Georges en Mark gluren bij de zuiderburen.... deel 4: Over een autobedrijf dat een bibliotheek werd waar de drie W's gelden en waarom Vlaamse bibliotheken meer ondersteuning verdienen

Georges Elissen (SPN) en Mark Deckers (Rijnbrink) trekken van 23 tot 26 maart door Vlaanderen. Ze gaan op zoek naar bibliotheekzaken waar Nederland nog wat van kan leren. En ze gaan proberen elke dag verslag te doen van hun belevenissen.  Volg hier Georges en Mark die gluren bij de zuiderburen!

Waar we gisteren twee heren met een stevige visie spraken in Brussel, spreken we vandaag twee dames die de heren minstens naar de kroon steken. Vandaag in het Antwerpse spreken we met Katelijne Morreel van Permeke en Jessica Jacobs van de VVBAD. 

Permeke 

De dag begint vroeg met een hardlooprondje langs de Schelde. Mannen op middelbare leeftijd zullen we maar zeggen. Daarna door naar Permeke, de centrale bibliotheek van Antwerpen. De bibliotheek is nog niet open en fris en fruitig nemen we plaats in de rij van wachtende klanten. Vooral mannen valt ons op.

Directeur Katelijne Morreel ontvangt ons hartelijk en begint enthousiast aan haar verhaal over Permeke. Nee, niet de Permeke die we kennen als kunstenaar maar zijn neef. Hij was namelijk de eignaar van de Fordgarage waar de bibliotheek nu in gevestigd is. De ronde trap naar boven was vroeger een oprijbaan waarop auto's ook op de eerste verdieping konden worden gezet.  De Fordgarage, een winkel met voertuigen voor het lichaam, werd dus een bibliotheek, een winkel voor de voertuigen voor de geest. 

Die mannen stonder er dus niet voor auto's.  Maar het had alles te maken met de krantenafdeling aan het eind van de oprijbaan waar we al die mannen weer tegen komen. 

Jeugd- en opbouwwerk

De wijk waar Permeke in staat is een wijk met uitdagingen: veel dak- en thuislozen, armoede, weinig groen en veel nieuwkomers. De bibliotheek is echt een plek voor iedereen. Katelijne zegt dat hier gewerkt wordt volgens de drie W's: WiFi, WC en warmte. En ze heeft het over veel niet-begleide kinderen: kinderen die op jonge leeftijd al lange tijd in de bibliotheek verblijven omdat het daar beter is dan thuis. En veel medewerkers van Permeke kennen die kinderen en hebben er ook speciale aandacht voor.

Juist daarom is Katelijne trots dat hier de centrale bibliotheek gevestigd is in plaats van op een AAA-locatie in de binnenstad. Permeke is dan ook meer een grote wijkbibliotheek dan een landmark. En om eerlijk te zijn: dat is volstrekt passend op deze plek. Er wordt namelijk enorm bijgedragen aan jeugd- en opbouwwerk. Dat uit zich in alle activiteiten die de bibliotheek onderneemt. Van de binnentuin waar vrouwen met een migratieachtergrond deelnemen aan inburgeringsactiviteiten tot de diversiteit in collectie en taalaanbod tot een Zadenbib.

Wel brengt het uitdagingen voor het personeel met zich mee: opbouw- en jeugdwerk vergen andere competenties dan de ‘standaard’ bibliotheekskills. 

En wellicht ook niet onaardig om te melden in het kader van kinderen en jongeren: in Antwerpen wil men in 2028 overal een bibliotheek op school hebben. 

De Jongerenbib

Er zit een apart gebouwtje aan de voorkant  van Permeke en daar lopen we de Jongerenbib in. Verrek, dit lijkt wel wat op De Spot die we ook in Muntpunt zagen gisteren.  Ook dit was een gebouwtje waar vroeger horeca in zat. De Jongerenbib heeft aparte openingstijden en ingang waar jongeren zelf de collectie samenstellen, samenkomen en projecten en activiteiten oppakken. De Jongerenboard organiseert, Permeke faciliteert. Een enorm succes geeft Katelijne aan. Kijk dit zijn de mooie voorbeelden waar we naar op zoek waren!

