Handleiding voor het leenverkeer (1972)

De afgelopen weken had ik contact met Henk Middelveld, de oud-directeur van de Overijsselse Bibliotheek Dienst. Hij meldde me dat hij door een verbouwing bij hem thuis ook zijn vakliteratuur maar eens ging opruimen. 'Of ik nog interesse had in wat oude meuk?'

En zo trof ik met Sinterklaas twee dozen met oude rapporten, notities en boeken over het bibliotheekwerk uit de jaren '60 en '70. Briljant materiaal waar ik de komende tijd nog wel eens over zal bloggen. Materiaal zoals dit boekje: 'Handleiding voor het Leenverkeer'.

Het IBL stond - zeker in openbare bibliotheken - nog redelijk in de kinderschoenen. Maar met de snelle groei van het aantal openbare bibliotheken in deze jaren nam ook dit toe.

De opkomst van de Plus-functie
Universiteitsbibliotheken kregen hierdoor steeds meer vraag van openbare bibliotheken. En daar waren die universiteitsbibliotheken eigenlijk niet voor bedoeld. Begin jaren '70 komt er dan ook een regeling voor de bibliotheken met een Regionale SteunFunctie (RSF, later WSF, thans Plus).

De commissie die deze handleiding schrijft merkt daar het volgende over op.

De commissie acht de tijd nog niet rijp om deze voorlopers van de Plusbibliotheken toe te laten tot het landelijk IBL. De Plus-bibliotheken moesten vooral hun regionale functie eerst maar eens goed gaan spelen. Volgens mij duurde het nog tot ver in de jaren '80  - met opkomst van Pica en het GGC -voordat de Plus echt mee mocht gaan doen.

Wel bijzonder dat thans juist die Plusfunctie weer onderwerp van studie is in het landelijk collectieplan. Dit omdat in bijna alle provincies geen geld meer beschikbaar wordt gesteld voor deze functie. En waar het in de jaren '70 nog een heidense klus was om uit te vinden waar een boek zich bevond, doen we dat nu natuurlijk met een druk op de knop.

Formulier van bibliotheek naar bibliotheek

Bibliotheken dienden hun aanvragen in bij de Koninklijke Bibliotheek, bij de Landbouwuniversiteit Wageningen of bij de Technische Universiteit Delft. Zij hadden tot taak op hun gebied een centrale catalogus bij te houden. Dat zullen vele kaartenbakken zijn geweest vermoed ik zo. Zij zochten uit waar iets zich bevond en stuurden dan een lijstje langs bibliotheken om het te leveren. Als de eerste bibliotheek niet kon leveren, ging het naar een tweede.

Dat formulier zag er als volgt uit.

In het tabelletje werden dan codes of afkortingen van bibliotheken geplaatst. Deze procedure - van bibliotheken die aanvragen aan elkaar doorsturen totdat iemand levert - is eigenlijk nog steeds de basis van het NCC/IBL. Ik zeg het met een beetje twijfel omdat ik zelf de laatste jaren niet meer zelf in het NCC/IBL actief was.

Het is toch wel bijzonder om te zien hoe vijfenveertig jaar geleden dat hele IBL echt nog moest groeien en wat voor monnikenklus het toen was om aan je materialen te komen.

Van een tijd waarin toegang tot informatie nog schaars toen,  naar een tijd waarin we echt nieuws van fake-nieuws moeten onderscheiden nu. De tijden veranderen en de bibliotheek verandert mee. De vraag die we ons nu stellen is of we iets fysiek nog moeten bewaren als het gedigitaliseerd is. Dan is er in 45 jaar toch een hoop veranderd en is het logisch om die collectietaken opnieuw tegen het licht te houden.

Wie het boekje (in een net iets latere druk) ook eens wil hebben, het is te bestellen via Bibliotheek.nl. Met een druk op de knop heb je het.

Wedden op de opvolging van Bouke Arends!

