Moderne tradities...

Het afgelopen weekend was ik even in Den Bosch. Mijn geboortestad. Ik liep weer eens bij de Sint-Jan toen mijn oog getrokken werd naar dit bord: Bellen met de engel.... Bel 0900-SINTJAN om in gesprek te komen met een engel.  Volgens mij staat het er al een tijdje maar toch gek: bellen met engelen. Heel modern. Nog even en we appen met de engelen.

Een paar meter verder was naast de Sint Jan een gezellig winterfestival aan de gang: ijsbaantje, glühwein en optreden op een podium. Leuk zitten op een bankje...Gewoon lekker ouderwets... Denk je.

Maar wie goed kijkt, ziet dat de bankjes gemaakt zijn van cv-radiatoren. En jawel, ze zijn verwarmd.

Vroeger hadden alleen monniken die ascetisch leefden contact met engelen, tegenwoordig bellen we ze even. En bij tal van winterfestivals grijpen we terug naar de tijd van Dickens. Maar dan wel met centrale verwarming.

Wij houden van tradities maar wel graag met onze smartphone en verwarming.

ETV.nl : 0 docenten en 127.000 studenten : Best practises Leven Lang Leren : 5

Ruim 10 jaar geleden zijn een aantal ROC's gestart met een samenwerking rond educatieve taalprogramma's. Deze ROC's hielpen mensen met het verwerven van de Nederlandse taal. Gewoon via cursussen. Ze vroegen zich af of ze via andere kanalen niet veel meer mensen konden bereiken. Zo ontstond Educatieve Televisie (ETV.nl). AT5, RTV Utrecht en nog wat regionale zenders gingen meedoen. Het ministerie van OCW betaalde mee aan de uitvoering. Een klein bureautje met een paar mensen pakte de uitdaging op.

Van televisie naar internet, van ROC's naar bibliotheken en andere instellingen
Via televisie kwamen ze op internet uit en van ROC's naar een koppeling met Lees en Schrijf.  Een mooi medium om mensen wat te leren maar ook om ze zelf te laten oefenen. Zo ontstond Oefenen.nl, een initiatief waar ik op de dag van de Laaggeletterdheid over blogde.  Ditmaal ben ik niet geïnteresseerd in het oefenmateriaal zelf maar in de aanpak van dit kleine bedrijfje: ETV.nl Ik spreek hierover met Anne-Lies Schrijvers, één van de medewerkers.

Eén van de grote voorbeelden voor ETV.nl is het Ierse Read Write Now. Een leuk voorbeeld inderdaad van een kleine professionele organisatie die samenwerkt met vele professionele en vrijwilligers-organisaties. Alles is erop gericht om mensen met zo min mogelijk drempels de taal te laten leren. Gratis cursussen, oefenmateriaal, een bellijn en een portal. Alle kanalen open om te ondersteunen rond taal. Waarom? Omdat taal de wereld letterlijk en figuurlijk voor je opent!

ETV.nl werkt dus met een kleine staf: een paar personen. Passen met gemak op een foto. Programma's worden vaak door externe medewerkers gemaakt en bijna altijd met projectsubsidie. Er is een portaal en daar staan oefenprogramma's. ETV faciliteerde in 2012 127.000 nieuwe gebruikers van de site. Wie denkt dat dat allemaal nieuwkomers in Nederlands zijn vergist zich: 82% van de gebruikers van ETV.nl is Nederlander, het merendeel onder de 30 en het overgrote deel is gewoon aan het werk. Om maar een paar vooroordelen weg te nemen.

Faciliteren van burgers en instellingen
Als ik Anne-Lies hoor praten, hoor ik haar telkens praten over het faciliteren van burgers en instellingen. Faciliteren: want ETV.nl alleen kan niet genoeg. De programma's die zij aanbieden moeten eigenlijk op lokaal niveau worden ingebed. Er moeten mensen om cursisten heen staan die hen verder kunnen helpen: fysiek of digitaal. Dat kan een bibliotheek doen maar ook een buurthuis of een ROC. Wie het gebruikt maakt dus eigenlijk niet uit, als het maar gebruikt wordt.

ETV.nl doet waar zij goed in zijn: oefenmateriaal aanbieden, de samenleving moet doen waar zij goed in is: dat burgers elkaar professioneel of vrijwillig verder helpen. ETV.nl is hiermee een onmisbare bouwsteen geworden voor veel bibliotheken maar ook voor bijvoorbeeld veel Sociale werkplaatsen.