En dat is wat we nu ook wel kunnen zeggen: in Vlaanderen heeft die combinatie van opbouwwerk en bibliotheekwerk - en dan vooral gericht op jongeren - zich op een aantal plekken al heel ver ontwikkeld. Daar kunnen we echt nog van leren. Het feit dat bijna alle bibliotheken ook gemeentelijke instellingen zijn maakt de doorsteek naar andere gemeentelijke afdelingen wellicht makkelijker. 

Maar één ding is ons na het enthousiaste verhaal van Katelijne duidelijk: deze wijk gunnen we een grotere bibliotheek waar nog veel meer moois kan worden gedaan. De medewerkers van Permeke verdienen het om hun vleugels verder uit te slaan. 

VVBAD en Jessica Jacobs

Vanaf Permeke gaan we op het fietsje - we blijven Nederlanders - door naar de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief en Documentatie, de VVBAD. Jessica Jacobs is daar directeur van het bureau waar in totaal vier mensen werken. En die vier zetten zich in als belangenbehartiger voor openbare bibliotheken, archieven, ergoedbibliotheken, wetenschappelijke bibliotheken en documentatieafdelingen van bedrijven. Wie dat hoort weet al gelijk dat Jessica een duizendpoot moet zijn. In de tijd dat we haar spreken handelt ze handig tussendoor nog van alles af voor de ledendag die aanstaande is, houdt ze in de gaten hoe het met de treinstaking gaat die dag en ze voert ook nog charmant een gesprek met ons. 

Onze Nederlandse lezers zullen toch vooral het snelst de vergelijking maken met onze Vereniging van Openbare Bibliotheken maar het is echt een stukje kleiner en het heeft ook kenmerken van onze Koninklijke Nederlandse Vereniging van Informatieprofessionals. Je zou overigens kunnen zeggen dat waar ze in Vlaanderen één Jessica hebben, hebben wij twee Klazen.

Met Jessica praten we vooral over de bestuurlijke lijnen. Ze legt ons uit hoe de 'zorgplicht' voor bibliotheken in Vlaanderen in 2015 werd afgeschaft doordat  het decreet voor lokaal cultuurbeleid werd stopgezet. In dat decreet zat een geoormerkte financiering voor bibliotheken. De afschaffing deed de bibliotheken geen goed. Stap voor stap moest steeds meer met steeds minder worden gedaan. Steeds meer met steeds minder was ook de titel van het onderzoeksrapport dat in 2024 verscheen en dat was uitgevoerd door de Universiteit Antwerpen. Daaruit bleek dat bibliotheekwerk overeind blijft maar dat dit wel sterk onder druk staat. Het rapport was een mogelijkheid om de politiek - die op dat moment voor verkiezingen stond - te beïnvloeden. En bibliotheken kwamen mede daardoor in het recente regeerakoord terecht. Daarin wordt aangegeven dat bibliotheken knooppunten voor regionale samenwerking moeten worden. 

De verwachting is dat op Vlaams niveau de overheid nu een visie zal opstellen voor bibliotheekwerk. Dit samen met de sector en de gemeenten en steden. Dat lijkt een aanzet tot wat in Nederland het bibliotheekconvenant werd maar zover is het nog lang niet. En met jaloezie kijkt Jessica dan ook naar dat convenant van de Nederlanders waar alle overheidslagen zich toch maar aan verbonden hebben. 

De VVBAD is een hardwerkende organisatie die met beperkte middelen veel moet doen. Ook hier geldt dus wel een beetje 'steeds meer met steeds minder'. Toch valt op hoe er eigenlijk in Vlaanderen geen echte ondersteunende organisaties zijn. De rol die in Nederland wordt gespeeld door de Koninklijke Bibliotheek en de Provinciale Ondersteuningsinstellingen ontbreekt grotendeels. Dat werkt versnippering in het bibliotheekwerk in de hand. Daarom is dat Boekenoverleg waar we het gisteren met huis deBuren over hadden zo belangrijk. En voor de Nederlanders: knijp uw handen dicht om die ondersteuningstructuur. Maar ik geef toe, ik preek hier natuurlijk wel voor eigen parochie. 