Zo. Het kan weer. Bouke Arends is sinds donderdag vertrokken bij de Rijnbrinkgroep. En dus is de vraag: "wie gaat zijn plek innemen?". Bijna twee jaar geleden kon het ook. Maar toen op de opvolging van Henk Middelveld.

Dus u kunt weer poolen. Een mooie voorbereiding op al die pooltjes die zo meteen nog ontstaan voor het WK-voetbal.

En laten we wel wezen: de wisdom of the crowd gebruiken is natuurlijk zo gek nog niet. De Raad van Commissarissen kan alle hulp gebruiken. Ach, en waarom Mercury Urval inschakelen als we samen dat varkentje ook wel kunnen wassen? Doet u even mee?

Dus ik heb weer een belrondje gemaakt langs een aantal anonieme maar welingelichte bronnen. En anders dan de vorige keer - Bouke Arends was toen bij anonieme bronnen favoriet - is het beeld veel diffuser.

Op de eerste plaats worden namen genoemd van de directeuren van de drie bibliotheekbedrijven van de Rijnbrinkgroep: Ad Voortman, Duco van Minnen en Jacqueline Roelofs. De namen van Ad Voortman en Jacqueline Roelofs werden daarbij het vaakst genoemd. Ad vanwege zijn senioriteit, Jacqueline vanwege haar daadkracht.


Wie wat rondvraagt hoort ook de naam van Tineke van Ham. Ze is directeur van de Bibliotheek Zwolle en voorzitter van het netwerk van Overijsselse Bibliotheken. Een dame met een onberispelijk track record. De afgelopen jaren heeft ze aangetoond ronkende resultaten te koppelen aan prima diplomatie.

In den lande gonst dan nog de naam van Anne Rube, directeur van Probiblio. Probiblio en Rijnbrinkgroep waren vergevorderd in besprekingen en werken nu intensief samen. Deze optie lijkt mij eigenlijk alleen logisch als er nu toch een vervolgstap wordt gemaakt van samenwerking naar opname van Probiblio in de Rijnbrinkgroep.

Ook in het geruchtencircuit, maar minder sterk, is de naam van Rob Pronk. Dat lijkt mij nou weer alleen logisch als Biblionet en de Rijnbrinkgroep wat met elkaar zouden willen.

En tja, het is eigenlijk helemaal niet zeker of de functie van Bouke Arends - voorzitter Raad van Bestuur Rijnbrinkgroep - op dezelfde manier blijft bestaan. Het zou kunnen dat de bestaande directeuren bijvoorbeeld een gezamenlijke Raad van Bestuur vormen waarbij één van de directeuren voorzitter is.

En zo blijft er dus een hoop te speculeren. Speculeer lekker even mee. Zie het als brainstormen van hoe het verder moet. En vergeet vooral niet je stem uit te brengen.

Tot die tijd wensen we natuurlijk Bouke Arends, als wethouder van de gemeente Emmen, natuurlijk alle goeds! Hij was een waardige opvolger van Henk Middelveld en dat alleen al was eigenlijk al een onmogelijke opgave. Bouke heeft de Rijnbrinkgroep op de kaart gezet en zijn kwaliteiten ingezet om het bibliotheekwerk als totaal vooruit te laten komen.

Alles gaat te snel

Dit weekend waren met z'n tweeën naar Berlijn. Een rustig lang weekend dachten we. Het weer was goed. Buitengewoon goed zelfs. Heerlijke dagen. Op een rottig bezoekje aan de tandarts na.

Ik ben nog geen dag weg of Bouke Arends kondigt aan te vertrekken bij de Rijnbrinkgroep. Hij gaat zijn politieke hart achterna. Dat is even schrikken voor mij als ik het mailtje inderdaad in Berlijn voorbij zie komen. Ik heb een lange historie met Bouke. We zijn allebei ongeveer tegelijk begonnen bij de OBD en we hebben lang tijd prettig samengewerkt als sectordirecteur en hoofd ICT. Hij vertrekt per 1 april. Helaas geen grapje.

