Factsheet Geletterdheid

 

Deze plaat heb ik vriendelijk overgenomen uit het rapport Feiten en cijfers geletterdheid van de stichting Lezen & Schrijven. Ik vind het een confronterende plaat met veel interessante maar pijnlijke feiten.

 

 Misschien een handig kaartje voor al die bibliotheekdirecteuren die hun verhaal nog moeten vertellen rond de gemeenteraadsverkiezingen.

 

Overigens: het SIOB heeft weer een puike rapportage uitgebracht over Laaggeletterdheid. Het slechte nieuws: het aantal laaggeletterden stijgt in dit land.  

Coursera : of het einde van het businessmodel van onderwijsinstellingen : Best Practices Leven Lang Leren : 10

Ons laatste voorbeeld in de rij 'Best practices'. Niet dat er niet meer Best Practices zijn maar ergens moet een grens zijn en mijn insteek was vooral ook om verschillende modellen voorbij te laten komen.

Coursera is een MOOC, online cursussen die gericht zijn op grootschalig en plaatsonafhankelijke deelname. Coursera behoort tot de grootste platforms waarop dit gebeurt.Wie meer van andere platforms wil weten en vergelijke kan dit artikel prima lezen.

Bijzonder aan Coursera is dat heel grote universiteiten zich er aan verbonden hebben: MIT, Harvard, Princeton en nog een heel rijtje. Het aanbod aan cursussen is groot en allemaal verzorgd door professionele docenten.

In totaal zijn er 585 modules beschikbaar. Allemaal gratis toegankelijk. Wie bijvoorbeeld het aanbod rond Foto, Film en Audio aanklikt, krijgt het volgende te zien:

Ik heb mij aangemeld voor de cursus Scandinavische film en televisie, bij de Universiteit van Kopenhagen. Ik nog niet melden hoe het werkt, domweg omdat de cursus nog moet starten. Maar in het filmpje krijg je een aardig beeld.

Het aanmelden is trouwens kinderlijk eenvoudig en van veel cursussen is een certificaat te krijgen dat geaccepteerd wordt in het hoger onderwijs.

Businessmodel
Hoe doet Coursera dat nou? Hoe kunnen ze dit laten draaien. Coursera kent verschillende financiers. Universiteiten die meedoen investeren met professoren en docenten in het verhaal. Coursera wordt flink gefinancierd vanuit allerlei projectsubsidies en tot slot is de verkoop van diploma's een stijgende bron van inkomsten. Tot slot is Coursera niet aleen een universiteit maar ook een headhuntersbureau: goede studenten woren in contact gebracht met bedrijven die specialisten zoeken.

Skillshare versus Coursera
Het initiatief van Coursera lijkt veel op dat van Skillshare dat ik al eerder besprak. Het verschil met Skillshare is dat Coursera altijd gratis werkt en alleen cursussen aanbiedt van echte universiteiten. Verder biedt Skillshare ook fysieke cursussen aan en vormen van blended learning. Maar het meest kenmerkende is toch dat Skillshare ook werkt met 'loslopende' professionals en op basis van reviews de kwaliteit laat beoordelen. Die kwaliteit moet bij Coursera van de naam van de universiteit komen.

Wat moeten bibliotheken hier mee?
Ik denk dat Coursera voor de Nederlandse openbare bibliotheekmarkt nog net te ingewikkeld is, maar het principe is bijzonder interessant. Een echte Online gratis Universiteit  waar je ook nog eens echte diploma's kunt halen.  Een initiatief als Coursera kan concurreren met de Volksuniversteit of de Universiteit van Nederland. Die zitten bieden op dezelfde doelgroep.

De Open Universiteit  in Nederland zet de eerste stappen met MOOC en ook andere universiteiten volgen dat voorbeeld. Zij het heel voorzichtig.  Maar ga er eens vanuit dat je over een paar jaar in Nederland een mooi aanbod hebt op dit gebied dan denk ik dat dat mooi aansluit bij de bibliotheek  en dat wij wel eens de studiecabines en de decanen van deze Universiteit van Nederland zouden kunnen zijn.