En overigens, het sterkt ons toch in de gedachte dat Vlaanderen en Nederland in praktische zin echt nog veel stappen als gezamenlijk stelsel zouden kunnen zetten.

Censuur

Eén van de laatste onderwerpen die we uitwisselen gaat nog over de mogelijke censuur in bibliotheken.  Ik noem hoe de week van de Lentekriebels een punt is in Nederland en dat ik me daar zorgen over maak. Die middag bezoeken we in het Fotomuseum van Antwerpen nog de tentoonstelling over de vrouwelijke oorlogsfotograaf Lee Miller. De vrouw die de verschrikkingen aan het front in beeld bracht met onder ander de iconische foto van haar in het bad van Hitler.  

Als ik uit de tentoonstelling kom en opnieuw onder de indruk ben van de verschrikkingen, zie ik op mijn telefoon dat er een statement is uitgegaan. Over de week van de Lentekriebels. Vrijheid en toegang tot alle informatie is dus nooit vanzelfsprekend. Zo dichtbij is het dus.

We kunnen dus ook niet anders dan afsluiten met dat statement. 

Georges en Mark gaan gluren bij de zuiderburen.... deel 1: voorpret

Georges Elissen (SPN) en Mark Deckers (Rijnbrink) trekken van 23 tot 26 maart door Vlaanderen. Ze gaan op zoek naar bibliotheekzaken waar Nederland nog wat van kan leren. En ze gaan proberen elke dag verslag te doen van hun belevenissen.  Volg hier Georges en Mark die gluren bij de zuiderburen!

De aflevering van vandaag: de voorpret

Nee, we zijn nog niet weg... dit is nog maar de voorpret. De 'we' uit de vorige zin zijn Georges Elissen en ondergetekende. We werken al wat jaren met elkaar samen en komen elkaar ook overal tegen. En vanaf zondag 23 maart zitten we samen een paar dagen in Vlaanderen en gaan we gluren bij onze zuiderburen. 

Vandaag leg ik uit welke pret er aan vooraf ging.

Elk jaar word me gevraagd: moet jij niet een scholing volgen? En dit jaar zei ik: kan ik niet een paar dagen naar Vlaanderen om daar te leren van hoe het daar gaat? Het antwoord van die fijne werkgever van me was: 'goed plan, maar deel je kennis wel'. Ik tikte Georges aan en vroeg of hij meeging. Daar hoefde Georges niet lang over na te denken.  

Onze route ziet er vanaf komende zondag als volgt uit.

De aanleiding om te kiezen voor onze zuiderburen ontstond eigenlijk vorig jaar en kende verschillende aanleidingen. 

De afschaffing van het bibliotheekdecreet

In mei 2024 schreef ik over het Vlaamse rapport 'Steeds meer met steeds minder'.  In Vlaanderen is het bibliotheekdecreet - zeg maar de bibliotheekwet - in 2015 afgeschaft. En daarmee ook geoormerkte financiering voor bibliotheken. De Vlamingen kijken daarom met enige jaloezie naar Nederland waar de zorgplicht wordt ingevoerd. Overigens zonder geoormerkte financiering. We over deze materie in gepsrek met Jessica Jacobs van de VVBAD, de Vlaamse Vereninging voor Bibliotheek, Archief en Documentatie en met Willem Bongers-Dek, directeur bij het Vlaams-Nederlands Huis De Buren en voorzitter van het Boekenoverleg. 

Eéngemaakt bibliotheeksysteem

Een ontwikkeling waar de Vlamingen ons mijlenver voor zijn is die van een gezamenlijk bibliotheeksysteem. Dat bibliotheeksysteem wordt in de lucht gehouden door Cultuurconnect en we zullen ons bij laten praten over hoe het in Vlaanderen gaat en welke toekomstperspectieven zij ook zien. En natuurlijk zijn we ook breder benieuwd waar Cultuurconnect mee bezig is want zij worden genoemd als innovatief voorbeeld!