Het eerste mailtje komt daarna al binnen of er straks op mijn weblog weer gewed kan worden op de opvolging van Bouke. Net zo als bij het vertrek van Henk Middelveld.

Tja, zo gaat het. Cru, is wel dat het mailtje binnenkomt binnen twee uur nadat ik het zelf gehoord heb. Het gaat te snel, veel te snel.

Op zondag loop ik de halve marathon in Berlijn. In voor mij een prachtige tijd. En dat ondanks die mondwond waarvoor ik naar de tandarts moest. Tijdens de loop zie ik twee mensen reanimeerd worden. Van de 26.000 halen, slechts 19.000 de eindstreep. De organisatie maakt bekend dat er één deelnemer is overleden.

Eind zondagmiddag vertrekken we uit Berlijn. Aan het eind van de avond zijn we thuis. We donderen het bed in. Toch een gek gevoel. Om vier uur loop je nog in Berlijn. Om tien uur loop je in Deventer.

's Ochtends maakt mevrouw D. me wakker. Dat hoeft ze nooit te doen. Ik ben namelijk altijd al wakker maar niet vandaag. Want vandaag gaat alles te snel, veel te snel.

En ik moet vlot weg. Op weg naar een masterclass Biebsearch. Weer een leuke groep onderwijsmensen die op pad gaat met dit concept. En Annemarie en Marcel hebben de wind er flink onder. Op de foto zien jullie de masterclass bezig met een kennismakingsspel.

Op de heenweg bel ik - naast de gemiste telefoontjes van vorige week - mijn eigen tandarts nog. Leg uit wat er gebeurt is. Morgen krijg ik weer een extra controle.

Mijn geest zwerft nog ergens op de Alexanderplatz. Mijn lichaam zit in Doorn. En dan is het ook nog eens zomertijd geworden. Alles gaat te snel.

Blogvacuüms, digitale nomaden, MSN-straffen en Hyvesuitvluchten

Onze moderne tijd levert leuke woorden op. "MSN'en" en "Hyven" zijn binnen no-time werkwoorden geworden. "Googlen" kenden we natuurlijk al langer. "Blogkermis" kennen we wat korter. En sinds kort moeten we elkaar "Poken" door even te swaffelen met onze stickjes.

Het mooiste woord van de afgelopen week is natuurlijk het Blogvacuüm en werd geïntroduceerd door Jan. Met het Blogvacuüm beschrijft Jan het fenomeen dat de digitale nomaden hun werkgebied hebben verschoven naar Twitter. En ja, tijd kan maar één keer uitgegeven worden dus wordt het wat rustiger op de blogs. Wim Keizer vraagt zich in zijn nieuwsbrief af of hij ook moet gaan bloggen of gaan twitteren. Of toch maar gewoon nieuwsbriefjes moet blijven versturen?

We zijn vreselijke digitale nomaden. We rennen van het één naar het ander. En ik snap ook dat het zo gaat. Staat er net een standbeeld voor Henk Middelveld in SecondLife omdat ie met pensioen gaat, gaat SecondLife even later ook met pensioen. Moet ik investeren in Hyves of in Twitter en wie garandeert dat één van beide systemen over twee jaar nog bestaat? Als het blogvacuüm echt is, moet ik dan niet wegwezen hier? Is mijn data wel veilig?

Lekker belangrijk allemaal. De wereld zit in een kredietcrisis en wij moeten ons buigen over de vraag waar we onze mening het beste kwijt kunnen.... Maar goed.

Nee, dan mijn dochter van twaalf. Als ze het echt ergens te bont mee maakt, of haar huiswerk vergeet te maken dan is één van de consequenties dat er niet geMSN't wordt. Dat is een hele wrede straf voor twaalfjarigen. Bellen is een sociale vaardigheid die jongeren trouwens volstrekt verleren. Bellen? Als je ook kunt MSN'en?

