad op elk tafeltje de bestelling uit uw catalogus kunt laten opnemen die u een paar minuten later aan dat tafeltje bezorgt. Want laten we we wel wezen: Zijn bibliotheken niet het terras waar u vaardigheden en verbeelding kunt bestellen? 

En wat te denken van de tankstations? In Oppendam kreeg iedere bezoeker van een tankstation een boek onder de ruitenwisser. Welk boek hing af van wat ons algoritme adviseerde. Voor Teslarijders rolde er vaak ‘De blikken trommel’ uit van Günther Grass, bij de Fiat Multipla ‘Les Misérables’ en bij de motorrijders natuurlijk: ‘Zen en de kunst van het motoronderhoud’. Bij een enkele auto rolde er ‘Op hoop van zegen’ van Heijermans uit. Want laten we wel wezen: Zijn bibliotheken niet het tankstation voor kennis en cultuur? 

Verder stonden we natuurlijk ook gewoon achter de coronateststraat. Van de mensen die zich daar lieten testen, is ongeveer 10% positief en aan bed gebonden. Toch de ideale plek om een verrassingstas met boeken uit te delen. De bibliotheek Oppendam stond daar gewoon, week na week. Want laten we wel wezen: Zijn bibliotheken niet de teststraat van uw literaire ontwikkeling? 

Ik hoor u denken, hebt u dan helemaal geen geweten en gaat dan niets u te ver, meneer Van Swelmen? Het antwoord is: ja natuurlijk heb ik wel een geweten. Zelfs in Oppendam hebben we kansen laten schieten omdat zelfs wij die te ver vonden gaan. We hebben gespeeld met het idee om toch wat op de IC’s van ziekenhuizen wat te doen. Iets met luisterboeken of zo. Maar uiteindelijk vonden we dat toch niet kunnen. 

Maar goed, dan heb ik het nog niet gehad over onze samenwerking met de pakjesbezorgers, de bouwmarkten, het tuincentrum, het basisonderwijs, het openbaar vervoer, de onderdelenhuizen, de fietsenmakers en garages en de hondenbezitters tijdens de avondklok. 

Dus beste bibliotheken, beste supermarkten voor de geest, beste terrassen voor vaardigheden en verbeelding, beste tankstations voor kennis en cultuur: hup aan de slag!

Meer dan 1.000 blogs, 25 jaar aan het werk voor bibliotheken en Van Swelmen krijgt zijn eigen boek!

Het afgelopen jaar schreef ik mijn 1.000e blog. De afgelopen maand was ik 25 jaar aan het werk voor openbare bibliotheken. Begonnen als broekie van 21. Om die twee heugelijke feiten te vieren, geef ik een boekje uit met de columns van Van Swelmen. En zoals Van Swelmen zou zeggen: 'Bestel me!' Want voor € 9,50 is die bundel voor u, thuisgestuurd en wel! Hieronder vind je het bestelformulier.

Van Swelmen
Tja, Van Swelmen..... Als u al wat vaker artikelen hier leest bent u hem al eens tegengekomen: De heer Van Swelmen dwingt om een positie te kiezen, die geen weldenkend mens kiest. Tenminste, op het eerste gezicht.

Van alle bibliotheekdirecteuren is de heer Van Swelmen  ‘by far’ de meest erudiete. Als directeur van de bibliotheek van Oppendam houdt hij met regelmaat collega’s de spiegel voor. Over welk onderwerp het ook gaat: Van Swelmen weet het beter.  En hij weet ook altijd een insteek te kiezen die geen enkele collega aandurft.

Of het nu gaat om contributietarieven, boetevrije bibliotheken, de participatiesamenleving of de digitale bibliotheek: Van Swelmen weet raad!

Er zijn dan ook stemmen die fluisteren dat het niet anders kan dan dat Van Swelmen ooit  de premier van dit land gaat worden.  Wij geloven dat eerlijk gezegd ook.

De man die durfde te fuseren met de Koninklijke Bibliotheek, die de Nationale BibliotheekLoterij introduceerde en  de enige bibliotheekdirecteur die voor komt rijden met een Maserati.
Van Swelmen is uw man!

