#bibliotheekopschool De situatie in de regio

Zo, het eerste deel zit erop. We gaan door naar het verhaal uit de regio. In dit geval is dat Astrid Kuipers, onderwijsmanager primair onderwijs Netwerk Overijsselse Bibliotheken en Karin de Jong, servicemanager Bibliothecaire Diensten van het Servicecentrum Flevolandse Bibliotheken.

Beide dames mogen uitleggen hoe op dit moment hun dienstverlening in beide provincies geregeld is. Astrid Kuipers legt uit dat er al veel samenwerking is met Biebwijz, Biebsearch jr. en Biebsearch voor voortgezet onderwijs en MBO. Karin de Jong geeft aan hoe in Flevoland gewerkt wordt aan een netwerk van leescoördinatoren in de Flevomeer Bibliotheek. En dat werkt prima.

De ambitie van Astrid Kuipers is voor Overijssel om de verschillende onderdelen die er al bestaan zoals Biebwijz, Biebsearch jr. en Kunst van Lezen samen te voegen naar een integraal verhaal van de Bibliotheek op School. En dat moet natuurlijke weer aansluiten op een gesprekken met gemeenten en de provinciale overheid om dit ook te borgen.

Karin de Jong geeft aan dat dit verhaal wel noopt tot keuzes bij bibliotheken. Nu er ook scherp bezuinigd wordt, is het niet vanzelfsprekend dat er zo maar meer tijd en geld naar onderwijs gaat.


Nu de coördinatoren aan het woord zijn geweest, worden een aantal regionale voorbeelden uitgelicht. Ingrid Verwer (Almere) legt uit hoe Biebsearch jr. werkt. Binnen dit totaalpakket wordt ook aandacht besteed aan mediawijsheid. Het is dus meer dan lezen alleen. Ingrid legt ook uit dat mediacoaches hiervoor belangrijk zijn.
Uit de praktijk van Ingrid Verwer komt Sonja van Egmond – zij is onderwijsassistent op de basisschool Spectrum in Almere. Ze legt uit hoe ze Biebsearch jr. tot nu toe ervaart . Ze leggen samen uit hoe ze samen een werkplan opstelden en daarin doelen stelden voor de school.

Frederique Westra – directeur van de bibliotheek Raalte – vertelt over de samenwerking van Biebsearch jr. met Kunst van Lezen. Daarvoor heeft ze twee onderwijscollega’s van basisschool De Lindert meegenomen. Han van Rhee, de directeur van de Lindert, legt uit dat hij samen met een projectgroep zelf mee heeft kunnen bepalen hoe Biebsearch jr. er uit moest zien. Hij beaamt de inzet van de bibliotheek voor het taal- en leesonderwijs. En hij geeft volmondig toe dat hij dit niet had gekund zonder de bibliotheek. Het leveren van boekmaterialen is daarbij de kern. Het feit dat er ook al nagedacht wordt over mediawijsheid is mooi meegenomen. De directeur geeft overigens aan dat hij de prijs (€ 10,- per leerling) er graag voor over heeft, ondanks ook voor onderwijs zware tijden.

Han van Rhee legt uit dat er door de samenwerking met de bibliotheek kinderen met veel plezier weer meer lezen. Hij kan nog niet aangeven op welke wijze het in de eindresultaten van de school te zien is maar er is wel een voorzichtige trend te zien.

Tot slot vertelt Liesbeth van den Hoove over haar ervaringen als bibliotheekspecialist voor jeugd. Ze geeft aan dat ze het fantastisch vindt dat ze kinderen zo enthousiast ziet lezen. Ook de entree bij de scholen is verbeterd. Door het samen opstellen van een werkplan en de omgang met de leescoördinatoren geeft dit je de ruimte om ook echt te bouwen aan een structurele samenwerking.

En dat is dan ook de slotconclusie: maak het structureel, zorg dat de pilot die het nu nog is,vaste dienstverlening wordt. En volgens mij was daar de Bibliotheek op School op gericht.

#debibliotheekopschool Kees Broekhof

Kees Broekhof – senior onderzoeker van Sardes - gaat vervolgens in op de context tussen bibliotheken en onderwijs en welke effecten bibliotheken kunnen bereiken. Zo, dat is een mond vol en inderdaad redelijk wetenschappelijk. Maar niet onbelangrijk. Want samenwerken doe je niet voor de lol maar voor het effect. Welk resultaat bereik je?

