Toen ik bezig was met mijn boek over de Haagse verzetsstrijder Elsa van Gool deed ik veel onderzoek in het Haagse gemeentearchief. Daar vond ik deze bijzondere foto uit 1931. Op de foto de Haagse bibliotheek waar Elsa van Gool waarschijnlijk rond die tijd als leerling-assistent aan het werk ging.
Voor de bibliotheek de leus: 'Meer boeken, kiest Drees'. En een verwijzing naar lijst 13. Er zijn gemeenteraadsverkiezingen en Drees is dan al jaren voorzitter van de SDAP, de voorloper van de PvdA en één van de wortels van het huidige Pro.
Willem Drees zat van 1913 tot 1941 in de Haagse gemeenteraad en was in de aanloop naar deze gemeenteraadsverkiezingen in 1931 ook wethouder van Sociale Zaken.
In 1948 werd hij minister-president van Nederland. De verdienste van Drees is dat hij veel heeft betekend voor werklozen en ouderen. Hij wordt Vadertje Drees genoemd omdat hij aan de wieg stond van de invoering van de AOW (Algemene OuderdomsWet) die startte in 1957 en daarvoor had hij in 1946 al een noodwet hiervoor ingevoerd als minister.
Drees was als gemeenteraadslid en wethouder van Den Haag een warm voorstander van de bibliotheek. Dat hij in 1931 pleit voor de bibliotheek was geen luxe. Het was een tijd dat Nederland - en de hele wereld - in een diepe crisis zat. Lonen werden jaar na jaar verlaagd en bezuinigingen waren aan de orde van de dag.
De leus van Drees is daarom des te opmerkelijker. Drees pleitte niet voor minder bezuiniging en voor bevriezing van het budget, Drees streed voor extra middelen voor de bibliotheek. Een anticyclisch geluid dus. "Meer boeken!".
Hoewel in Nederland het klimaat voor bibliotheken goed te noemen is, is de oproep voor onze Vlaamse collega's misschien nog wel interessant. Daar zijn namelijk grote bezuinigingen aangekondigd. Die raken Nederlandstalige Brusselse bibliotheken, erfgoedbibliotheken, sommige bibliotheken met een dubbelfunctie (zoals bibliotheek Brugge) en de Vlaamse tegenhanger van Aangepast Lezen.
De Haagse bibliotheek zat op dat moment ook in de nieuwbouw naar het pand aan de Bilderdijkstraat. Die bouw was door de financiële perikelen een klus die met horten en stoten verliep. Het is daardoor ook in fasen gebouwd. In 1935 was het nieuwe pand klaar. Het was een statig pand dat gezag uitstraalde.
In 1935 laat Drees bij de opening nog wel wat van zich horen. Hij was toen al geen wethouder meer in Den Haag maar Tweede Kamerlid. In het archief is een briefje bewaard waarin hij zich verontschuldigd dat hij niet bij de opening kan zijn. Dat briefje is bewaard gebleven en zien er als volgt uit.
Hij schrijft op het briefje dat toch wat weg heeft van een bierviltje onder andere: ‘Het verheugt mij, dat tenslotte, ondanks de crisis, de uitbreiding is tot stand gekomen … waardoor het belangrijke werk, door de voortreffelijke leeszaal terecht, nog zoveel beter tot zijn recht zal kunnen komen.’
Het zijn de kleine mooie bijvangsten van archiefonderzoek voor een boek. In het boek was dit een zijweggetje maar hier kunnen we Drees even de ruimte geven die hem toekomt.
En voor alle gemeenteraadsleden die hopen ooit minister-president te worden, die weten nu waar het geheim ligt van die politieke carrière: pleit voor de bibliotheek!
Meer boeken, Kiest Drees.... Je kunt er minister-president mee worden.
En een hart onder de riem voor onze Vlaamse collega's.
Foto's en bronnen: Haags Gemeentearchief
