De wetwijziging van de Bibliotheekwet in de Kamer is begonnen!

Na jaren aan voorbereidingen en inleidende beschietingen is het dan eindelijk zover: de behandeling van de wijziging van de Bibliotheek in de Kamer gaat beginnen. Op donderdag 16 april werd hiervan de aftrap gegeven met een rondetafelgesprek. Een gesprek dat bestond uit twee delen: het eerste deel ging in op de zorgplicht voor gemeenten en provincies en het tweede deel ging in op de samenwerking met het onderwijs die ook een verplichtend karakter krijgt in de bibliotheekwet. 

In de zaal een handvol Kamerleden: Mohandis (PRO), Dijk (D66), Tijmstra (CDA), Maas (VVD) en Van Houwelingen (FVD). De laatste twee kwamen overigens later binnen doordat een ander debat was uitgelopen. Dit is overigens wel een redelijke opkomst voor dit type overleg dus bibliotheken hoeven zich hier geen over zorgen te maken. 

Voor het eerste deel over de zorgplicht waren verschillende experts gevraagd om kort toe te lichten. Van de zijde van bibliotheken waren Klaas Gravesteijn (VOB) en Lidy Vos (Rivierenland) aanwezig. Daarnaast de wethouder van kleine gemeente Rozendaal Tineke van der Pas, de VNG met Ingrid Hoogstrate en de portefeuillehouder van IPO en gedeputeerder van Overijssel Tijs de Bree. Elk mochten ze van hun kant nog een korte toelichting geven. Wie het dossier tot nu toe gevolgd had, hoorde daar niet direct iets nieuws. 

Toegang tot de bibliotheek mag geen toeval zijn maar is een recht

Lidy Vos hield daar een goed en helder verhaal met een aantal schitterende zinnen waarvan ik wilde dat ik ze zelf verzonnen had. Zo had ze het er over dat toegang tot de bibliotheek geen toeval mag zijn maar een recht is. En dat het geen zorgplicht op papier moet zijn maar een zorgplicht in de praktijk. Waarvan akte. Die video zet ik graag boven dit artikel. Een prima tekst in twee minuten.

Komt het geld bij de bibliotheek?

In het gesprek met de Kamerleden werd nog wel gevraagd of de middelen die het Rijk geeft wel bij de bibliotheek terecht komen. De middelen die via de SPUK zijn uitgekeerd worden in nagenoeg alle gevallen door de bibliotheek besteed. Maar gaf Klaas Gravesteijn aan dat als het gaat om de decentralistatie-uitkering die straks wordt toegevoegd aan de algemene uitkering wordt dat het daar nog geen gelopen race is. Na uitvraag blijkt dat in de helft van de gevallen de gemeenten het geld wel hebben toegezegd en in de andere helft  niet, nog niet of slechts gedeeltelijk hebben toegezegd.

Daar volgde nog een vraag op over of er inderdaad meerjarenfinanciering moest komen voor bibliotheken. VNG antwoordde hierop dat dat inderdaad de bedoeling is dat gemeenten dat gaan doen en dat structurele financiering ongelofelijk belangrijk is. Handig om te weten dat VNG dat in de Kamer al gezegd heeft. En dat moeten we dus terug gaan zien in de gemeentelijke meerjarenplannen.

Gratis lid tot 27 jaar? 

\

Mijn eigen '15 seconds of fame' waren er toen Kamerlid Mohandis nog even het onderzoek aanhaalde dat ik afgelopen weekend pulbliceerde. Nou ja, dat had ie dus gelezen! Hij haalde dat aan om navraag te doen bij de VOB over gratis lidmaatschappen boven 18 jaar. Mohandis diende daar ook al een amendement voor in en wil in de wet geregeld hebben dat iedereen tot 27 jaar gratis lid kan zijn van de bibliotheek. Gravesteijn antwoordde hierop dat dit inderdaad een ontegenzeggelijke trend is en dat - als je dit wil regelen - er zeker zo'n  € 5 miljoen voor nodig is, zijnde ongeveer 10% van de contributie-inkomsten. 

Verder waren er ook wel vragen van Kamerleden waaruit nog wel bleek dat ze hun dossier nog een beetje moeten bijlezen. Nee, ik klap niet uit de school maar wie het debat terug kijkt, weet waar ik het over heb. En geef toe: het is ook best complex met een wet, streefwaarden, meerjarenplannen en dergelijke. 