Bibliotheken

Verder bezoeken we een aantal aangeraden bibliotheken die vooruitstrevend zijn in programmering en uitstraling. In Brussel bezoeken we Muntpunt, in Antwerpen Permeke en in Gent gaan we naar De Krook. 

Mundaneum: een bijzonder stukje geschiedenis

We beginnen onze studietrip zondag bij het Mundaneum. Het Mundaneum is een museum in Bergen/Mons dat gaat over de initiniatieven van Paul Otlet en Henri La Fontaine. In juli 2024 schreef ik al eens over Paul Otlet en hoe hij in 1910 al de principes van het internet ontdekte. Dat bezoek wordt dus een soort bedevaart naar één van de grondleggers van de informatievak. 

Reis virtueel mee!

We geven jullie de kans om virtueel mee te reizen. Vanaf zondag kun je ons volgen. Met twee bezoeken per dag en een verslag geven we onszelf wel een redelijke uitdaging. Wij hopen dat het ons lukt. Laat gerust een berichtje achter op onze social mediakanalen als je tips of vragen voor ons hebt. Die nemen wij dan weer mee naar onze zuiderburen!

Tot die tijd zingen wij zachtjes de woorden van Jacques Brel:

Wanneer de Schelde blinkt in zuidelijke zon
En elke Vlaamse vrouw flaneert in zonjapon
Wanneer de eerste spin z'n lente-webben weeft
Of dampende het veld in juli zonlicht heeft
Wanneer de zuidenwind er schatert door het graan
Wanneer de zuidenwind er jubelt langs de baan
Dan juicht mijn land
Mijn vlakke land

Waarom de Vlaamse bibliotheken jaloers naar Nederland kijken maar waarom er voor beide wat te leren valt

Wat weet u van de bibliotheekwetgeving in Vlaanderen? Nou? Tja, als u niet uit Vlaanderen komt, vermoed ik toch dat dat niet bijster veel is. Want hoeveel ik ook weet van het Nederlands bibliotheekwerk, zo weinig weet ik eigenlijk over de situatie in Vlaanderen. En toch is het eigenlijk net om de hoek. En er valt ook nog wat van ze te leren... Misschien handig dus om verder te lezen.

Door een als Vlaming vermomde Brabander werd ik gewezen op het onderzoek 'Steeds meer met steeds minder : onderzoek naar de slagkracht van bibliotheken in Vlaanderen'.  Het onderzoek is gedaan door de Universiteit Antwerpen en gaat over de verslechterde positie van Vlaamse bibliotheken sinds 2016. En het is niet geheel toevallig dat dit rapport nu verschijnt: in juni 2024 gaan de Vlamingen naar de stembus en de sector wil de politieke partijen daarin graag iets meegeven.

De afschaffing van het bibliotheekdecreet (en de zorgplicht)

Tot en met 2015 kende Vlaanderen een bibliotheekdecreet, zeg maar een bibliotheekwet. Daarin was geregeld dat er in elke gemeente een bibliotheek moest zijn. Die wet was in 1978 van kracht geworden.    Tot eind jaren '90 van de vorige eeuw werkte dat best aardig maar sinds het begin va de 20e eeuw brokkelde de wet en de verplichting steeds verder af. Dit ten gunste van meer beleidsruimte voor gemeente. Zo werd tussentijds het decreet overgeheveld naar de het bredere decreet voor lokaal cultuurbeleid. En in 2016 werden de bibliotheekbepalingen geschrapt uit dit decreet. Dit betekende dat de middelen niet meer geoormerkt in het gemeentefonds terecht kwamen en dat de zorgplicht om een bibliotheek te hebben verviel. Ook vielen de definities weg die er waren voor een bibliotheek en de criteria die er waren zoals contributievrijdom voor kinderen of de verplichting om gegevens aan te leveren bij de landelijke monitor.