Aldus de tekst op de achterflap. Wij durven hier ook wel te stellen dat dit het de facto handboek is voor de moderne Nederlandse bibliotheekdirecteur.

De lach in een serieuze wereld
De artikelen op mijn website zijn vaak serieus. Ik probeer iets voor het voetlicht te krijgen. En daarbij komt: bibliotheekwerk is ook een serieuze branche. Iemand zei: 'iets simpel in deze branche is een hele opgave'.  Laat Van Swelmen daar nou een held in zijn. De erudiete directeur die ons een spiegel voorhoudt en die ons om onszelf laat lachen.

Na die meer dan 1.000 blogartikelen was het tijd om eens wat op papier te gaan doen. Daar heb ik lang over nagedacht en met velen over gesproken. Het valt je dan pas op hoeveel je geschreven hebt in negen jaar tijd! Na alle omzwervingen kwam ik toch uit op een eenvoudige bundeling van Van Swelmen. De man die ons altijd laat inzien dat wie langdurig wil investeren in vooruitgang, af en toe om zichzelf moet kunnen lachen om weer door te kunnen.

Wie zijn relativeringsvermogen en humor verliest, verliest uiteindelijk zijn eigen energie.

Van Swelmen op uw personeelsbijeekomst?
Iets waar ik nog mee speel is om met Van Swelmen nog op toernee te gaan. Volgens mij leent hij zich prima voor een lichtvoetige invulling van belangrijke thema's in bibliotheekwerk. Als u denkt: dat durf ik wel aan, neem dan eens contact met me op.

Dank, dank, dank
Voordat u nu allemaal die bundel bestelt:dank voor jullie jarenlange trouw in het lezen van alle artikelen, het reageren en het aandragen van tips. Door de jaren heen bleek dit blog van meer en meer waarde voor mij.  Ik kijk uit naar het vervolg: er ligt een mooie toekomst voor bibliotheken, er is veel werk te verzetten en last but least: Van Swelmen zal ons blijven volgen!

Dus hup: druk op die bestelknop!

   

Van Swelmen: Bibliotheek Oppendam beantwoordt geen vragen meer!

De immer erudiete directeur van de Bibliotheek van Oppendam legt uit waarom er geen vraag meer gesteld kan worden in de bibliotheek.


Ik ben een opgelucht man! Ja, nu de beslissing eenmaal is genomen dan. Had ik jaren eerder moeten doen! En dat ik het niet eerder heb gezien. In juli 2010 stopte Bibliotheek.nl al met de internetvragendienst Al@din. Met lef en durf sprong destijds de complete branche over zijn eigen schaduw: we stoppen met het beantwoorden van vragen!

En ze hadden helemaal gelijk. Er was geen hond die kraaide naar de verdwenen dienstverlening. Een paar opstandige bibliothecarissen kwamen nog aanzetten met de vage dienst IBI. Maar in juli 2012 bliezen ook die hun laatste adem uit.

Want wat blijkt: Er zijn geen vragen meer! Nederland is af. Iedereen is blij en allemaal zijn we slim! Mijn vader zei vroeger nog: er zijn geen domme vragen... En ik zeg een generatie later: er zijn helemaal geen vragen meer! Kijk dat is vooruitgang!

En ik zet de volgende stap. Want ik stop ook met het beantwoorden van vragen in onze fysieke vestiging. Dus ik heb ons grote inlichtingenbureau weer in onze retailbibliotheek gesleept. Ik verschans me daar nu gewoon achter met het nodige leeswerk. En ik kom zo ook weer toe aan het lezen en beantwoorden van al die mailtjes. Heerlijk!

Nederland zit helemaal niet te wachten op antwoorden. Laat je niks wijs maken. Echt, ouderen, laaggeletterden, kinderen, echt iedereen kan iets intypen in Google. Dat hoeven wij ze niet uit te leggen.