Tegelijkertijd is de basis smal voor ETV.nl: wie betaalt de onzichtbare ondersteuner? Tot op heden is het een gemixte financiering: een deel ministerie van OCW (via wat verschillende kanalen) en deels een licentiemodel (bijvoorbeeld via de inkoopcommissie VOB).

Tips en succesfactoren
Wat kunnen bibliotheken leren van ETV.nl? Op de eerste plaats dat er partijen zijn die bibliotheken goed kunnen gebruiken voor 'blended learning', een deel via internet leren en een deel via live-contact of via groepen.

Op de tweede plaats is het leuk om te zien hoe een instelling zich faciliterend kan opstellen. Dat kan een bibliotheek ook doen naar de samenleving: wij kunnen onze faciliteiten beschikbaar stellen en anderen uitnodigen om het te gebruiken. Daarmee zou je wel eens meer kunnen bereiken dan alles zelf organiseren.

En tot slot is de belangrijkste tip van ETV.nl: bibliotheken kunnen nog veel meer rendement halen uit.... televisie. Ja, dat was een tip die u niet verwachtte van een instelling die tegenwoordig grotendeels via internet werkt. Maar de gedachte van Anne-Lies is vrij eenvoudig: regionale televisie heeft een groot bereik en ETV.nl heeft legio TV-programma's rond educatieve thema's. Daar zou je vervolgens als bibliotheken heel goed samen programma's om heen kunnen organiseren. Het is overigens ook aardig om eens even te kijken op het Youtube-kanaal van ETV.nl

ETV.nl is voor mij inderdaad een best practise: professioneel waar het moet, de samenleving zelf aan zet waar het kan.

Colofon
Deze blog verschijnt in het kader van mijn activiteiten voor het Gelderse programma 'Een leven lang leren'. Binnen dit programma zal ik een een flink aantal best practises binnen en buiten de bibliotheekbranche beschrijven. Mijn bevindingen deel ik via mijn blogs. Mijn doel is om vanuit deze best practises een set van bouwstenen te formuleren voor bibliotheken die aan de slag willen met een Leven Lang Leren. Reacties en aanvullingen stel ik zeer op prijs.

Brandstof : denkstation voor alledaagse vraagstukken : Best practises Leven Lang Leren : 4

Brandstof, is een denkstation. Geen tankstation maar een denkstation. Een denkstation dat lichtvoetig de diepte zoekt op alledaagse vraagstukken. Ja, leest u die zin nog maar eens over. Die is mooi he! Bijna net zo mooi als de slagzin van Skillshare: the future belongs to the curious.

In een oude Volvo over de de A13
Brandstof is een klein bureau dat zich inzet voor meer denkwerk in de samenleving. Dat doen ze door filosofische vraagstukken terug te brengen tot ontwikkelingen in je eigen leven. Ik spreek Laurens Knoop, één van de initiatiefnemers van Brandstof.

Dat gesprek vindt overigens plaats achterin een oude Volvo 850, zoevend over de A13 en A4. Voorin twee hippe jonge knapen die er toevallig ook moesten zijn. En op de achterbank zit ik met Laurens Knoop. Een jaar jonger dan ik, zijn baan opgegeven als management consultant en gestart met Brandstof.

Broodje filosofie
We komen net terug van een filosofisch gesprek met TU-studenten in Delft waar Brandstof een broodje filosofie aanbood aan deze studenten. Een broodje samen met filosoof Peter-Paul Verbeek over de grens tussen mens en techniek. Waar houdt de vrije wil op en neemt techniek het over en andersom?

Van management consultant naar filosofisch entertainment
Laurens vertelt me hoe hij met Brandstof begon. Over hoe hij werkte als management consultant en op een gegeven moment het roer omgooide. Nee, geen mid-life-crisis maar de overtuiging dat mensen gelukkiger kunnen worden met meer reflectie en meer denkwerk.

"Mensen moeten steeds vaker keuzes maken. Hoe maak je die keuzes? En steeds vaker zie je dat als je die keuzes niet maakt, dat anderen, de maatschappij of computers die keus voor je maken. Met andere woorden, wie sturing wil geven aan zijn leven doet er goed aan om veel na te denken. Anders wordt er voor je gedacht."

En zo begon Laurens Brandstof. Om mensen zelf het stuur te laten houden in hun leven. Brandstof organiseert heel veel verschillende dingen en daarin toont Laurens zich met zijn netwerk ook een absoluut filosofisch ondernemer: een filosofisch programma op Lowlands,  een lezingenserie met NRC, een spectaculair denkfestival in de Beurs van Berlage en radio- en tv-programma's met Human. En volgens Laurens: "Altijd zo, dat het mensen boeit. In alles wat je doet, draait het om kwaliteit."