Met andere woorden: stel dat een schooldirecteur aan je vraagt “wat levert de bibliotheek als bijdrage aan mijn Cito-score?”, of, “Op welke wijze draagt u bij aan het opbrengstgericht werken?”. Tja, wat zeg je dan. Duidelijk is dat je niet meer aan kunt komen met alleen het verhaal dat lezen zo leuk is.

Lezen en taalontwikkeling boxmeer

View more presentations from Agou

Hij legt uit dat bibliotheken een forse bijdrage leveren aan het begrijpend lezen. En guess what? Begrijpend lezen is een belangrijke graadmeter van hoe een leerling kan in het vervolgonderwijs. Kort door de bocht: de kwaliteit van begrijpend lezen kan het verschil maken tussen VMBO of HAVO/VWO.

Hij legt uit dat taalachterstand al begint in de eerste jaren van je leven. Amerikaans onderzoek toont aan dat kinderen in een achterstandssituatie 30 miljoen woorden minder horen in hun eerste jaren. En daar wordt eigenlijk al hun schoolcarrière voor later al bepaald. Binnen een paar minuten heeft hij uitgelegd hoe belangrijk het is om veel te lezen. Wie eenmaal een achterstand heeft met zijn of haar woordenschat moet keihard werken om dat in te halen.

Het antwoord op die achterstand is: VRIJ LEZEN. En daar is de bibliotheek natuurlijk een fantastische partner in. En scholen wisten bibliotheken natuurlijk al wel te vinden voor boeken maar heel vaak maakten we geen koppeling met de schoolresultaten. Want als de bibliotheek dat kan aantonen, dan is de samenwerking natuurlijk ook op de lange termijn geborgd.

Om die resultaten te meten heeft Sardes een leesmonitor ontwikkeld die de bibliotheek kan gebruiken. Deze legt leesmotivatie, leesgedrag en leengedrag vast. Die monitor wordt door lerearen en leerlingen uitgevoerd. En jawel, op de bibliotheek2daagse worden naar verwachting de eerste resultaten verwacht. Maar in de presentatie gaf hij al wel een inkijkje hoe dit er voor een afzonderlijke school uitziet.

En daar zit inderdaad wel – net als je in de slideshare kunt zien – een aantal leuke feitjes bij. Namelijk dat juffen en meesters absoluut niet helpen om leuke boeken te vinden. En wat we natuurlijk al wisten: groep 6 is onze meest fanatieke leesgroep en daarna zie je al een afkalving van het leesgedrag optreden. Wie leerlingen in groep 7 en 8 nog een tijdje langer door weet te laten lezen, kan ze dus iets meegeven voor hun hele schoolcarrière.

Op basis van dit soort cijfers kan een school nieuwe doelen stellen: ga meer over boeken praten met leerlingen of richt een leeskring op op school. Zo en na die doelen gaan ze aan de slag. En na een jaar volgt weer die monitor (die je ook in de presentatie ziet). Fantastisch verhaal volgens mij.

Tja, en dan komt Kees Broekhof even terug op wat iedereen moet regelen: is de bibliotheek bereid om te investeren in zo’n mooi verhaal? Zo, die Kees liet even zien hoe we onze goede inzet kunnen koppelen aan de opbrengst van een school. En volgens mij heeft de bibliotheek hiermee een antwoord voor die schooldirecteur die vraagt: “wat levert de bibliotheek als bijdrage aan mijn Cito-score?”, of, “Op welke wijze draagt u bij aan het opbrengstgericht werken?”.

#debibliotheekopschool Thomas van Dalen

De aftrapper van vandaag is Thomas van Dalen, hij is management consultant in de cultuursector. Ik ken hem nog als slimme bibliotheekambtenaar in Zwolle. Hij legt uit dat bibliotheken eigenlijk al heel goed bezig zijn maar vooral op uitvoerend niveau. Op tactisch en strategisch niveau zijn we veel minder een gesprekspartner.
Thomas legt uit dat we vaak niet geborgd zijn in de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). Welke maatschappelijke problemen lossen we met elkaar op? Op welke manier dragen we bij aan de meerjarendoelstelling van de bibliotheek?

