Een leeg huis

Het huis van mijn moeder moeten we leeg halen. Ik schreef al eerder hoe de wereld van mijn moeder steeds kleiner wordt. En nu ze in een verpleeghuis zit, blijft er een onbewoond huis achter. Onbewoond maar nog bezield met haar leven en spullen. Een koper meldt zich al snel. En dus moet het huis leeg. Het voelt raar. Alsof we haar leven al moeten opruimen.

Ik ga achter haar bureau zitten. Het is een bureaublad dat vol ligt met briefjes. Het bureau heeft acht laden. Ook vol met papiertjes. En een bureaukast. Ook vol papieren. Ik voel me een beetje een voyeur. Ik vind vele briefjes met namen en telefoonnummers. Soms met een mailadres. Ook telefoonnummers van bedrijven die ze wel eens nodig had. Mijn moeder had hard haar best gedaan om een beetje te kunnen mailen en te Whatsappen. Maar zoeken op internet was al een opgave. Daarom schreef ze alles op. De briefjes met namen en nummers waren haar manier om nog grip te houden op de werkelijkheid. Ik kijk naar de ontreddering van mijn moeder in deze stapel met briefjes. 

Ondertussen ruimen mijn kinderen de keuken leeg. Ze vinden nootjes die nog houdbaar waren tot 2016. Marsepein, houdbaar tot 2004. En zelfs potten zonder aanduiding van datum. Weggooien vond mijn moeder zonde. Mijn vader evenzeer.

Dit weet ik niet

Ik pak de postzegelverzameling van mijn vader in. Die verzamelde hij hartstochtelijk tot aan zijn dood bijna twee jaar geleden. In het gezin waar ik in opgroeide werden alle postzegels bewaard. Ze werden afgescheurd en in een potje gestopt om later af te weken. Die routine is nooit verdewenen. De verzameling van mijn vader gaat in vijf verhuisdozen. Mijn broer en zus hebben gevraagd of ik daar nog eens naar wil kijken. 

Daarna vind ik belastingpapieren van meer dan 20 jaar geleden, de koopakte van vier huizen geleden, een verlopen rijbewijs uit de jaren 80. Twee oude TomToms, vijf perforators, nee, zes. Een plaatje van zwemdiploma A dat je op je zwembroek moest doen, medailles van de avondvierdaagse en een schaatsmedaille.  Ik vind een geldkist, een tweede, een derde, een vierde. Allemaal al leeg overigens. En sleutels. Heel veel sleutels. Zelfs een zakje met sleutels waarop mijn moeder schreef 'Dit weet ik niet'. 

Droge metworst

Ik kom schoolrapporten van mijn moeder tegen. Ze deed de huishoudschool en daarna een opleiding tot gezinsverzorger. Ze moest kinderliedjes leren, leren strijken, een kruik klaar maken of een zieke verzorgen. En je leerde een windring vullen. Ik had nog nooit van het woord gehoord. Dat woord mag u zelf opzoeken. En ze kreeg een lijstje voor als je bejaarden een cadeautje moest geven. Wat nam je dan mee? Dat ziet u hieronder. Postpapier voor een dame en een droge metworst voor een oude kerel.

Ik ploeg verder door alle papieren. Ik zie bankafschriften uit 1985 waarin ik de administratie van mijn vader terugvind die hij bijhield van hun winkel. En ik vind jaarrekeningen vanaf 1978. Ik tref krantenartikelen en publicaties aan over mij of over mijn zus of broer. Mijn ouders bewaarden dat netjes. Ongeordend en op vijf plekken maar als je maar nooit iets weggooit, is het toch bewaard. 

Mijn zus ontfermt zich ondertussen over allerlei fotoboeken. We vinden nog een foto uit 1971, mijn geboortejaar. Die foto vind je boven aan dit verhaal. Mijn opa en oma waren veertig jaar getrouwd. Ik was net geboren en lig in de handen van mijn oma. Naar deze foto waren we al een tijdje op zoek. Hij stond lang bij mijn oma maar verdween na haar overlijden uit beeld. Mijn moeder had die dus. Mijn oom die helemaal rechts staat op de foto, maakte de foto. Als je heel goed kijkt zie je dat hij een draadje vasthoudt - de zelfontspanner - waar hij de camera mee bedient. Mijn moeder - staand helemaal links - draagt een pruik. Dat was toen hip. 

Een leven trekt voorbij

De betreffende pruik heeft ze bewaard. Wij hebben die voor veel feestjes gebruikt. En ik neem de pruik maar mee. Net als de handschoentjes die ze droeg bij haar huwelijk. En een heel klein draagbaar Maria-kappeletje. Kleine relikwieën van een groot leven.  

Haar leven trekt zo voorbij in die paar dagen dat we daarmee bezig zijn. Niet lang geleden vertrok mijn moeder naar een verpleeghuis. En nu een leeg huis. Hoewel het niet het huis is waar ik opgroeide, realiseer ik me wel dat er geen ouderlijk huis meer is om samen naar terug te keren. Dat maakt me wat verdrietig en weemoedig. Want het blijft natuurlijk een stap in het onvermijdelijke afscheid.  

Als ik nog even bij mijn moeder langs ga in het verpleeghuis, geef ik haar de familiefoto maar ook een verlate kerstkaart die nog in de brievenbus zat in haar huis. Ze is blij met de foto. Daarna leest ze de kaart en zet hem tussen de andere kaarten. Dan pakt ze de envelop en scheurt zonder nadenken de postzegel af. En legt die bij vijf andere afgescheurde postzegels die al op de fruitschaal liggen. 

De postzegels worden nog altijd bewaard. En ik hoop dat ze dat nog een tijdje doet.