Marks 3 x 3 =10-plan : Deel 2 : Punt 1 tot en met 3 voor de lokale bibliotheek

Zo beste bibliotheekdirecteur: u bent natuurlijk helemaal klaar voor de Bibliotheek op School. Want twee jaar lang hebt u naar het project in aanbouw kunnen kijken en mee kunnen praten. Het business model kent u uit uw hoofd en alle strategische netwerken staan op scherp. En last but not least: u heeft er zo onderhand ook een paar centen voor gereserveerd.

Loopt u toch nog een beetje achter?  Ach ja, een bibliotheekdirecteur maakt ook wel eens een foutje.  Volg dan Marks drie punten en alles komt weer goed.

Punt 1: Een plan en een concept

Had u al nagedacht over hoe u die basisscholen aan u gaat binden? Ja? Dan mag u door naar punt twee. Nee? Lees dan nog even verder.

Mijn ervaring is dat scholen ons toch nog vooral zien als leesbevorderaar. Niks mis mee. Zijn we ook. En daarbij gaat het gewoon nog ‘old school ‘ om boeken. Boeken die zo dicht mogelijk bij kinderen zijn. En mijn idee is volgens mij even simpel als doeltreffend: we geven elke school een schoolbibliotheek. Cadeau? Ja, waarom niet? Tegenprestatie: de basisschool sluit een meerjarig contract met de bibliotheek. Niet om die schoolbibliotheek alsnog te betalen maar om samen leesprogramma’s uit te voeren met die school.

Bij een plan hoort een doel. In Overijssel is dat doel: in vier jaar tijd 50% van de basisscholen aansluiten op de Bibliotheek op School. Sommigen vinden dat een ambitieus doel. Dat mag. Maar stel een doel. U maakt mij niet wijs dat er helemaal niets mogelijk is. Stel dan als doel 20% of 30%. Maar ga bewegen! Want beweging creëert weer nieuwe energie. In Hengelo stellen we ons tot doel om in vier jaar 20 tot 25 scholen aan te sluiten. Ik weet nog niet precies hoe, maar ik weet wel dat nu gaan bewegen die oplossing sneller dichterbij brengt.

Lukt het u niet om zelf een goed plan te maken? Kijk eens om u heen: er zijn echt al heel veel bibliotheken met lokale aanvalsplannen. Ook samenwerken kan hier prima: maak samen met andere bibliotheken een goed plan. En last but not least: huur een kundige adviseur in en laat u op weg helpen: beter een goed verhaal gehuurd dan een het zelf verprutst met een plan dat het net niet is.

Punt 2: Het geld

Ah, er zijn nog steeds mensen die denken dat de Bibliotheek op School een kostendekkend product is. Waar die gedachte ooit vandaan is gekomen? Ik ken geen enkel bibliotheekproduct dat kostendekkend is. Wel kennen we op veel producten het profijtbeginsel toe: de gebruiker betaalt een deel mee. En dat lijkt me hier ook zo. Scholen betalen een bedrag per leerling.

Ik zal het concreet maken. Stel je wilt een veel schoolbibliotheken inrichten. Dan heb je een flink bedrag nodig. In Hengelo probeer ik dat bedrag bij elkaar te krijgen door een structurele ombuiging van een kleiner bedrag. Dat zet je om in afschrijving waardoor je een groter investeringsbedrag krijgt. Een simpele finaniciële truc. Is het genoeg? Nee, maar wel genoeg voor de eerste doelstelling. 

Verder is er vorig jaar natuurlijk veel geld vrijgevallen door het gewonnen Leenrechtdispuut. Ik zal de bedragen hier niet noemen maar daarmee kun je heel veel schoolbibliotheken stimuleren. Tot slot: ik heb in het verleden voor verschillende stichtingen bezuinigingsplannen gemaakt. Ik weet dat het lastig is. Maar vaak lukte het me om ook binnen die bezuinigingen toch ook wat vernieuwingsbudget vrij te spelen voor bijvoorbeeld scholen.

Lukt het u niet om het benodigde geld vrij te spelen: kijk dan eens bij collega’s hoe zij het deden. Vraag het gewoon eens na. De antwoorden zijn soms verrassend. En ook hier geldt: zoek samenwerking op regionaal of provinciaal niveau.