Samenwerking met het onderwijs

In het tweede blok kwam de samenwerking met het onderwijs aan bod.Ook dat wordt met de wetswijziging een wettelijke taak. Daarvoor zaten Adriaan Langendonk (Stichting Lezen en KB), Geny Nijboer (Stadkamer/Kampen) en de leraren Luten, Kastelijn en Keijzer. Ook hier geldt dat wie het dossier een beetje kent - en dat is eigenlijk iedereen in de sector - heeft  hier weinig nieuws gehoord. 

Wel zag je dat de Kamerleden vooral zoeken naar concrete oplossingen. De enthousiaste verhalen van de docenten spraken voor hen boekdelen. Maar uiteraard hoort daar wel de organisatorische inbedding bij die Langendonk en Nijboer bepleitten. Die is misschien wat minder sexy maar minstens even belangrijk.

Het enthousiasme van de leraren was overigens zeer aanstekelijk. Wat daaruit telkens bleek: GA MEER LEZEN! Het vurige pleidooi van VMBO-docent Kastelijn wil ik u daarbij niet onthouden, en dat lijkt me een prima video om mee af te sluiten.

Dag Geny, Dag Jacqueline, afscheid van @Rijnbrink

Vandaag is een dag met een dubbel gevoel. Twee collega's met wie ik jaren heb samengewerkt nemen tegelijkertijd afscheid. Beiden hebben een mooie nieuwe baan. Het gaat om Geny Nijboer en Jacqueline Roelofs. Allebei beeldbepalende medewerkers van Rijnbrink en de voorgangers daarvan Blauwe Brug en Overijsselse Bibliotheek Dienst.

Jacqueline: sinds 1995
Met Jacqueline werkte ik het langst. Sinds 1995 als ik het goed heb. Ik werkte toen nog als broekie bij de Bibliotheek Deventer en Jacqueline was net in dienst (of gedetacheerd) bij de Overijsselse Bibliotheek Dienst. Samen met René van der Have deden we de internettrainingen en de eerste Krakercompetitie op Overijssels niveau. De afsluiting was bij een Belgische bierbrouwer, met bus en heuse prijzen. Die competitie en de afsluiting waren volstrekt onconventieel. We eindigden met een bus bij een Belgische bierbrouwer. Met de rekening van die bierbrouwer kreeg Jacqueline nog wel wat vragen van directies: was al die drank wel echt nodig geweest?

Maar het was een tijd van Sturm und Drang: de opkomst van internet, netwerken, websites, functie-innovatie en Kulturhusen. Een tijd waarin veel geïnvesteerd is in de samenwerking in Overijssel.

Toen Jos Debeij vertrok naar Den Haag pakten we allebei een deel van zijn takenpakket over. Jacqueline als manager  Personeel en Organisatie en ik als projectleider voor vernieuwing. Enkele jaren later werd ze mijn directeur bij Blauwe Brug en sinds een paar jaar zijn we  weer directe collega's als strategisch adviseur. Onze laatste klus samen is een visietraject voor de Gemeente Almelo over bibliotheekwerk.

Geny: sinds 2006
Ik moest het even nakijken maar met Geny heb ik samengewerkt sinds 2006. Ik was algemeen projectleider van het vernieuwingstraject 'Verrijkt en Verreikend' En Geny werd daar assistent-projectleider omdat ik een aantal andere klussen erbij ging doen. Niet veel later vertrok ik in zijn geheel uit het project en nam Geny het over. De opvolger van 'Verrijkt en Verreikend' heette GPS: gemeenschappelijke plattegrond voor samenwerking. Daar kwamen we elkaar weer tegen want beiden waren we programmamanager en niet veel later werd Geny coördinator van dat team.

Beide trajecten waren forse investeringen in bibliotheekwerk. In de laatste periode deed de retailformule zijn intrede. In 2009 werd Zwolle-Zuid geopend en wat mij betreft is dat een punt waar het werk van Geny, van Jacqueline en van mij helemaal samen komen.

Bekijk bijgaande filmpje maar eens. De trots over wat bereikt is, spat er nog vanaf. Terwijl je tegelijkertijd ziet, hoe speels je kunt blijven te midden van alle druk om te presteren. En volgens mij was dat één van de kernpunten van het succes: hard buffelen en veel lachen.

Zwolle-Zuid is een keerpunt voor Overijssel. Tussen 2007 en 2012 stegen elk jaar in Overijssel de uitleen- en ledenaantallen. Daar waar in de rest van het land deze jaar na jaar daalde.