Het einde van het businessmodel van onderwijsinstellingen
En trouwens, wie goed kijkt naar deze voorbeelden, ziet dat het business model van onderwijsinstellingen op de schop zal gaan. In het artikel over Skillshare stond ik daar ook al bij stil. Want als studenten steeds meer zullen zappen tussen online universiteiten, hoe gaan universiteiten dan nog gefinancierd worden?

Vervolg
Daarmee kom ik even aan het eind van een lange reis langs vele voorbeelden. Voor mij ontstaat nu een periode om conclusies te trekken en die straks weer met u te delen. En ik hoop dat ik dan een flink handvaten kan bieden bij het richting geven aan een Leven Lang Leren.

Stay tuned!

Er sluit elke week een bibliotheekvestiging... 3 tips voor de Bibliotheekwet

De ene wethouder zei tegen de andere wethouder: "Mijn bibliotheek gaat sluiten." "Oh," zei de wethouder van de andere plaats: "dat kunnen wij ons niet permitteren. Daar zijn wij te arm voor."

Ik geef toe, het is een doordenkertje. Maar wat nu als ik u vertel dat 25% van de basisschoolleerlingen groep 8 verlaat met een taalachterstand van 2 jaar? Of dat 14% van de 15-jarigen laaggeletterd is? Of dat ruim anderhalf miljoen Nederlanders – autochtoon en allochtoon – niet in staat zijn om goed een formulier in te vullen? En in dat land sluiten wij elke week een bibliotheekvestiging. Waar halen wij de gedachte vandaan dat we ons dat kunnen permitteren?

Met dit tempo van sluiten, sluit je in een half jaar net zoveel bibliotheken als in heel Amsterdam. Of in twee jaar alle bibliotheekvestigingen in heel Overijssel.

Elke week een vestiging waar kinderen niet meer naar hun bibliotheek kunnen. Kinderen die niet zelf even de auto pakken om naar het volgende dorp te gaan of die even via Bol.com een boek kopen. Elke week een vestiging en wie goed kijkt naar de statistieken ziet dat de snelheid van sluiten alleen maar toeneemt.

Bibliotheken staan onder druk. En ik ben verbaasd over het hoge tempo waarin gemeentebesturen in deze kennissamenleving deze infrastructuur afbreken. Een sluitende begroting op korte termijn gaat zorgen voor een enorme taal- en kennisachterstand op lange termijn. Wij schuiven de lasten – te vertalen in kennisachterstand - hiervoor gewoon door naar de volgende generatie: onze kinderen.

Met die blik keek ik naar de Bibliotheekwet en ik geef u mijn mening op drie punten.

1. De wassen neus
De grote wassen neus van de wet zit in artikel 6, lid 3. Daar staat:

Art 6. 3. Bij een voorgenomen besluit van een partij als bedoeld in het eerste lid dat tot gevolg heeft dat een openbare bibliotheekvoorziening ophoudt te bestaan of redelijkerwijs niet meer kan voldoen aan de verplichtingen in deze wet, overlegt zij eerst met de andere partijen op wie dit van invloed kan zijn. Zo nodig maken zij afspraken over de toegankelijkheid van een openbare bibliotheekvoorziening voor het betrokken algemene publiek.

Hier staat dat een gemeente gewoon mag stoppen met het financieren van een bibliotheek . Er is geen andere verplichting dan om dit even te melden bij de andere wethouders van buurgemeenten – zo luidt de uitleg in toelichtingen. Of belt straks de minister op naar een gemeente met de tekst: "U overtreedt de Bibliotheekwet en u krijgt boete?" Ik denk het niet. En wie teksten van VNG leest, ziet dat daar maar één credo geldt: de kosten omlaag ten koste van alles.

Nee, deze passage zal niet voorkomen dat ook de komende tijd elke week een vestiging zal sluiten. Waarvan akte.

Nu de kan de minister daar natuurlijk ook niks aan doen. Zij gaat niet over de gemeentebegroting.  Maar als ik minster was en ik flinke landelijke investeringen deed dan zou ik het toch ook prettig vinden als lokale en provinciale overheden hun taak blijven oppakken.