Maar goed, ze heeft het een keer zo bont gemaakt dat er 's avonds niet geMSN't mag worden. Doodleuk begint ze te zeggen dat ze wel mag Hyven en daar mag kwekken met haar vrienden. We moeten lachen. Ze heeft volstrekt gelijk en er is geen speld tussen te krijgen. Ze stuurt een SMS'je naar haar vriendin dat zij op MSN even tegen alle vrienden moet zeggen dat ze op Hyves zit omdat ze straf heeft.

Geloof mij, het wordt nooit wat met dat elektronisch huisarrest.

We kunnen weer wedden! Nu op de volgende fusiepartner!

Nog één dag en dan neemt Henk Middelveld officieel afscheid. En op zijn laatste echte werkdag werd bekend dat de OBD en Probiblio nadere samenwerking gaan onderzoeken.

Het officiële communiqué luidt:

Naar aanleiding van een aantal actuele ontwikkelingen in het landelijk bibliotheekbestel hebben de directie van ProBiblio en de Raad van Bestuur van de Rijnbrink Groep een eerste verkenning gedaan van de mogelijkheden om te komen tot intensieve samenwerking. De bevindingen hiervan zijn gepresenteerd aan de Raden van Commissarissen van ProBiblio en de Rijnbrink Groep. Beide Raden hebben uitgesproken dat de voorgestelde samenwerking kansrijk is en opdracht gegeven om de haalbaarheid nader te onderzoeken.

Hiermee spelen de beide organisaties in op de roep om schaalvergroting bij de provinciale serviceorganisaties, met als doel hun bijdrage aan het openbaar bibliotheekwerk te vergroten, zowel op
bibliotheekinhoudelijk als op facilitair terrein. In de komende periode gaan ProBiblio en de Rijnbrink Groep de haalbaarheid van de samenwerking onderzoeken en de voorwaarden waaraan dan voldaan moet worden. In het onderzoek zullen de provincies en bibliotheken nadrukkelijk worden betrokken. Dit resulteert in een document aan de hand waarvan beide Raden elk afzonderlijk zullen beslissen of daadwerkelijk tot intensieve samenwerking moet worden overgegaan.

Prachtzet

Ik denk dat het strategisch gezien een prachtige zet is en op een ongelofelijk goede timing. Er moet straks gekeken worden wie uitvoering gaat geven aan de vernieuwing. In het geruchtencircuit werd al wel vernomen dat de Rijnbrinkgroep en Probiblio daar beiden wel oren naar hebben. De handen ineen slaan is voor alle partijen dan een prima zet.

Eerlijk gezegd moet natuurijk de samenwerking tussen de OBD en Biblioservice Gelderland ook nog even gedaan worden. Maar de constructie met de holding Rijnbrinkgroep biedt wel ruimte tot snel handelen en daarna verder uitwerken.

Overigens, prachtzetten zijn geen garantie op een vlekkeloze uitvoering. Er is dus nog genoeg te doen.

Wie volgt?

Er zijn nu een aantal mensen bij andere organisaties die denken "waarom heb ík dat niet bedacht?" of "daar moet ik nu bij gaan horen". Want als de OBD + BSG + Probiblio de handen ineen slaan, wie zou daar dan nog meer bij willen horen?

En daarmee zijn we natuurlijk weer lekker terug bij het ouderwets speculeren. En er kan natuurlijk weer gewed worden!

Op de eerste plaats kun je verwachten dat Biblionet nu toch even denkt, meedoen of niet? Hadden we Rob Pronk bij de vorige weddenschap nog op ons lijstje staan voor de Rijnbrinkgroep, nu zetten we hem er maar weer bij. Want met alle respect, we kunnen allemaal nog veel leren van Groningen.

Tja, dan wordt de naam van Cubiss nog genoemd. Er wordt echter gezegd dat zo'n stap voor hen twee jaar te vroeg komt.