Projectleider/netwerkmanager van Overijssel
Het filmpje is ook treffend omdat zowel Geny, Jacqueline als ondergetekende projectleider c.q. netwerkmanager zijn of waren voor Overijssel. We hebben op elkaars schouders gestaan en doorgebouwd waar de ander eindigde. In het verhaal zie je dat we soms elkaars directe collega waren, en soms elkaars leidinggevende.

En om maar een metafoor van het wielrennen te gebruiken: In de kopgroep van het bibliotheekwerk moet iedereen hard kunnen fietsen en soms op kop. We hebben elkaars rollen soms overgenomen elke keer als het passend was voor de situatie. Het tempo bleef daarmee onverminderd hoog.

Jacqueline en Geny trappen vandaag onder de finishvlag van Rijnbrink door. Ze kunnen achterom kijken en zien dat ze bibliotheken goed door deze etappe hebben heengeleid. Morgen zijn er nieuwe etappes. De opvolgers staan al klaar en draaien warm. Wij gaan vandaag het glas heffen op deze twee fraaie collega's. En om in wielertermen te blijven: Vooruit, laat ik dan vandaag maar de rondemiss zijn.

De dames trekken noordwaarts. Richting de Stadkamer in Zwolle en richting Biblionet in  Groningen. Mooie uitdagingen die bij hen passen. Het ga jullie goed en uiteraard zien wij elkaar weer in peloton van het bibliotheekwerk. Want daar rijden alle teams weer gewoon door elkaar!

Nog drie maanden en dan zijn we klaar…

Het was een project dat vier jaar geleden begon. Vijf programmanagers werden aangesteld in Overijssel. Een soort musketiers van de innovatie. Doel: zorg dat het gebruik van de bibliotheek weer gaat groeien. Recht tegen de trend in. Een mission impossible? Misschien.

Gisteren waren er opnieuw vijf musketiers bij elkaar. Het huidige innovatieteam van de Overijsselse bibliotheken. Drie musketiers van het eerste uur: Stephan de Vilder, Geny Nijboer en ondergetekende. En twee musketiers die later instroomden: Anneke Duinkerken en Marion Berendsen.

Musketier Stephan
Ze maakten de balans op van vier jaar innovatie in Overijssel en noteerden hun “lessons learned”. Maar daarover zo meer. Bovenal namen ze afscheid van één van de musketiers van het eerste uur: Stephan de Vilder. Stephan stopt in Overijssel per 1 oktober en heeft besloten om per 1 januari 2012 als zelfstandig coach verder te gaan. En dat is natuurlijk een stap die we hem van harte gunnen.

In 2009 stond ik al eens stil bij de rol van Stephan de Vilder voor ons team. Toen schreef ik onder andere:

'Succes kent vele vaders', zegt het spreekwoord. En zo gaat het ook bij de winkelformule in Overijssel. Ik weet dat er echter maar één echte vader is van dit verhaal. En dat is Stephan de Vilder. Stephan is een collega-progammamanager en hij gaat over de winkels. Zorgvuldig heeft hij allerlei mensen en partijen en mensen om zich heen verzameld. Maar bovenal: hij heeft het concept vastgehouden en bewaakt. Iedereen die ook maar iets wilde marchanderen met het concept kon steevast rekenen op een stevige discussie. En ik moet zeggen dat ik weinig mensen ken waar ik zo stevig mee heb gediscussieerd als Stephan. Door de tijd heen ben ik pas gaan zien hoe ongelofelijk waardevol al die opmerkingen zijn en hoe hij er daardoor voor zorgt dat een innovatieprogramma consistent blijft. Daardoor is het meer dan een aantal losse projecten. Zijn kracht ligt in het stevig vasthouden van een ingezette lijn.

Die woorden zijn tot het eind onverminderd van kracht geweest. En natuurlijk hebben we hem gisteren de gepaste lof toegezwaaid.

Lessons learned
Toen kwam echter ook het moment om de innerlijke balans op te maken: wat hebben wij geleerd van deze periode en wat willen we nog meegeven? We constateren dat de ingezette koers met een provinciale back-office goed van de grond komt. Daarin kan de innovatie voor de toekomst geborgd worden. En we verwachten dat die back-office nog wel wat gaat groeien. Niet doordat er veel extra geld komt maar wel doordat we door bezuinigingen gedwongen worden om verder met elkaar samen te werken. Volwaardige back-offices bij lokale bibliotheken konden wel eens een luxe gaan worden.

Ons programma rond de winkelformule en het onderwijsprogramma Biebsearch zien we in de komende jaren ook verder gestalte krijgen. Op zowel provinciaal als landelijk niveau. Tot slot is de website en de andere ICT-ontwikkelingen nu goed ingebed binnen de kaders van Bibliotheek.nl en de ontwikkeling lijkt ook hier geborgd.