Dus nadat ik het stellen vragen had verboden in Oppendam ben ik natuurlijk ook gestopt met al die cursussen. Veel te veel werk. Nooit exploitabel. Altijd ’s avonds. Die beslissing was echt een eye opener: kon ik ineens weer ’s avonds naar de film. Daarvóór moest ik altijd als laatste de bibliotheek afsluiten. En na de cursussen stopte ik natuurlijk met al die informatieve boeken. Want ach, iedereen haalt toch alles van internet.

Tja, en toen hield ik nog de romans over. De cashcow van onze uitleningen. Toen zei ik toch even tegen me zelf: “Hup Van Swelmen, wie A zegt, moet ook B zeggen. Want nu nog romans inkopen is echt een motie van wantrouwen voor al die uitgevers die dat zo meteen digitaal voor de bibliotheek gaan regelen. 2012 wordt echt het jaar van de eBooks. Dus huppekee. Eruit.

Toen restte nog de internet-pc’s. En ja, het argument is natuurlijk simpel: iedereen heeft al internet. Dus hopla. Eruit.

Zo, dat ruimde lekker op. Helemaal leeg? Nee, toch niet helemaal. Alleen het café is nog over. Want om eerlijk te zijn, daar is nog steeds behoefte aan. Al was het maar bij mezelf. Ik schenk er nog één in. Op onze toekomst!

Nog vragen? Nee? Ziet u wel.
Foto: Milos Milosevic

Van Swelmen: Open brief aan directie TROS over Internetfilters tegen ***** en ******

**Dit artikel is gefilterd en geschikt voor alle leeftijden**

**De geplaatste afbeelding is verwijderd ivm met *****kleurige pixels**

Geachte TROS-directie,
Op 20 april 2010 zond u het programma TROS-regelrecht uit. Ik, de heer Van Swelmen, en directeur van de Bibliotheek in Oppendam, voel de behoefte te reageren op dit programma.

Ik ben het van harte eens met uw actie. Natuurlijk had ik ook niet anders van uw omroep verwacht. Ik ben immers al ruim 20 jaar lid van uw goede omroep. Bibliotheken en TROS horen naar mijn mening ook bij elkaar. Beiden staan wij tot de taak der volksverheffing. Eigenlijk zijn wij samen de grootste familie van Nederland.

En daarbij hoort natuurlijk dat wij onze kinderen in een veilige wereld laten opgroeien zonder geconfronteerd te worden met ***** en ******.

Om die reden hebben wij dan ook in de Bibliotheek in Oppendam internetfilters laten plaatsen. Dit filter scant al het internetverkeer. Dus ook onze e-mails. Dat betekent overigens wel dat het soms kan zijn dat u een paar ******tjes ziet. Op die plek heeft ons filter dan een onwelvoeglijk woord weggefilterd. Dus als u die ******tjes ziet moet u even kijken wat bedoeld werd. Meestal komt u er wel uit.

Sinds de installatie van het internetfilter zijn we echter wel tegen een paar problemen aan gelopen. Ik zal een paar voorbeelden geven. Het woordje **** wordt bijvoorbeeld geblokt door ons filter. Tja, dat woordje heeft twee betekenissen: 1) **** zijn, recht hebben op ****heid en 2) het enkelvoud van het werkwoord ******. In betekenis 1) zouden wij graag toch de zoekresultaten tonen. Datzelfde gebeurt bij het woord ****, u weet wel die schattige miauwende huisdiertjes. Maar ja dat woord is ook straattaal voor een ********** ************. Dat ************* wordt ook wel ***, ****, ******, *****, ***** en ********* genoemd. Op zich allemaal gewone woorden.

Tja, en toen ik dat eenmaal ontdekte, ontdekte ik ook dat alle ******* die aangenomen kunnen worden tijdens het ******* natuurlijk gefilterd worden. Denk aan het cijfer ** maar ook aan de woorden ************, ********, ******** en ********.

Toen werd ik toch enigzins achterdochtig. Wat komt er wel door en wat niet? Politicus Geert Wilders komt bij mij wel door het filter maar politicus ******** vanwege zijn islamitische achternaam niet. De vraag is heel erg waar nu precies de grens ligt tussen veiligheid en ********. We wonen toch immers in een ***** wereld waar een ieder het recht heeft op informatie. Geen ***** *********** zonder goede informatie.