Geen subsidie en hoe doen ze dat?
Hun doelgroep zit niet aan de onderkant van de samenleving. Men mikt op studenten en op mensen die midden in het spitsuur van het leven zitten. Deelname mag best wat geld kosten, als het maar goed is. Als het niet boeit, wordt het nooit wat.

Overigens doet Brandstof dit allemaal zonder een cent subsidie. Dat is dan ook geen vetpot maar het lukt. Door het geven van colleges, wat samenwerking met educatieve instellingen, door het uitgeven van boeken en door het geven van workshops aan bedrijven.

School of Life

Brandstof lijkt in zijn opzet op de School of Life van Alain de Botton. Daar is dan ook regelmatig contact mee en misschien dat die samenwerking op termijn ook nog wel verder zal gaan. Beide organisaties bepleiten dat filosofie weer gewoon onderdeel moet worden van onze samenleving (zie ook de boodschap van Alain de Botton).

Link met bibliotheken
Wat mij betreft zou Brandstof een prima partner voor bibliotheken kunnen zijn bij het invullen van een filosofisch programma. Leg het bijvoorbeeld naast een programma als Literatuur Late Night van de bibliotheek in Den Haag. Daar zou Brandstof prima een filosofische variant van kunnen organiseren. Wie geïnteresseerd is mag zich melden bij mij.

Energie, energie, energie
De tips van Laurens blijven: zorg dat het niet te kneuterig wordt, zorg voor kwaliteit.

Mijn conclusie is dat je mensen als Laurens nodig hebt om die kwaliteit te maken.   Mensen met een netwerk en ondernemerschap. Mensen die alsmaar kansen blijven zien.

Laurens doet dat niet alleen. Hij doet dat samen met die jonge gasten die voorin die Volvo zaten. En als er iets is wat deze mensen uitstraalden, dan was het wel dat ze dit werk met ontzettend veel plezier doen. Met passie zo u wilt, met een missie. Overal nog foldertjes achterlatend, iedereen aanspreken en overal contacten leggen.

En mensen die dus ook telkens keuzes moeten maken.Wat doen we wel, wat doen we niet. En daar dan weer over nadenken.... En zo is het cirkeltje rond. Daar kunt u wel wat Brandstof bij gebruiken.

Ook werken met Brandstof? Laat rustig een berichtje achter, ik breng u graag in contact.

Voor een compleet media-overzicht rond Brandstof, klik hier.


Colofon
Deze blog verschijnt in het kader van mijn activiteiten voor het Gelderse programma 'Een leven lang leren'. Binnen dit programma zal ik een een flink aantal best practises binnen en buiten de bibliotheekbranche beschrijven. Mijn bevindingen deel ik via mijn blogs. Mijn doel is om vanuit deze best practises een set van bouwstenen te formuleren voor bibliotheken die aan de slag willen met een Leven Lang Leren. Reacties en aanvullingen stel ik zeer op prijs.

Laat Rozet bloeien! Opinie De Gelderlander

Katten en boeken.... goede combinatie?

Ik heb niet veel  met katten, ik geef het maar eerlijk toe. Hoewel katten weer beter te verdragen zijn voor mij dan honden. Maar goed, als je eenmaal een kat hebt en je hebt boeken, dan is dit wel weer een leuke oplossing.

Vier feiten om van te schrikken en één om je een beetje aan te warmen...

Ruim drie jaar geleden publiceerde ik: Vijf feiten om van te schrikken. Laten we zeggen dat het een wake-up call voor de branche was met CBS-cijfers over 1999-2009.

Deze week kwamen de nieuwe cijfers van het CBS binnen over bibliotheken. Bijgewerkt tot en met 2012. En ik geef u opnieuw een wake-up call met vijf feiten om van te schrikken.

Feit 1: Uitleningen -40%

In 1999 hadden bibliotheken nog 158 miljoen uitleningen. In 2013 nog 92 miljoen. Een daling van ruim 40% en we zakken definitief onder de 100 miljoen.

Feit 2: Uitleningen non-fictie -60%

Binnen de uitleningen is de non-fictie de absolute bloeder: -60%. Van 26 miljoen uitleningen naar 10 miljoen.Drie jaar geleden stond de teller op -54%. De terugloop zet onverminderd door.