Het Servicecentrum van Flevoland lijkt met onze "opportunity snatcher" Ronald Spanier een kandidaat die de gedachte ongetwijfeld nu door zijn hoofd laat gaan.

En daarmee lijken de PSO-kandidaten wel op naar men zegt. Dan kunnen we nog eens kijken naar leveranciers in de branche. Wie zegt dat HKA - de makers van Bicat - niet willen praten met de Rijnbrinkgroep.

Ik zou zeggen: place your bets! En vooral wat vindt u ervan? Laat uw reactie eens achter.

Oh ja, één ding weten we zeker: de agenda van Bouke Arends - de opvolger van Henk Middelveld - zal de komende weken geen gaatje laten. En voor Henk: het ga je goed en wat een kenmerkend slotakkoord!

Wedden op de opvolging van Henk Middelveld : Web 2.0 vs. Mercuri Urval

Afgelopen zaterdag stond in de Volkrant de advertentie. En daarmee komt de opvolging van Henk toch wel erg dichtbij. De weemoed slaat me nu al in de benen. Voor zijn opvolging is Mercuri Urval ingeschakeld, een gerenommeerd werving- en selectiebureau. Met dito uurtarieven, dat wel.

Ondertussen zie ik hele afdelingen van bedrijven plat vallen door in het invullen van EK-pooltjes. Wel leuk, maar volstrekt onproductief. Op de een of andere manier had ik die toch aan elkaar geknoopt.

Kunnen wij Mercuri Urval niet een handje helpen? Natuurlijk kunnen we dat, want we beginnen geen EK-pool maar (H)E(N)K-pool. U kunt hier gaan inzetten op de opvolging van Henk. Hiernaast ziet u het eenvoudige pooltje staan.

Dat pooltje heeft overigens flink wat voeten in de aarde gehad. Want wie kan Henk opvolgen? Ik heb mijn licht eens opgestoken bij wat experts. Henk is een uniek persoon met zeer bijzondere leiderschapskwaliteiten. Hij weet complexe organisatorische problemen op te lossen terwijl hij tegelijkertijd interesse houdt in de details van het bibliotheekwerk. Henk is een (Drents) schaap met vijf poten.

Daarnaast gaat het met de Rijnbrinkgroep om veel meer dan de OBD. Het gaat ook over BSG, over een automatiseringsbedrijf en een instelling voor maatschappelijke ontwikkeling. En dan vergeet ik vast nog een dochter van de holding. Kortom, een megavent van een megabedrijf.

Maar goed terug naar de experts. Als ik de kenners moet geloven is de kans 50% dat er een outsider binnenkomt. Dat betekent iemand van buiten het bibliotheekwerk. Overigens een ontwikkeling die we bij andere PSO’s ook hebben gezien. Ik heb wel wat namen gehoord maar die zijn me echt te prematuur.

Een overstap dan van een andere PSO-directeur? Anne Rube van Probiblio en Rob Pronk worden genoemd. Ik weet absoluut niet of ze interesse hebben.

In het veld wordt veel gefluisterd over de kansen van plaatsvervangend directeur Bouke Arends. Kort daarop gevolgd door Jacqueline Roelofs, directeur P&O. Beiden hebben een ijzersterk netwerk in het bibliotheekwerk. Lijkt me dus ook geen gekke stap.

Dan hebben we nog de categorie overige bibliotheekdirecteuren en ander bibliotheekgerelateerde cracks. We horen namen als die van Jos Debeij (Deventer), Hans Veen (Eindhoven, ACTA) en Hans van Soelen (Utrecht). Ook allemaal aimabele collega’s.

Laten we Mercuri Urval een handje helpen en stem mee in de pool!

Tot slot: mocht er nog behoefte zijn aan een betaalde pool met verschillende winstkansen, laat het weten dan schakelen we Unibet ook in (en verdienen we daarmee de kosten van Mercuri Urval terug).

Op Henk!

Op de foto: Henk Middelveld in 2003 bij de opening van Aladin.