Ik ben het helemaal eens met uw streven naar een veilige wereld. De TROS *** ** ***** ***** **** mag ****** ** **** *** ook **** ************* **** *** ******. ****** *********** ****** ********* ******* ****** ******* ******* ********** ******. ****** ****** ******* ****** best ****** **** ********* ****** ****** ******** ****** ****** ***** ***** ******** ***** ***** **** *** **** ********** ******** ***** **** ******* ********** ***** haar ******** *** ** ********. *** ** ***** ***** ****. ****** ** **** *** **** ************* **** *** ******. ****** *********** ****** eigen ********* ******* programmaaanbod ****** ******* ******* ********** ******. ****** ****** ******* ****** ****** **** ********* ****** ****** ******** ****** ****** ***** ***** ******** ***** ***** **** *** **** ********** ******** ***** **** ******* ********** ***** ******** *** ** ********.*** ** ***** ***** ****. ****** eens ** **** *** **** ************* **** *** ******. ****** *********** ****** ********* ******* ****** filteren ******* ******* ********** ******. ****** ****** ******* ****** ****** **** ********* ****** ****** ******** ****** ****** ***** ***** ******** ***** ***** **** *** **** ********** ******** ***** **** ******* ********** ***** ******** *** ** ********.

Hoogachtend,
Van Swelmen
Directeur ********** Oppendam

Meneer van Swelmen over e-books

Vanmiddag vond er een genoeglijke middag plaats met de directies en specialisten van de Overijsselse Bibliotheken. Het vond plaats in de Latijnse school in Deventer. Ze werden bijgepraat over een strategie voor e-books. Dit met lezingen van Ben Solleveld (manager Bol.com) en Michiel Laan (manager a.i. Bibliotheek.nl).

En jawel, de ook heer Van Swelmen, de trotse directeur van de bibliotheek Oppendam deed zijn zegje. En dit was zijn lezing.

Geachte aanwezigen,
E-books zijn nieuwlichterij. Ja, laat dat maar eens goed tot u doordringen. E-books zijn nieuwlichterij!

U dacht hier vanmiddag te komen voor een genoeglijke bijeenkomst over een even prachtige toekomst met E-books. Laat ik die indruk gelijk vergallen. Dat wordt het niet. E-books worden uw ondergang. U zit hier dus genoeglijk uw eigen ondergang te vieren.

Maar goed, we leven in een land met keuzevrijheid, dus als u uw eigen ondergang wilt vieren: be my guest.

Overigens is de plaats waar we nu zijn wel een bijzonder geschikte plek om uw eigen ondergang te vieren. U bent hier namelijk vanmiddag te gast in Deventer in het gebouw dat de Latijnse school heet. Deze stad en deze plaats is een historische verzamelplaats van nieuwlichterij.

De Latijnse school waar we nu staan, komt voort uit de beweging die bekend staat als de moderne devotie. De moderne devotie was in de 14e en 15e eeuw al een revolutionaire beweging binnen de katholieke kerk. Nieuwlichterij dus. Met namen als Geert Groote, Thomas a Kempis en Erasmus kunnen zij als opmaat beschouwd worden naar de reformatie en het humanisme.

En als opmaat voor Geert Wilders.

Ja inderdaad. Geert Wilders Door die belangstelling voor het eigen zieleheil is de stap namelijk maar klein naar de Franse revolutie. En van de Franse revolutie is het maar weer een kleine stap naar stemrecht. En van stemrecht zijn we zo naar stemrecht voor vrouwen. En na algemeen stemrecht kwamen de referenda. En van de referenda kwamen de onderbuikgevoelens. En van de onderbuikgevoelens is de stap naar Geert Wilders weer eenvoudig gemaakt.

Je denkt dus te beginnen met een verbetering is maar het blijkt dat je duivel in eigen persoon hebt binnen gehaald.

Wees dus voorzichtig: ook met e-books. Je weet nooit wat er nog van komt.