Zijn mensen minder nieuwsgierig geworden? Nee, dat weet u ook. Mensen halen tegenwoordig hun informatie ergens anders vandaan.

Feit 3: Volwassen leden -23%

In 1999 kenden de bibliotheken 2,2 miljoen volwassen leden. In 2012 zijn dat er nog 1,7 miljoen. Er is afscheid genomen van een half miljoen volwassen gebruikers. Bijna een kwart van het volwassen ledenbestand.

Feit 4: Huisvestingskosten +97%

In 1999 betalen bibliotheken gezamenlijk 66 miljoen aan huisvesting, in 2012 is dat inmiddels ruim 130 miljoen euro geworden. En daarmee is het aandeel huisvestingslasten verdubbeld. Hoe kan dat, terwijl iedereen het gevoel heeft dat het aantal vestigingen afneemt.

Ik zie daarbij drie ontwikkelingen. De eerste is dat ik zelf meegemaakt dat veel gemeenten lage maatschappelijke huurprijzen hebben losgelaten en daarvoor marktconforme tarieven in de plaats hebben gezet. Op de tweede plaats is dit deels een indexeringskwestie (3% huurstijging per jaar verklaart de helft van de stijging) en deels zal dit komen door nieuwe bibliotheken die her en der gebouwd zijn waar nieuwe gebouwen duurder waren dan oude gebouwen.

Feit 5: Jeudgleden +8,5%

Ach Deckers, is er dan niks positiefs te ontdekken aan de statistieken? Toch wel. De jeugdleden stijgen. Heel langzaam klimt het aantal in deze groep. Van 2 miljoen in 1999 naar 2,2 miljoen in 2012. En ik heb het vermoeden dat met alle inspanningen rondom de Bibliotheek op School dit aantal nog wel gaat stijgen.

Wake-up-call
In 2010 gaf ik een wake-up-call. In 2013 kan ik hem herhalen. Er valt veel over te zeggen maar overduidelijk is dat bibliotheken de bakens flink moeten verzetten. Van schatkamer met uitleningen naar werkplaatsenen ontmoetingsplaatsen van ontplooiïng. En voor de directeuren: hoeveel procent van uw gemeenschapsgeld zet u op dit moment in, in de omvorming naar die nieuwe functies? En is het genoeg?

Ik vind het overigens onbegrijpelijk dat bezoekersaantallen niet in deze statistiek zitten. Dat lijkt me echt een gemis. Ik denk namelijk dat die een tegengestelde ontwikkeling laten zien: van stijging.

Het CBS schudt ons opnieuw wakker. Overigens blijf ik onverminderd positief over het bibliotheekwerk. Ik denk namelijk dat het CBS het vergrootglas legt op de 'oude' functies van de bibliotheek. Aan de branche is het nu - aan ons dus - om  te laten zien wat die nieuwe functies zijn. Wat mij betreft zorgen de leden van VOB ervoor dat er volgend ook andere cijfers door het CBS getoond gaan worden.

Zo, genoeg gesomberd.  Schrijf ik nu weer een jaar lang over die nieuwe functies. Stay tuned

Voor wie alle cijfers van het CBS wil, die vind je hier. Wie mijn excelberekeningen wil hebben inclusief afbeeldingen, kan contact met mij zoeken.

Gêf 't Dûr van de Bierbliotheek : Best Practise Leven Lang Leren : 3

Ja, ik hoor u denken: leuk hoor al die initiatieven rond een Leven Lang Leren: maar toch vooral voor steden.  En dan het liefst steden zoals Londen, Parijs en Amsterdam. Dus Deckers, dream on, met die initiatieven van je.

Dus ditmaal een charmant initiatief uit een paar  Brabantse dorpjes: Vierlingsbeek, Groeningen, Maashees, Holthees, Vortum en Mullem. Het heet: Gêf 't Dûr. Voor die dialectische analfabeten uit de steden: Geef het door.

Gêf 't Dûr is om met hun website zelf te spreken:

"een talentdoorgeefprogramma waarin aanbieders uit eigen dorp workshops verzorgen voor deelnemers uit eigen dorp. Met dit project willen we talenten een podium geven, aanbieders met elkaar verbinden en inkomsten genereren voor Bibliobeek. Het programma is bestemd voor inwoners uit Vierlingsbeek, Groeningen, Maashees, Holthees en Vortum Mullem. Men kan kiezen uit allerlei uitdagende, sportieve en creatieve activiteiten. Voor elk wat wils! En lekker dichtbij!"