Wie eens verder wil lezen over de geschiedenis van die Vlaamse wet kan terecht op deze pagina van de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief en Documentatie (VVBAD)

Effecten: minder personeel en meer taken

De vraag is dus, wat is er acht jaar na de afschaffing van het bibliotheekdecreet gebeurd met het Vlaams bibliotheekwerk? Op de eerste plaats: elke gemeente heeft nog een bibliotheek. Er is dus geen gemeente geweest die het bibliotheekwerk heeft afgeschaft. En het bibliotheekwerk heeft zich op eigen kracht ook doorontwikkeld. Maar daar is eigenlijk ook alles wel mee gezegd. 

Want kijk even naar wat er met betaald personeel gebeurde. Helaas is er - doordat er geen verplichting meer is voor aanlevering van gegevens - geen volledig Vlaams databestand. We moeten het dus doen met een representatieve uitsnede van bibliotheken. Een totaalcijfer van voltijdsequivalenten (VTE) is er dus niet. Wel kun je zien dat het aantal 'grote' bibliotheken is afgenomen. Zo zie je de groep met minder dan 5 VTE groeien ten kosten van de groep die 5 tot 10 VTE heeft. Het rapport stelt dat de gemiddelde bibliotheek 0,45 VTE heeft ingeleverd over de periode 2015 tot 2022. 

De Nederlandse situatie kunnen we eenvoudig vergelijken dankzij het fijne dashboard van de Koninklijke Bibliotheek (en de verplichting van Nederlandse bibliotheken om aan te leveren). Die situatie ziet er als volgt uit.

Waar bij Vlaamse bibliotheken het aantal betaalde medewerkers daalde, steeg het in Nederland. Overigens zette die stijging pas na 2018 in. Gemiddeld steeg de formatie met zo'n 12% tussen 2015 en 2022. Een heel ander beeld dus dan in Vlaanderen. In Nederland werd in 2015 juist een bibliotheekwet ingevoerd. Zij het nog zonder verplichting voor gemeenten. Overigens moet er wel bij gezegd worden dat tussen 2010 en 2015 in Nederland de formatie bij bibliotheken wel degelijk terugliep door de bezuinigingen die kwamen na de bankencrisis van 2008.

Meer vrijwilligers

Hoewel het aantal betaalde medewerkers in Vlaanderen daalde, geeft 82% van de Vlaamse bibliotheken geeft aan dat zij in de periode 2015 tot 2022 een stijging zagen van het aantal vrijwilligers in de bibliotheek. In 2015 zag het er als volgt uit.

35% van de bibliotheken had minder dan vijf vrijwilligers en zo'n 16% had er meer dan 20. In 2022 is dat beeld sterk veranderd. Dan ziet het er als volgt uit.

Het percentage van bibliotheken dat minder dan vijf vrijwilligers heeft is gedaald van 35% naar 20% terwijl het percentage bibliotheken met meer dan 20 vrijwilligers steeg van 16% naar 35%. Het rapport suggereert dat er sprake is van werkverdringing maar kan dat maar ten dele bewijzen met de gegevens die ze hebben. 

In Nederland is dat ook wel eens gesuggereerd, dat er werkverdringing plaats zou vinden door verschuiving naar vrijwilligers. Maar zoals je hierboven zag je al dat de formatie in Nederland, behoudens een lichte daling in 2016 en 2020, juist steeg. Het aantal vrijwilligers explodeerde overigens ook in diezelfde jaren. 

De betaalde formatie steeg tussen 2015 en 2022 met 11% maar het aantal vrijwilligers steeg in Nederlandse bibliotheken met 132% van zo'n 10.000 naar 25.000. 

Die sterke stijging van het aantal vrijwilligers had vooral te maken met de opkomst van taalhuizen, de VoorleesExpress, digitale cursussen  en ja, ook de opkomst van gastheren en gastvrouwen. Die laatste zou je als een gedeeltelijke vorm van werkverdringing kunnen zien maar de formatiestaat laat zien dat er geen formatie verdwenen is. Wel kan er sprake zijn van verschuiving van formatie naar bijvoorbeeld de Bibliotheek op school.  