Mijn tip: organiseer in augustus een goede conferentie over de verbinding tussen landelijke, provinciale en lokale bestuurders over het bibliotheekwerk. Een prima moment om al die nieuwe wethouders even goed bij te praten.

2. De vergeten (digitale) contributievrijdom voor de jeugd
In bijna alle gemeenten zijn kinderen tot 18 jaar gratis lid van de bibliotheek. Een groot goed. Alleen na raadpleging van de gemeenteraad kan een gemeente daarvan afwijken. Die lijn wordt bestendigd met de bibliotheekwet in artikel 13.

Echter, artikel 13 gaat alleen over de lokale bibliotheken. Wat iedereen schijnt te zijn vergeten is dat kinderen ook lid zijn van de digitale bibliotheek. Er wordt zelfs genoemd dat ook de KB een jeugdtarief kan invoeren voor de landelijke digitale bibliotheek. Kinderen wordt dus eerst hun lokale vestiging afgepakt en daarna bestaat dus ook nog de mogelijkheid dat ze moeten gaan betalen voor de digitale bibliotheek. Als de minister de landelijke digitale bibliotheek betaalt, kan zij eisen dat de jeugd hier niét voor betaalt.

Mijn tip: en die (digitale) contributievrijdom zou ik dan ook maar afdwingen: Kinderen hebben vrij toegang, juist tot die veilige (digitale) omgeving van de bibliotheek.

3. Bekostiging: Onderwijs of Cultuur?
Openbare Bibliotheken vallen landelijk onder de media & letteren-poot van OC&W (in vaktermen de C-poot). De Koninklijke Bibliotheek valt echter onder de begroting van Hoger Onderwijs (dat zal denk ik de O-poot zijn). Mij had het geen slecht plan geleken als de gelden van bibliotheken nu waren overgeheveld van Cultuur naar Onderwijs. Als bibliotheken de 800 vestigingen zijn van de School voor het Leven, dan was dat geen gekke stap geweest. Die School voor het Leven die helpt participeren in de samenleving: met lezen, met schrijven, met leren, met debatteren, met nuanceren en met ontplooien.

Mijn tip aan de minister: voer hier eens een goed gesprek over in het hoogste kringen van het departement. Ik denk dat die verbinding lange termijn heel interessant kan zijn.

Wenkend perspectief
Ik heb de totstandkoming van de wet een tijdje gevolgd en gezien hoeveel partijen erbij betrokken zijn. In dat opzicht is de wet een kunstig werkje waar alles goed ingevlochten is. Daar heb ik veel waardering voor en veel zaken zijn goed benoemd: functies, verschillende overheidslagen en dergelijke.

Want ik geloof dat er prachtige toekomst is voor bibliotheken: op veel plaatsen in het land wordt hard gewerkt aan de Bibliotheek op School, er zijn taalpunten met vele taalvrijwilligers, er zijn 

cursussen rondom mediawijsheid en er zijn bibliotheken die ideeënsessies organiseren met de samenleving. Nee, de bibliotheek staat meer dan ooit midden in de samenleving en dat erkent de minister met de wet ook ten volle. En het rapport van de commissie Cohen ondersteunt die visie stevig. Die conferentie in de eerste tip kun je zo vullen met al die voorbeelden.

Tegelijkertijd ben ik er van overtuigd dat de inspanningen van alle partijen nodig zijn (gemeenten, provincies en rijk) om te komen tot een goed stelsel. Het lijkt zaak om elkaar stevig bij de les te houden. Dat is geen overregulering, zoals de Raad van State zegt, maar netwerksamenwerking.

Ik daag iedereen uit – burgers, bibliotheken, gemeenten, provincies en rijk – om ervoor te zorgen dat bibliotheken een stevige bijdrage blijven leveren aan het verrijken van levens van vele burgers: weg met de laaggeletterdheid van 15-jarigen en weg met taalachterstanden op basisscholen. En lang leve burgers die zelf sturing kunnen geven aan hun leven omdat ze alle vaardigheden kunnen verwerven die nodig zijn. En dat alles in de bibliotheek.

