Als geletterdheid in het hart staat van de maatschappij, mogen bibliotheken nooit ver weg zijn...

Nederland dommelt in vakantiestand. Een collega stuurt me nog een link naar een folder die vorig jaar op de dag van de laaggeletterdheid werd uitgereikt. Een kleine 9 maanden geleden nog maar. Ik was die folder alweer vergeten. En in die folder, een deel van de toespraak  van Prinses Laurentien op de BibliotheekTweedaagse in Middelburg. De toespraak doet me beseffen dat in dit land geletterdheid een mensenrecht moet zijn en het ontbreken van die geletterdheid een schendig van dat recht. Die toespraak is nog maar anderhalf jaar geleden. Het doet me beseffen hoe snel onze aandacht alweer naar iets anders gaat. Voordat u echt weg dommelt in de vakantie, nog één keer die 'call to action' van haar...

Call to action

'Het belang van lezen en schrijven is een breed gedragen sociaal-economisch vraagstuk, en niet alleen iets van het onderwijs. Als iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt, kunnen we het samen oplossen - van bibliotheken tot doktoren en overheden, van werkgevers tot vakbonden en maatschappelijke organisaties. En laten we ons goed blijven realiseren dat de thuisomgeving en de maatschappelijke omgeving naast school cruciaal blijft: een huis met boeken, kranten of tijdschriften, ouders die lezen, boeken op ontmoetingsplekken in de stad, de fysieke zichtbaarheid van aantrekkelijk leesmateriaal. Een taalrijke omgeving is van grote invloed op iemands verdere bestaan. Ook digitaal leesmateriaal speelt hierin een rol, en is uiteraard van grote waarde.
 

[...] De bibliotheek is de lokale ontmoetingsplek en studieplek waar mensen elkaar treffen, waar gesnuffeld kan worden in allerlei materiaal.

[…] Als we denken vanuit de mens, moeten de oplossingen dus ook dichtbij de mens liggen. Daarom moeten we naar de mensen toe -bijvoorbeeld door volwassenen een cursus aan te bieden, met behulp

van getrainde vrijwilligers, in hun directe omgeving. En ouders te betrekken bij het leerwerk van hun kinderen thuis. Ook dat moeten we relevant en laagdrempelig maken, en de enorme winst ervan inzichtelijk maken.

[...] De functie van bibliotheken is evident. Want als geletterdheid in het hart staat van de maatschappij, dan mogen bibliotheken nooit ver weg zijn. Aan u allen de call to action om de winst van taalvaardigheden voor mensen en de samenleving zichtbaar en inzichtelijk te maken!'

Uit: Toespraak van H.K.H. Prinses Laurentien der Nederlanden tijdens Bibliotheek tweedaagse, december 2012 te Middelburg

Foto: Mo Riza

De alfabetiseringscrisis....

Ook zo'n moeite om te lezen wat hierboven staat? Mooi, dan bent u goed gezelschap: één op de vijf Europeanen heeft moeite met lezen en schrijven.  Voor wie nog geen goede voornemens heeft voor 2013, doet er goed aan om dit rapport te lezen. Het is de samenvatting van het rapport dat Prinses Laurentien aanhaalde op de Bibliotheek2daagse. Een rapport dat kort samenvat in welke alfabetiseringscrisis we zitten. En hoe belangrijk leesplezier is om uit die crisis te geraken.

De problemen zoals uit blijkt uit verschillende onderzoeken:

• 1,5 miljoen volwassenen in Nederland zijn laaggeletterd
• 2/3 van hen is geboren en getogen in Nederland
• 42% van de Nederlandse kinderen leest nooit thuis
• 14,3% van de 15-jarigen is laaggetterd
• En 25% van kinderen verlaat de basisschool met een leesachterstand van 2 jaar.

Om met het rapport te spreken:

Het genoemde rapport is bedoeld om Europese landen wakker te schudden over de alfabetiseringscrisis waarmee alle landen kampen. Daarbij dienen we ons te realiseren dat lezen en schrijven veel meer is dan een techniek of een vaardigheid. Geletterdheid draait om zelfvertrouwen en het vermogen om in de samenleving te functioneren als individu, als actieve burger, als werknemer of als ouder. Het is tijd dat onze samenlevingen deze crisis onder ogen zien en samen in actie komen om de alfabetiseringscijfers te verbeteren en ongeletterdheid tegen te gaan. We leven wat dat betreft in een paradox: terwijl het digitale tijdperk almaar meer geletterdheid vereist, blijven miljoen Europeanen van alle leeftijden hopeloos achter.

Daarna gaat het rapport in op een coöperatieve aanpak: jawel, het gaat om samenwerking: 1) Een geletterde omgeving creëren, 2) Het niveau van het lees- en schrijfonderwijs verbeteren en meer ondersteuning bij het lezen geven en 3) deelname en inclusiviteit vergroten. Heel helder allemaal om vervolgens een aanpak voor jonge kinderen, tieners en volwassen te geven.

Wie zo handelt zorgt er voor dat bovenstaande plaatje verandert in onderstaande plaatje.

Een rapport van slechts 16 pagina's.. En een heel jaar voor de boeg.

De samenvatting van het hele rapport kan in drie woorden: Kom in actie!

Stop talking, start reading!