Afgelopen zaterdag was ik op de huishoudbeurs van het onderwijspersoneel van Nederland. Die huishoudbeurs voor onderwijzers, rectoren, ICT’ers gaat door het leven onder de naam NOT en wordt elke twee jaar gehouden. En deze beurs is geen kattenpis want er komen in vijf dagen tijd ongeveer 60.000! mensen. U leest het goed. “Tout” onderwijs komt daar dus voorbij en vooral het basisonderwijs.
Op de foto ziet u de stand van de Nederlandse openbare bibliotheken. Keurig geregeld door Willemijn Jongens van Bibliotheek.nl. Top! De stand werd bemand door mensen van bibliotheek.nl (waaronder Schoolbieb en Leesplein), Boek1boek, Kunst van Lezen en Biebsearch. Kortom, met vereende krachten werd de Bibliotheek Nederland vertegenwoordigd.
Top-3-vragen
Ik schat in dat van die 60.000 onderwijzers er ongeveer 2.000 een praatje hebben gemaakt in de stand. En dat waren mensen uit het basisonderwijs. De top-3-vragen bestond uit:
1. Kunt u mij helpen met een doorgaande leeslijn en verbetering van leesonderwijs?
2. Kunt u mij helpen met een schoolmediatheek? en
3. Doet de bibliotheek ook wat digitaals?
Tja, en wat vertel je dan? Want om eerlijk te zijn: elke bibliotheek doet het anders. We verwijzen door naar de lokale bibliotheek.
We zeggen dat veel – maar niet alle - bibliotheken ondersteunen bij een doorgaande leeslijn. We zeggen dat veel bibliotheken – maar niet alle - helpen met het opzetten van een schoolmediatheek. En we laten de vernieuwde versie van Schoolbieb zien. Maar we vertellen er maar niet bij dat we de exploitatie nog niet met elkaar geregeld hebben. Tja, dat was het dan wel zo’n beetje.
Prut, flut en nog eens prut
En om eerlijk te zijn: ik vind dat nogal prut. Flut. En nog eens prut. Dat is het. Ik zie 160 bibliotheekorganisaties die hun dienstverlening aan het basisonderwijs allemaal versnipperd hebben. Verschillende leeslijnen, verschillende soorten ondersteuning van mediatheken en verschillende tarieven. Er zijn een paar provincies waar het iets beter geregeld is en waar iets meer uniformiteit is. Waar dus ook gezamenlijk opgetrokken kan worden naar het onderwijs. En om eerlijk te zijn, zelfs in Overijssel zijn we daar nog niet klaar mee.
Allemaal versnipperde energie. Op vele plekken worden nieuwe wielen nog steeds opnieuw uitgevonden. Klopt het dat er nog steeds te veel koninkrijkjes zijn? Klopt het dat we nog steeds met elkaar discussiëren over welke leeslijn nu het beste is? Was het niet beter om die tijd te stoppen in gesprekken met scholen over hoe we veel beter kunnen aansluiten bij dat onderwijs?
En ik verwijt hier niemand iets. Niet al die gepassioneerde collega’s die naar eer en geweten in hun eigen plaats het zo goed mogelijk proberen te doen. Niet al die directies die deze situaties in stand houden. Deels omdat je misschien niet weet hoe het anders moet, deels omdat het misschien ook te weinig in de belangstelling staat.
Marks driepuntenplan
Maar over twee jaar is er weer een NOT. En ik vertik het om daar weer te staan als bibliotheken niet gezamenlijk met een steviger aanbod staan. En ik ben de beroerdste niet dus ik kom met een drie-punten-plan.
Punt 1: Leesonderwijs
We maken als bibliotheken de keus voor één soort ondersteuning van het leesonderwijs. We vragen Kunst van Lezen, Biebsearch jr. en Boek1boek om dit samen met de bibliotheken op te zetten. We nemen daar een gezamenlijke beslissing in en bieden dit voor een uniform tarief aan.
Punt 2: Mediatheken en boekleverantie
Veel scholen vragen om ondersteuning bij mediatheken of om een vorm van boekleverantie. We vragen Kunst van Lezen, Biebsearch jr. en Boek1Boek om dit samen met de bibliotheken op te zetten. We nemen daar samen een beslissing in en bieden dit voor een uniform tarief aan.
Punt 3: Schoolbieb
Dat wij onze dienstverlening voor scholen digitaler moeten maken is evident. Maar wat hebben wij eigenlijk te bieden? Ik vind de nieuwe vorm van schoolbieb een prima stap. Met allerlei arrangeertools op de achtergrond van het ontwikkelcentrum. Dit had volgens mij niet misstaan in het contentpakket van Bibliotheek.nl en was voor 2 cent per inwoner een deal geweest. Mijn voorstel: we nemen daar samen een beslissing in en bieden dit standaard aan aan het onderwijs, bij voorkeur in nauwe relatie met het leesonderwijs en de boekleveranties.
Ja maar mijn gemeente dan?
En ik hoor uw directeur al weer zeggen: die Deckers heeft mooi kletsen maar dit alles bepaalt mijn gemeente. En mijn gemeente wil alleen dat ik dit (deels) kostendekkend diensten aanbied. En dat snap ik. Maar ik denk dat een gezamenlijke aanpak een nieuwe financier kan interesseren.
Ik denk dat als we dit zo eenduidig oppakken samen met het onderwijs dat het dan tijd wordt om eens met de onderwijsmensen van het ministerie van OC&W te gaan praten? Op dit moment worden bibliotheken gefinancierd vanuit de cultuurpoot van het ministerie. Mijn voorstel zou zijn dat we met een vereende inspanning een forse partner kunnen zijn in de verbetering van het leesonderwijs in Nederland.
Want denk u eens in: stel dat alle openbare bibliotheken in Nederland dicht zouden gaan, hoeveel kinderen stoppen dan acuut met boeken lezen? Dat is iets met zes nullen, dat weet ik wel. Dus ministerie, hier ligt volgens mij echt een verantwoordelijkheid en gemeenten zullen in veel gevallen bereid zijn mee te doen. Had u niet iets in te vullen in een Bibliotheekcharter? Lijkt me een gouden kans.
Bibliotheken verenigt u!
Een drie-punten-plan. Weg met die versnippering! Met drie punten die overal gelijk zijn. Als u meer ruimte hebt, mag u er nog van alles bij doen maar laten we eens beginnen met deze drie.
Samen meer kracht ontwikkelen en samen een echte partner worden voor het leesonderwijs. Een partner die een plek verdient bij de onderwijspoot van het Ministerie van OC&W.
Over twee jaar is er weer een NOT. Dan komen er weer 60.000 onderwijzers. Ik stel voor dat we daar nu al aan gaan werken en dat over twee jaar de minister van onderwijs de bibliotheken noemt bij de opening van deze huishoudbeurs van het onderwijs.
Deal?