En misschien zegt ene wethouder over enkele jaren dan wel tegen de andere wethouder: "Het gaat zo slecht in mijn gemeente, ik weet niet wat ik nog moet doen?" Zegt die andere wethouder: "Moet je een bibliotheek openenen, wordt iedereen beter van!" 

Nu sluit nog elke week een vestiging. Ons land is niet rijk genoeg om dat te laten gebeuren. Bibliotheken zijn broodnodig.

Bronnen:

Voor de statistieken over vestigingen
Voor statistieken over leesachterstand basisschoolleerlingen

Voor de statistieken over laaggeletterdheid onder 15-jarigen
Voor de statistieken over laaggeletterdheid in Nederland

Over VNG en kostenreductie 

De reactie van VNG bij het wetsvoorstel
Wetsvoorstel

Advies van de Raad van State 
Rapport: Bibliotheek van de toekomst, commissie Cohen

Gavendingendoen.nl : De magie van briljante ideeën voor de samenleving : Best practices Leven Lang Leren : 9

Mijn onderzoek naar de best practices rond een Leven Lang Leren loopt langzaam ten einde. Nog twee onderwerpen te gaan en dan maken we ons op voor de slotconclusies en een publicatie.

Ditmaal sta ik stil bij Gavedingendoen.nl Want wie wil er nu geen gave dingen doen? Iedereen toch? De pay-off van Gave Dingen Doen is: Cool Ideas Society. Ook hier niks  mis met de marketing.

Zo toog ik maandagavond naar een anti-kraak-ZZP-hol in Enschede de HUB waar het allemaal zou plaats vinden. En dit is wat ik  meemaakte.

Wat gebeurt er bij Gave Dingen Doen? 
Dertig mensen druppelen langzaam binnen. Vooral dertigers en veertigers. Lekker losjes. Een aantal kent elkaar maar velen ook niet. Wildvreemden dus.

Wie mee wil doen moet iets lekkers meenemen en dat is ook je bijdrage die je betaalt. Aan het begin wordt me gevraagd om een post-it in te vullen met wat ik aan een ander zou kunnen geven.... Nog geen twee meter binnen en het creatieve spel is begonnen. Op mijn post-it staat "een antwoord op een moeilijke vraag". Ik ruil hem later op de avond met iemand die mij een "luisterend oor" biedt. Lijkt me een goede deal.

Het hart van de avond wordt gevormd door twee pitches: mensen die een probleem hebben waar zij een flink aantal creatieve oplossingen voor willen hebben. Deze avond ging het over een groot honkbalproject dat een kleine vereniging wilde uitvoeren en een 'voel'-coach die aan de slag wilde bij MT die zich nogal door de cijfers laten leiden. Bij beide vragen voel je de paradox en de spanning: hoe kan iets kleins iets groots maken en hoe kan iemand die 'voelt' bij de 'ratio' aan tafel komen.

Twee begeleiders, 'facilitators', zorgen voor het creatieve proces en dat doen ze leuk en met humor. Goed brainstormen blijft natuurlijk magie. En die magie zag ik maandagavond weer volop aan het werk. Het ene na het andere idee kwam op tafel en de personen die het probleem hadden aangedragen gingen verguld naar huis met een tas vol met ideeën. De deelnemers aan de avond gaan naar huis met een lach op het gezicht, een aantal contacten rijker en de gedachte dat ze bij hebben gedragen aan de samenleving.

Nieuwe werkelijkheid
Dit voorbeeld voldoet wel ongeveer aan alle eisen van de nieuwe werkelijkheid: co-creatie, gratis, creatief en veel onderlinge verbinding. Je ziet de onderstroom van de economie aan het werk. Nieuwe manieren van hoe we gaan werken en organiseren komen voorbij. Een 'zelforganiserend dwarsverband', zo u wilt, Weet u nog? Dit was één van de belangrijke thema's uit de trendrede 2014.