Een nieuwe stip aan de horizon?
Toch denken we dat er nieuwe inhoudelijke stip aan de horizon gaat verschijnen. Misschien is de winkelformule wel de laatste restyling van de klassieke bibliotheek. We gaan naar een nieuw tijdperk. Een tijdperk waarin de bibliotheek een hernieuwde rol moet vinden rond empowerment. Een hernieuwde rol op het ondersteunen van individuen in de samenleving. Rond laaggeletterdheid, rond mediawijsheid, rond onderwijs. Op een nieuwe wijze die past bij het huidige tijdsgewricht. In co-creatie, digitaal en gebruik makend van de informatieovervloed die er is.

Hoe die lijn precies verder gaat, daarvoor schrijven de Overijsselse bibliotheken op dit moment een nieuw meerjarenbeleidsplan. Ons projectteam denkt dat het nu ruimte maken voor die nieuwe functie wel eens het belangrijkste uitgangspunt kan zijn.

Tegelijkertijd hebben we ons eigen functioneren onder de loop genomen. Op welke momenten vielen bij ons de kwartjes? Waar hebben we te veel gedaan? En waar te weinig? Eén van de conclusies was dat we het bestuurlijke spel te weinig gespeeld hadden. En eigenlijk waren we daar niet rouwig om. Het waren immers musketiers. En we gaan er nog even drie maanden flink van genieten. Pas maar op!

De aftiteling van 2009

Dit zal wel één van de laatste blogberichtjes van 2009 worden. Tijd om dus nog maar eens achterom te kijken. Wat was 2009 voor jaar?

2009 was in Overijssel het jaar van de doorbraak voor het winkelconcept. Na een aantal pilots rond verbeteringen opende dit najaar de Bibliotheek Zwolle Zuid als eerste ideale bibliotheek. Als eerste van een keten. De vestiging Delden is op een haar na rond en de wijkbibliotheek Deventer volgt vlot daarna. Eind 2009 staan de drie eerste vestigingen van een keten Overijsselse Bibliotheken. Dank dus aan Stephan de Vilder, Geny Nijboer, Frans Jaspers en Anneke Duinkerken. Een team geweldige collega's.


2009 was het jaar van de landelijke doorbraak van Biebsearch. De samenwerking met de ROC's in Zwolle werd gecontinueerd. We zijn gaan uitrollen met met duizenden leerlingen in het Voortgezet Onderwijs. De landelijke aanvragen rond de masterclass en de technische doorontwikkeling zijn gehonoreerd. 23onderwijsdingen loopt als een tierelier. Dank dus aan Annemarie van Essen en Marcel Mentink die een ijzersterk team zijn gebleken.


Ondertussen rolt het verhaal verder naar het primair onderwijs. Daar ligt al een volgend concept klaar. En ook daar een landelijke subsidie. Dank dus aan Astrid van Dam die dit vuurtje verder opstookt. Dank aan Han de Vries, Nicole Verkerk, Nicole Giling en Monique Groen die altijd in dit verhaal geloofd hebben. En dank aan Kirsten Moorman die de 23onderwijsdingen voor primair onderwijs gaat opleveren. Ook dat wordt natuurlijk een succesnummer.

En dan was 2009 nog het jaar van de nieuwe websites. Parallel aan Zwolle-Zuid. Na anderhalf jaar zoeken naar het juiste CMS en de juiste vorm was er dit jaar plotseling de snelheid. En ook hier een landelijke subsidie om verder te gaan. Dank dus aan Almar van der Krogt, Henk Kamp, Marc van der Meulen en Marianne Elsjan.


2009 is ook het jaar waarin de provinciale back-office van de grond kwam. Veel onderzoek, veel discussie maar in december een puik besluit van de gezamenlijke directies om op 1 januari 2010 te beginnen met die Overijsselse back-office.


En dan is 2009 nog het jaar van de bibliotheken waar ik zo ongeveer kind aan huis ben: Zwolle en Deventer. Dank aan Tineke van Ham en Jos Debeij voor hun eeuwige gastvrijheid. En voor andere bibliotheken: ik wil op nog wel een paar plekken kind aan huis worden.


Zeg Deckers wat heb jíj eigenlijk zelf gedaan in 2009? Geen flauw benul ;-)


Met een goed gevoel duiken wij onder de kerstboom om er na de jaarwisseling maar eens onder vandaan te komen.


Goede dagen!