Deventer is niet alleen de stad van de moderne devotie, nee, het is ook bekend als drukkersstad. Met de komst van de Keulse drukker Richard Paffraet naar Deventer in 1477 begon een lange traditie. Vele boeken vonden hier hun oorsprong. Kennis die vroeger vastlag in unieke handschriften werd plotseling verveelvoudigd. En met die boekdrukkunst is eigenlijk het einde van de bibliotheek al ingezet.

Bibliotheken dankten hun oorsprong aan het feit dat boeken en informatie schaars zijn. Omdat je er moeilijk aan kunt komen, waren mensen bereid moeite te nemen om naar de bibliotheek af te reizen. En dat principe zijn we met elkaar verschrikkelijk om zeep aan het helpen.

Want stel je voor: je kunt op elke plek achter je pc met je bibliotheekpasje je E-reader vullen met honderden boeken. Tja, dat lijkt een zegen voor het land…. Maar een ramp voor de bibliotheek. Waarom zou iemand nog naar die bibliotheek komen? Alle boeken komen gewoon naar me toe.

En dat is dan ook direct wat me tegen staat in deze hele maatschappij. Elke behoefte moet per direct, acuut, en gelijk bevredigd worden. Of het nu gaat om eten, sex of literatuur: we willen het HIER en NU. Waar is dat ambachtelijke geduld gebleven? Vroeger zag je je eigen eten groeien op je eigen land, sex was iets voor als je minstens vijftien jaar verloofd was geweest en literatuur dat was gewoon een rij van 40 reserveringen op de milleniumtrilogie. Er is niks mis met ergens een gezonde tijd ergens op wachten.

De Deventer dichter Wilkeshuis schreef ooit een gedicht over de Athenaeumbibliotheek. Daar in stond de volgende strofe:

Hier werd op plank bij plank, in kast bij kast
de wetenschap van eeuwen en geslachten,
een oogst van lang-verouderde gedachten,
als koren in de schuren opgetast.

Bibliotheken hebben eeuwen gedaan over het collectioneren van alle kennis. Prima. Dat levert een evenwichtige collectie op. Dat is kennis die rijpt zoals een goede wijn.

En wat doet Google? In vijf jaar tijd scannen ze de helft van de hele wereldproductie. Op YouTube wordt elke minuut vierentwintig uur beeldmateriaal bijgeplaatst. Alles is onder de knop beschikbaar.

Er is een spreekwoord: het hebben van de zaak, is het einde van ’t vermaak. En ik ben het er van harte mee eens. Bibliotheken moeten niet mee gaan in die trend van instant satisfactie. Bibliotheken hebben de plicht om burgers op te voeden tot geduldige mensen die standvastig werken aan een doel. Die hun bevrediging vinden in de inspanning die ze hebben geleverd om dat te krijgen wat ze graag wilden hebben. Dat ze vreugde vinden in de dingen die ze hebben moeten laten om dat te krijgen waar ze al lang naar verlangden. En dat lange wachten maakt het krijgen alleen maar mooier.

Het zit hier in Deventer nog niet zo mee, met het bouwen van een nieuwe bibliotheek. Daar wordt nu al ruim 20 jaar over nagedacht? Er zijn twee colleges al over gevallen. En is dat erg? Welnee, moet u opletten hoe blij al die medewerkers en klanten zijn als die nieuwe bibliotheek er toch komt in 2022. Het was het wachten waard zal men zeggen. Geduld is een schone zaak.

Dus bibliotheken: kweek dat geduld bij uw klanten. Ga niet mee in die ik-wil-alles-en-wel-nu-meteen-economie. Het is uw maatschappelijke taak.

Als u al aan e-books begint: zorg dat de klant zich enige moeite moet getroosten. Zorg dat ze er maar twee gelijk kunnen lenen. Vraag extra leengeld voor e-books. En verspreid ook het gerucht dat er virussen mee kunnen komen met e-books. Zorg dat ze e-books moeten reserveren en zorg vooral dat ze hun e-book niet thuis kunnen downloaden maar dat ze die alleen bij u in de bibliotheek kunnen ophalen.

Bibliotheken hebben een belangrijke maatschappelijke taak! Kweek dat geduld. Directeuren pak die taak! Dankuwel.