 

Programma
Het programma is leuk en laagdrempelig. Het kan gaan om programma's rond bewegen of sociale media. Maar ook een programma als 'Beek aan toffel' waarbij Beekenaren, voor elkaar koken en bij elkaar aan tafel schuiven. Dat is natuurlijk leerzaam en gezellig.

Kenmerk van het programma is dat het voor en door mensen uit Vierlingsbeek is. Het is dus heel nadrukkelijk een programma dat door de bewoners van de dorpen zelf draaiende wordt gehouden.

Lisette Verploegen, initiatiefnemer van Gêf 't Dûr, meldde me dat zij het programa gestart is rond vier thema's en daar kartrekkers bij heeft gezocht: Ellen Smits, Petra Denen, Marion Reefs en Luc de Bruijn. Zij hebben zorgen voor de programma's en zorgen ook dat het zich doortontwikkeld.

Voor elke activiteit wordt een klein bedrag gevraagd en een groot deel van de opbrengst gaat naar de bibliotheek in Vierlingsbeek.

Ook jongeren worden betrokken bij de programmering in zogeheten kampvuursessies: daar wordt hen gevraagd wat ze graag willen organiseren.

Uit nood geboren
Joop Verbeeten legde me uit dat het ook wel een beetje uit nood geboren is. Een paar jaar geleden besloot de gemeente te bezuinigen op het bibliotheekwerk. De consequentie daarvan was dat de bibliotheek in Vierlingsbeek gesloten werd. Bibliotheekblad berichtte daar destijds ook over. Joop was één van de mensen die toen in actie kwam.

De burgers van Vierlingsbeek hebben vervolgens via burgerinitiatief open gehouden. Er kwam een stichting Bibliotheek Vierlingsbeek die nu volledig met vrijwilligers de bibliotheek runt.

De opbrengsten van de activiteiten gaan naar de bibliotheek waar de lopende kosten van het bibliotheekwerk weer uit betaald kan worden.

Bier Cantus
Eén van de grootste activiteiten van de bibliotheek is de jaarlijkse Bier Cantus. Overigens één van de ideeën die uit bovenstaande kampvuursessies kwam.

Om ook hier weer de site te citeren:

"Na de eerste editie van vorig jaar was iedereen het erover eens: De eerste Bèkse Biercantus was een groot succes! Ongeveer 350 gasten genoten van het gezang, de drank, de sfeer en van het samenzijn van jong en oud. velen spraken al over een nieuwe traditie in Vierlingsbeek.
De deelnemers van een biercantus zitten op bierbanken aan biertafels. Iedereen krijgt een eigen liederenbundel, zodat iedereen met elk nummer voluit mee kan zingen. Drank wordt tijdens een biercantus niet per glas geserveerd, maar per gieter per groep. Iedere deelnemer krijgt wel een glas en kan dus vanuit de gieter zijn biertje schenken. Behalve bier zullen er ook gieters halfom en wijn verkocht worden. Op verzoek van vele dames zullen we ook rosébier schenken deze avond.

Alle winst van deze avond zal naar de Bibliobeek gaan."

Kijk, is dat niet mooi? Ik hou wel van dit soort mooie dorpsinitiatieven. Niet altijd dat hoogdravende maar ook gewoon dicht bij burgers. Mocht er weer een BibliotheekTweedaagse komen, dan weet ik nu een zeer geschikte locatie: de Bier Cantus van Vierlingsbeek!

Bibliobeek heeft dus eigenlijk een bibliotheek die (bijna) zonder subsidie draait. De inkomsten komen uit allerlei activiteiten en tientjes leden.

Gêf 't Dûr  is een mooi voorbeeld van laagdrempelig burgerinitiatief. Kern van het succes zijn denk ik een paar goede trekkers in het dorp en het gezamenlijke goede doel (behoud van de bibliotheek) speelt ook een belangrijke rol. Waar een klein dorp (2.500 inwoners) groot in kan zijn. Petje af voor Vierlingsbeek!

Colofon
Deze blog verschijnt in het kader van mijn activiteiten voor het Gelderse programma 'Een leven lang leren'. Binnen dit programma zal ik een een flink aantal best practises binnen en buiten de bibliotheekbranche beschrijven. Mijn bevindingen deel ik via mijn blogs. Mijn doel is om vanuit deze best practises een set van bouwstenen te formuleren voor bibliotheken die aan de slag willen met een Leven Lang Leren. Reacties en aanvullingen stel ik zeer op prijs.