Punt 3: De Mens, een bikkel voor elke 50 basisscholen 

Voor elke 50 basisscholen heb je lokaal een flinke coördinator nodig. Een bikkel die een goed verhaal kan vertellen voor scholen, die het inregelt en en passant ook nog zorgt dat er nieuwe scholen bij komen. Nou ja, een schaap met vijf poten dus. Als u wel zo’n schaap hebt: koesteren en heel goed voor zorgen. Voor al die andere bibliotheken: dit is wel de cruciale factor of het wel of niet wat wordt. Zonder iemand die dat goede verhaal kan vertellen wordt het niks. En die gave is dun gezaaid.

Samenwerking ligt hier dan ook heel erg voor de hand. Maak voor de schapen met vijf poten het een uitdaging om samen voor meerdere bibliotheken iets te regelen.

Oh ja, nog een valkuiltje: goede mensen hebben de neiging om te denken dat ze het zelf nog net beter kunnen. Er is veel beschikbaar voor de Bibliotheek op School, er zijn al veel leesmethodes, er zijn al veel mediawijsheidprojecten geweest. De tijd is te schaars om nog iets nieuws te verzinnen. Gebruik wat er is en focus op het halen van resultaat met scholen.

Onmogelijk? Welnee. Beetje werk? Ja, dat wel. Beetje leuk werk? Ja, ook wel. Dus bibliotheekdirecteur: als de wiedeweerga aan de slag!

Morgen de volgende drie punten en het huiswerk voor Provinciale Service Organisaties!

Foto: Mr. Theklan

Marks driepuntenplan : Op naar de NOT 2013?

Landelijke lijn de bibliotheek op school slideshare

View more presentations from Hossen!-instituut

In januari van dit jaar schreef ik over mijn inzet voor de Nationale OnderwijsTentoonstelling, de NOT. In de stand van de bibliotheken kwamen honderden onderwijsmensen met hun vragen voorbij. Ik constateerde toen dat ik geen van die onderwijsmensen een goed antwoord kon geven. Dat komt omdat de 160 bibliotheken in Nederland hun dienstverlening aan het basisonderwijs allemaal op een verschillende manier organiseren. Verschillende leeslijnen, verschillende programma’s en bovenal versnipperde energie. En tja wat zeg je dan tegen een school in Werkendam, Emmeloord, Schagen of Uden?

Ik beloofde toen dat ik in 2013 alleen nog help met de NOT als we dat drastisch zouden wijzigen. En ik legde u toen een driepuntenplan voor dat bestond uit – u raadt het al – drie onderdelen.

Punt 1: Leesonderwijs
We maken als bibliotheken de keus voor één soort ondersteuning van het leesonderwijs. We vragen Kunst van Lezen, Biebsearch jr. en Boek1boek om dit samen met de bibliotheken op te zetten. We nemen daar een gezamenlijke beslissing in en bieden dit voor een uniform tarief aan. Daarnaast hebben we natuurlijk ook het mooie product Leesplein. En het is natuurlijk logisch dat ook die geïntegreerd moet worden in dit verhaal.

Punt 2: Mediatheken en boekleverantie
Veel scholen vragen om ondersteuning bij mediatheken of om een vorm van boekleverantie. We vragen Kunst van Lezen, Biebsearch jr. en Boek1Boek om dit samen met de bibliotheken op te zetten. We nemen daar samen een beslissing in en bieden dit voor een uniform tarief aan.

Punt 3: Schoolbieb
Dat wij onze dienstverlening voor scholen digitaler moeten maken is evident. Maar wat hebben wij eigenlijk te bieden? Ik vind de nieuwe vorm van schoolbieb een prima stap. Met allerlei arrangeertools op de achtergrond van het ontwikkelcentrum.

Dat alles beschrijven we in een werkplan dat we samen met de scholen opstellen en natuurlijk meten we doorlopend de behaalde resultaten. Daarmee leggen we een meerjarensamenwerking vast en betalen scholen een vast bedrag per leerling.