Na die fasering steekt Thomas door naar de voorbereiding en de implementatie. Duidelijk is dat de Bibliotheek op School kiest voor een stevig programma naar de scholen: schoolbibliotheken, meerjarige leesprogramma’s , stevige monitor om de leesprestaties te volgen en nog een hele riedel meer.

Mijn conclusie is dat de Bibliotheek op School een compleet programma heeft en dat een stevige aanpak zowel een stevige lobby. Een lobby naar zowel de lokale politiek als naar de landelijke en eventueel provinciale overheid. Naast die lobby zal dit programma ook van ons als bibliotheken vragen om samen mee te doen aan dit programma. Om eigen programma’s in sommige gevallen aan de kant te schuiven en samen de schouders te zetten onder het gezamenlijke programma. Mij lijkt dat een prima plan. Want als iets voor mij duidelijk is, is dat ondersteuning van het onderwijs ook in de toekomst een prima bibliotheektaak is. En dat is in deze tijden een prima geluid.

Daarna laat Thomas het verhaal schoolBIEB van Den Bosch zien. Nou ja, dat kent u natuurlijk al. En anders kijkt u nog even naar het filmpje Het verhaal van Den Bosch is meer dan alleen een schoolbibiotheek op alle basisscholen. Duidelijk is dat de hele keten van gemeente, bibliotheek en onderwijs samen dat leesonderwijs hebben opgepakt. Het is bijzonder interessant om deze kinderen nu eens tien jaar te volgen en die te vergelijke met kinderen die deze kansen niet hebben gehad. Ik heb een vermoeden welk verschil we dan kunnen zien.

Liveblog #debibliotheekopschool

De Bibliotheek op School. Het lijkt een schot voor open doel. Want we doen toch al heel veel voor het onderwijs? Ja, dat is zo. En toch kunnen we nog heel veel winnen. Vanmiddag vindt de eerste bijeenkomst plaats van de regioconferentie ‘Bibliotheek op school’. Dat is spannend. Want eerder schreef ik al wel eens over Marks driepuntenplan. Een driepuntenplan om als bibliotheken in Nederland krachten te bundelen en samen veel meer daadkracht te creëren dan elk van de bibliotheken afzonderlijk.

Voor mij ook wel bijzonder. Want ik ga deze middag proberen om er een liveblog van bij te houden. Tot zo!

Van Swelmen over de visienotitie van de commissie Digitale Bibliotheek

Ziek word ik ervan! En spuugzat ben ik het! Nu verschijnt er weer de visienotitie “Interface” van de VOB-commissie Digitale Bibliotheek. En het lijkt me goed mijn ongezouten kritiek te geven.

Op de eerste plaats was die hele visienotitie natuurlijk niet nodig geweest. Al jaren is de Bibliotheek Oppendam toonaangevend voor al die digitale ontwikkelingen. Dus wat mij betreft had de commissie gewoon moeten adviseren: doe als Oppendam en volg Van Swelmen! Maar het is een jonge commissie dus wijsheid komt misschien nog met de jaren.

Maar daar ging het mij niet om. Nee, waar ik echt de buik vol van heb is die Concept-Cultuur van Nederland. Want wat zegt de commissie zelf over deze notitie:

De notitie Interface: De Bibliotheek in het digitale tijdperk is zeker niet het antwoord op alle vragen die er leven. Zij beoogt een dialoog met de branche en andere samenwerkingspartijen te starten. De Commissie nodigt daarom iedereen van harte uit een bijdrage te leveren aan het vervolmaken van de visie.

Dus wat concluderen wij hier met elkaar uit? Op de eerste plaats: de notitie geeft niet het antwoord waar we nou net allemaal op zaten te wachten. Op de tweede plaats: de notitie is niet af. En op de derde plaats: de comissie vind dat wij die notitie maar af moeten maken.

Verdorie, waar hadden we die commissie nu voor? Precies: dat zij dit werk doen. Nou, laten ze dat dan ook doen! En laat ik er dan gelijk bij zeggen: “Niks dialoog of discussie, de wil van de commissie is wet!”

En of het nu gaat om de visienotitie van de Digitale Bibliotheek, om een conceptbrief van het ministerie aan de Tweede Kamer, het landelijk beeldmerk of de keus van de beste bibliothecaris: vraag nooit de mening van iedereen! Gaan geen dialoog aan en laat ze al helemaal niet stemmen! Het zijn allemaal uitwassen van onze Polder- en Concept-cultuur! Er zijn allemaal commissies of jury’s voor ingesteld: nou, laat die hun werk dan ook doen.