Wat we hier zien is dat de bibliotheek zich vooral verbreed heeft dankzij de vrijwilligers en de licht gestegen formatie.

Verbreding van activiteiten

Ook het Vlaamse rapport gaat in op die verbreding van taken. Dat doet men door uit te vragen bij bibliotheken welke activiteiten men allemaal uitvoert. Dat levert het volgende beeld op.

Lezingen, een bibliotheekintroductie en voorleesuurtje zijn activiteiten die overal voorkomen. In Nederland zijn we eigenlijk gewend dat elke bibliotheek ook een Taalhuis is en een Informatiepunt Digitale Overheid is. Het Vlaamse rapport verwijst wel met enige jaloezie naar die Nederlandse situatie. 

Ook kun je zien aan het rapport dat het vastleggen en monitoren van alle activiteiten nog niet eenduidig gebeurt. Van jaar tot jaar volgen hoe dat gaat is in Vlaanderen nog ingewikkeld. Ook na onderzoek door de universiteit. In het Nederlandse dashboard kun je vrij eenvoudig laten zien hoe de activiteiten zich sinds 2015 ontwikkeld hebben en hoe die zijn uitgesplitst over verschillende sectoren. Dat ziet er dan zo uit. 

Ik maak overigens wel een kanttekening bij deze cijfers over activiteiten in Nederland. Want ik vertel wel heel stoer over de Nederlandse situatie maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat een deel van de stijging van activiteiten in Nederland ook gewoon voortkomt uit het feit dat de bibliotheken gewoon beter zijn gaan registreren. We lopen dus ook maar een klein stapje voor op de Vlamingen.  

En hoe moet het verder in Vlaanderen?

Het rapport gaat zo nog even door, ruim 60 pagina's lang. En ik kan niet ingaan op alle onderdelen. Interessant is om te zien welke aanbevelingen men nu doet. En dat levert toch wel een interessant rijtje op onder te verdelen in 1) beleidskader, 2) professionele ontwikkeling, 3) versterking van lokale, regionale en sectorale samenwerking en 4) flexibiliteit en lokale autonomie.

1) Beleidskader: gegevenslevering én minimumnormen

Het belangrijkste bij deze aanbeveling is dat er gesproken wordt over een gezamenlijk beleidskader voor alle bibliotheken. Zeg maar zoals de Nederlandse bibliotheken de innovatieagenda kennen en latere het netwerkconvenant. Ik kan alleen maar vanuit de Nederlandse situatie zeggen dat zo'n kader inderdaad prettig werkt en een duidelijke gezamenlijke focus tussen bestuurslagen en bibliotheken heeft aangebracht.

Natuurlijk komt hier terug dat men in Vlaanderen toch maar over beperkte gegevens beschikt. En wie hierboven ziet hoe makkelijk ik in Nederland aan cijfers kan komen, ziet wat een zegen het is dat we in Nederland de gegevenslevering goed georganiseerd hebben. Ja, het is veel werk voor lokale bibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek investeert er fors in, maar het werpt absoluut zijn vruchten af. 

Ook spreekt men in het Vlaamse rapport over minimumnormen voor financiering én personeel. Concreet is dat nog niet, helaas. Iets soortgelijks wordt op dit moment ook uitgezocht door de Vereniging van Openbare Bibliotheken en Vereniging van Nederlandse Gemeenten in Nederland. Het is interessant om daar eens met elkaar van gedachten te wisselen.

2) Professionele ontwikkeling

Binnen het beleidskader zou ook een gezamenlijk agenda moeten komen waaruit professionele ontwikkeling voortvloeit. Dat lijkt veel op wat we in Nederland hebben meegemaakt met de innovatieagenda en het netwerkconvenant. Binnen de thema's die daar genoemd werden, kwamen ook landelijk, vaak via de provinciale ondersteuningsinstellingen, de scholingen beschikbaar. Denk aan scholingen voor de leesconsulent, de IDO's en dergelijke.