Landelijk onderwijsoverleg
Op dit voorstel kreeg ik veel positieve reacties. En met die reacties is ook wat gebeurd. In de afgelopen tijd heb ik een aantal malen met alle bovengenoemde partners mogen meedoen met een landelijk onderwijsoverleg. Dat overleg wordt getrokken door Chris Groeneveld van het SIOB. Dat doet hij hartstikke goed en het is helder dat het SIOB graag verder wil op dit gebied.

In dat overleg is vastgesteld dat bovenstaande onderdelen inderdaad wel zijn wat je ongeveer nodig hebt. In de presentatie die je bij dit artikel vindt, is zo’n ideale situatie uitgewerkt door Kunst van Lezen en Biebsearch jr. De bibliotheek is daarin een ultieme partner voor het onderwijs, draagt actief bij aan taal- en leesonderwijs en heeft mogelijk een rol in mediawijsheid.

Ik vind het ook een sterk plan dat het SIOB samen met alle partners die najaar een aantal regionale conferenties gaat organiseren om dit verhaal uit te dragen. Misschien hebt u daar in uw netwerk al over gehoord. Ik ga het u in ieder geval van harte aanbevelen.

Samen op stap?
De volgende stap is: durven we dit als bibliotheken met elkaar aan? En wat heb je er voor nodig? Of laat ik de vraag anders stellen: heeft u al een goed educatief verhaal?

Het is helder dat als we als Nederlandse bibliotheken zo eenduidig optrekken we nog wel wat te verhapstukken hebben. We moeten onze lokale en provinciale pakketten en diensten wel wat aanpassen en afstemmen. Dat betekent dat iedereen een beetje moet inschikken.

En we moeten in veel gevallen veel meer tijd gaan investeren in het opstellen en uitvoeren van de werkplannen samen met scholen. Dat kost wel wat tijd en geld.

Aansluitsubsidie
Dan trek ik graag de parallel met de implementatiesubsidie voor de digitale bibliotheek. Daarbij krijgt elke bibliotheek een bedrag om aan te sluiten op het landelijke verhaal. En wie wil kan dat bedrag op provinciaal of regionaal niveau samenvoegen om meer daadkracht te organiseren. Of misschien moet je het juist wel via PSO’s of de provinciale netwerken organiseren. Wie het weet mag het zeggen.

Ik pleit dus voor een aansluitsubsidie op de landelijke onderwijslijn. En om eerlijk te zijn: mijn gevoel zegt dat dat er best eens in zou kunnen zitten. Wel zou ik pleiten voor een sterke regie onder aansturing van SIOB, Provincialen netwerken/PSO’s en Bibliotheek.nl.

Hoe zou dat eruit kunnen zien? Elke bibliotheek of netwerk die mee wil doen ontvangt een vergoeding in de aanloopkosten. Die aanloopkosten bestaan met name uit personeelskosten om tijd te besteden aan scholen om op een nieuwe wijze te gaan werken. Een wijze die nadrukkelijk aansluit op het opbrengstgericht onderwijs.

Uiteraard moet je als je als bibliotheek of netwerk mee wil doen wel aan een aantal voorwaarden voldoen. En één van die voorwaarden is natuurlijk dat we minimaal met elkaar hetzelfde basispakket voeren en dat we dat voor eenzelfde prijs verkopen aan het onderwijs. Een basispakket laat uiteraard ruimte voor nog lokale aanvullingen. Niet dichtgetimmerd maar in de basis wel eenduidig en met keus voor de school.

Wat moet er in een basispakket zitten?
Op dit moment praten Schoolbieb, Boek1Boek, Biebsearch jr. en Kunst van Lezen met elkaar. Die hebben hun pakket op elkaar afgestemd en dat vervlochten tot een werkplan. De leidende vragen in dit plan zijn samen te vatten tot: 1) Hoe krijg jij goede collecties in de school? 2) Wat doe je met die collecties? 3) Hoe ziet jouw mediaplan eruit? En 4) Hoe krijg jij goede informatie in de school? Ik ben geen specialist maar ik vind dit wel een mooi pakket bij elkaar. Maar ik hoor ook graag of hier nog grote dingen in missen.

Ik zie uw reacties tegemoet. En laten we wel wezen, het is zo weer 2013 en dan wil ik toch weten of ik op die NOT moet staan. Ik zou het fantastisch vinden als we daar heel veel scholen een goed en eenduidig antwoord kunnen geven.