Wat moeten bibliotheken hiermee?
Tja, ik hoor u denken? Hoor dit nou bij een Leven Lang Leren? Ja, ik denk het wel. Als we praten over het verder helpen van mensen in de samenleving dan doen bibliotheken dat op vele manieren: door een boek uit te lenen, door een lezing te geven of door een cursus aan te bieden. ook zijn er bibliotheken die spreekuren aanbieden of die formulieren invullen. En steeds vaker doen we dit alles samen met de inwoners uit ons dorp of stad.

Als bibliotheken steeds vaker plekken worden voor ontmoeting en debat dan past Gavedingendoen.nl hier zeker bij. Tegelijkertijd worden met dit soort activiteiten een geheel nieuwe doelgroep aangeboord: drukke dertigers en veertigers die plotseling toch tijd blijken te hebben.  Als het dan ook nog eens mooi ideeën oplevert voor de samenleving, dan denk ik dat we alleen maar kunnen juichen als we dit als bibliotheken kunnen gaan doen.

Check snel de site van gavedingendoen.nl om te kijken of het ook bij u in de buurt zit. Een goed gesprek, lijkt me snel gemaakt.

Colofon
Deze blog verschijnt in het kader van mijn activiteiten voor het Gelderse programma 'Een leven lang leren'. Binnen dit programma zal ik een een flink aantal best practises binnen en buiten de bibliotheekbranche beschrijven. Mijn bevindingen deel ik via mijn blogs. Mijn doel is om vanuit deze best practises een set van bouwstenen te formuleren voor bibliotheken die aan de slag willen met een Leven Lang Leren. Reacties en aanvullingen stel ik zeer op prijs.

When everything is online, why come to the library at all?

Dat is één van de laatste zinnen die Chrystie Hill uitspreekt in dit Tedx-filmpje. Misschien wel toepasselijk nu vandaag de officiële opening plaats vindt van de het nieuwe ebookplatform van openbare bibliotheken. Tegelijkertijd staat er vandaag een groot artikel in de Volkskrant over het sluiten van vestigingen.

Ze vertelt haar persoonlijke verhaal over hoe de bibliotheek de wereld opent voor haar en hoe dat nu nog dagelijks gebeurt.

En...... waarom dat ook in de toekomst zo zal zijn. Omdat wij met elkaar beslissen welke kansen wij aan elkaar geven in de publieke ruimte die bibliotheek heet.

Met dank aan Astrid Kraal voor de attendering.

De nieuwjaarstoespraak bij ABN|AMRO...

Over het algemeen heb ik maar weinig goede woorden over voor de banksector. Mijn meest geretweete bericht vorig jaar betrof het volgende bericht:

Dus ja, er zit wel wat oud zeer.

Gerrit Zalm hield voor ABN|AMRO-peronseel een nieuwjaarsspeech. Of nou ja, zijn zus deed het. Twaalf minuten lang, maar de moeite waard. En tja, tegen zo'n charme-offensief ben ik ook niet bestand. Maar ik zou ze toch maar in de gaten houden nu de economie weer aantrekt.

Wat mij betreft mag de directeur van de VOB volgend jaar ook zo de nieuwjaarsspeech houden. Want lachen is nog altijd een goede remedie.... Al is het als een boer met kiespijn.

Met dank voor de attendering aan - wie anders - Bouke Arends

Foute boel

Even geen politiek correcte blogjes. Soms ben je gewoon wat recalcitrant, dwars of tegen de draad. Zo'n moment dus. Ik pak gewoon even Jannes van derWal van de Groningse Boegies erbij. 

De Boegies, ooit speelden ze in het voorprogramma van The Ramones. Met als slotnummer altijd het meest bekende nummer Meh, dat de zaal dan schaapachtig meeblerde.

Tja, Jannes, briljante dammer die helaas in 1996 al overleed aan de gevolgen van Leukemie. Jannes, de dammer die het NK Dammen miste omdat hij in de trein in slaap was gevallen en enkele keren heen en weer reed op het traject voordat hij wakker werd en wist dat hij dat jaar geen Nederlands kampioen zou zijn.

Hup, en nu die volumeknop omhoog en op Jannes.