Als u mijn mening wilt weten: al die conceptenen draagvlaksessies zijn gewoon een gebrek aan leiderschap! Wie een bestuurlijke positie draagt moet ook vooral sturen, beslissen en knopen doorhakken. Het wordt weer hoog tijd dat er sterke leiders opstaan die ons door deze moeilijke periode gidsen. Directeuren en bibliothecarissen die zich even niks aantrekken van de algemene opinie maar die gewoon doen wat hun het beste lijkt.

U snapt: in de bibliotheek in Oppendam ben ik gewoon degene die het beleid bepaalt. Ik ben de directeur en daar word ik voor betaald. Niet voor ellenlange sessies met personeel waarbij de kool en de geit weer gespaard moet worden. Koers zetten, knopen doorhakken en vooruit met de geit (zonder de kool)! Als u problemen hebt met het beleid, hebt u problemen met de directeur.

Dus commissie Digitale Bibliotheek: kop ervoor en heel snel verder! U bent de commissie dus u bepaalt het beleid. Wie aan het beleid komt, komt aan de commissie. En daarbij komt: u hebt helemaal geen tijd om iedereen nog om een mening te vragen. Het is al lang vijf voor twaalf – geweest – op dit gebied. Hup, gas, en wegwezen! U was toch de commissie? Nou, heb dan ook lak aan de rest. Niks mening vragen: u bent de baas en u moet doen wat u goeddunkt!

Nou, dat was eigenlijk mijn reactie die ik wilde geven. Wat denkt u? Ben ik niet te bot? Dat krijg ik namelijk wel eens te horen. Dus ja, laten we dit bericht maar als eh.... concept beschouwen. Ik ben zeer benieuwd naar uw concept-reactie op mijn concept-reactie.

Met - in concept - een vriendelijke groet,
Van Swelmen
Directeur Bibliotheek Oppendam

Op deze plek kunt u de visienotitie downloaden.
En op deze plek kunt u meepraten over de notitie

Foto: Shex

Nieuwe website van Enschede is live!

Twee weken geleden meldde ik dat ons Overijssel projectteam samen met Bibliotheek.nl de laatste hand aan het leggen was aan de website van Enschede. Die site is nu live en voor iedereen te bewonderen.

En nog een keer van Deventer naar Enschede
Enschede neemt daarmee het stokje over van Deventer. Dat Enschede dat stokje overneemt is eigenlijk wel bijzonder. Beide websites werden dit jaar gekozen tot de beste digitale bibiotheek van het jaar. Deventer door de vakjury, Enschede door het publiek. Deventer werd geroemd om de samenwerking en Enschede om de toepassing van allerlei 2.0-toepassingen. Laten die beide werelden in die nieuwe website van Enschede nou bij elkaar gekomen zijn.

Best of both worlds
Van Deventer is bijvoorbeeld het frontaal presenteren van materialen overgenomen. De samenwerking met Bibliotheek.nl is in de nieuwe site van Enschede overgenomen maar ook verder uitgebreid. De template is afkomstig van Bibliotheek.nl en veel van de widgets die er nu op zitten. Zo is een deel van de banners van Bibliotheek.nl.

Nieuw in deze website zijn bijvoorbeeld de twitterwidgets. Ook die zijn van Bibliotheek.nl. Niet nieuw natuurlijk voor Enschede maar wel allemaal in de landelijke huisstijl.

Die samenwerking met Bibliotheek.nl wordt overigens verder getrokken. Op korte termijn zullen een aantal onderdelen - zoals de etalage - nog vervangen worden door soortgelijke widgets van Bibliotheek.nl.

Op naar de opening!
De Bibliotheek Enschede heeft de afgelopen weken een knappe prestatie geleverd op ICT-gebied. Ze hebben samen met Blauwe Brug hun bibliotheeksysteem vervangen en hun website. Ik ken dat soort trajecten en kan vertellen dat het energie vreet. Dus ik maak graag mijn complimenten aan Enschede. Zo. Gaan wij ons eens voorbereiden voor de opening hiervan. Want u snapt, als er wat te vieren valt....

Blogbioscoop : deel 24 : Kickass Librarian

Het is weekend. En dit maal dus een wat langer filmpje. Maar liefst elf minuten.. een eeuwigheid op internet maar de clou is prima.