3) Samenwerking

Onder dit punt geeft men vooral aan dat gemeenten en bibliotheken meer werk moeten maken van het uitdragen van de nieuwe taken van de bibliotheken en de verbrede rol die het kan spelen in het gemeentelijk beleid. Het is goed om te weten dat de overgrote meerderheid van bibliotheken in Vlaanderen gemeentelijke diensten zijn en dus ook binnen dat gemeentelijke beleid opereren. Het lijkt opvallend dat bibliotheken in Nederland als privaatrechtelijke stichtingen blijkbaar al breder om tafel zitten met hun gemeente dan in Vlaanderen. Blijkbaar is die constructie met een bibliotheek binnen een gemeente niet gelijk een uitnodiging om veel breder samen te werken binnen die gemeente.

4) Flexibiliteit en lokale autonomie

In de laatste aanbeveling geeft men aan dat het gedeelde beleidskader dat onder de eerste aanbeveling viel wel geflankeerd moet gaan met stappen waarbij ook de lokale autonomie nog geprikkeld wordt met bijvoorbeeld ruimte voor lokale innovatie. Een gezamenlijk kader is wel leuk maar innovatie moet op verschillende plekken ruimte kunnen krijgen.

En nu?

Tja, hoe het verder gaat in Vlaanderen is natuurlijk de vraag. Het onderzoek was nadrukkelijk gepositioneerd voor de Vlaamse verkiezingen. Bij de bijeenkomst 'De staat van het boek 2024' kwam het rapport aan de orde en pleitten vele Vlaamse partijen voor meer investeringen in het bibliotheekwerk. Ook in Vlaanderen lijkt er dus draagvlak voor verbetering maar pas na de verkiezingen zal blijken hoe het zich uitbetaalt. Overigens heeft de boekensector als geheel een puik memorandum opgesteld waarin ze voor alle overheden - van Europa tot gemeente - aangeven wat nodig is. Daar kijk ik dan weer jaloers naar. 

Gluren bij de buren: er valt voor beide wat te leren

Gefeliciteerd....  Dat was een lang artikel. Ik joeg u langs zeven grafieken en u hebt ze gelezen. U bent weer bij. En we zijn er bijna.

Willem Bongers-Dek was die als Vlaming vermomde Brabander die me attendeerde op dit rapport. Willem is directeur bij het Vlaams-Nederlands Huis De Buren. Vlaams-Nederlands Huis De Buren is een instelling die maatschappelijke en culturele uitwisseling stimuleert tussen Nederland en Vlaanderen. En voorzitter van het Vlaamse Boekenoverleg. Het was terecht dat Willem mij wees op dit rapport. Want gluren bij de buren kan zeer interessant zijn en ik denk dat we daar wederzijds inderdaad nog te weinig gebruik van maken. 

Dat de Vlamingen wel jaloers kijken naar onze gegevenslevering, sterkt ons in Nederland bijvoorbeeld dat het die investering toch waard is. En het geeft aan hoe gewoon wij het zijn gaan vinden dat al die cijfers er gewoon zijn. Zo gewoon is dat dus niet. 

En ook kunnen we in Nederland leren van de zorgplicht die er was in Vlaanderen. Ik ben heel benieuwd hoe dat werkte. En ook aardig om te zien dat men in Vlaanderen dus ook nog zoekt naar een normenkader. Contacten zullen er zeker zijn op het niveau van het ministerie en de Vereniging van Openbare Bibliotheken maar misschien mag het toch wel wat breder.

Misschien moet ik toch maar weer een wat meer tijd besteden aan gluren bij de buren en er eens een aantal dagen voor uit trekken om eens in Vlaanderen op bezoek te gaan. En dan zal ik er natuurlijk hier verslag van doen. Leren we er beiden wat van. Dus Vlamingen: als ik eens wat langer ga gluren bij de buren, wat moet ik dan vooral niet missen, wat moet ik zien of wie moet ik spreken? Kom maar door met die tips.