Vele handen maken licht werk?

Een tijdje gelden werd ik collega Georges Elissen van Archief Eemland gewezen op de site van Velehanden.nl. Dit omdat het zo'n mooie vorm van crowdsourcing is. Op velehanden.nl werken vele vrijwilligers samen aan het digitaliseren van een archief.

Vele handen.nl
Velehanden.nl is een initiatief van het stadsarchief Amsterdam en Pictura b.v. Met velehanden.nl kun je je aanmelden als vrijwilliger om achiefdocumenten te bekijken en de data over te nemen in een sjabloon. De door jou ingevoerd data wordt gecontroleerd en daarna geïndexeerd. In de Verenigde Staten had ik inderdaad al eerder dit soort initiatieven gezien maar volgens mij is dit het eerste grootschalige Nederlandse initiatief.

Militieregisters
Om te starten heeft men gekozen voor alle militieregisters. Het militieregister bevat gegeven van alle Nederlandse jongens tussen 1811 en 1940. In totaal bevat dit register 174.000 scans. Daarvan zijn er sinds de start op 3 november van dit jaar al ruim 100.000 ingevoerd. Daar zijn ze volgende maand dus mee klaar. Alle vrijwilligers kunen gewoon vanuit huis werken en op dit moment zijn dat er al meer dan 800. Kortom, dit wordt een succes.

Zijn er dan helemaal geen nadelen? Ja, toch wel. Want wie zoekt op militieregisters.nl, kan wel zoeken op namen, maar wie iets wil zien, moet daarvoor betalen. En dat staat naar mijn gevoel toch haaks op het principe van crowdsourcing: open archieven. Het gaat om kleine bedragen, maar die kleine drempel zal er toch voor zorgen dat het gebruik twee of drie keer zo groot had kunnen zijn als het gratis was.

Maar neem zeker een kijkje op beide sites want er zit een bijzonder slim concept achter.

Beste wensen van Vlaamse vrienden

Onze Vlaamse vrienden van Bibnet stuurden aan hun relaties wel een hele mooie eindejaarswens rond. Ik ben wel een fan van Bibnet omdat ze vaak met allerlei creatieve oplossingen komen en hun mogelijkheden zo goed uitnutten.

Zo ook hier. Ik moest even ontdekken hoe ze dit gedaan hadden. Maar even later had ik het door. Ze hebben slim gebruik gemaakt van de Mydiscoveres-optie van hun zoekmachine.

Benieuwd naar de hele kerstwens? Klik dan hier.

Complimenten aan onze Vlaamse vrienden en ik kom in het volgende jaar graag eens bijpraten.

Vijf tips voor Het-wegwerken-van-alle-mail-voor-kerst-door-die-snel-naar-een-ander-te-sturen

Zo vlak voor Kerst hebt u het vast weer gemerkt. Er ontstaat een soort nationale volksport: het-wegwerken-van-alle-mail-voor-kerst-door-die-snel-naar-een-ander-te-sturen. Onze server verwerkt de dagen voor kerst 400% meer mail dan anders. De reden: iedereen ruimt zijn mail nog even op voor kerst en trekt daarna lange tijd de deur dicht.

De enige manier om uw eigen mailbox goed leeg te krijgen is door mee te doen aan het-wegwerken-van-alle-mail-voor-kerst-door-die-snel-naar-een-ander-te-sturen. Want als die ander de mail heeft, ben jij er even vanaf. Vroeger noemde we dat “over de schutting gooien” maar tegenwoordig het-wegwerken-van-alle-mail-voor-kerst-door-die-snel-naar-een-ander-te-sturen.

En om eerlijk te zijn, ik ben heel behendig in die sport. Want aangezien iedereen meedoet aan het-wegwerken-van-alle-mail-voor-kerst-door-die-snel-naar-een-ander-te-sturen krijg je ook heel snel antwoord voor de kerst. Want iedereen die zelf nog een mailtje krijgt, wil die nog zo snel mogelijk wegwerken en met een lege mailbox onder de kerstboom schuiven.

Nou vijf tips om het spel van het-wegwerken-van-alle-mail-voor-kerst-door-die-snel-naar-een-ander-te-sturen zo goed mogelijk te spelen.

Tip 1: Wijzig uw mailadres een week voor kerst
Een goede voorbereiding is het halve werk. U mailt een week voor kerst al uw relaties dat uw mailadres is veranderd. Dat mailadres bestaat uiteraard niet maar dat doet er niet toe. Na de kerst stuurt u een mailtje rond dat er iets is misgegaan met het mailadres. Zo dat scheelt een week mail.

Tip 2: Stel twee dagen voor de kerst al uw afwezigheidsmelder in
Nu zijn er altijd wijsneuzen die niet in uw truc met het gewijzigde mailadres trappen. Die sturen het namelijk gewoon naar allebei de mailadressen. Die vangt u op door al twee dagen voor kerst uw afwezigheidsmelder aan te zetten. U lacht erom, het is een veel toegepaste truc.

Tip 3: Pas één dag voor kerst uw afwezigheidsmelder aan : Maak ervan: uw mailbericht is geweigerd
Eén dag voor kerst wordt het echt spannend. Want alles wat u nu nog stuurt kan nog weer beantwoord worden door uw tegenmailer en dan is uw mailbox nog niet leeg! Eén dag voor kerst verandert u uw afwezigheidsmelder met de tekst: “http 460 Server Error Your Mail has been bounced by the Mail Server because of an internal error. Your mail should be considered lost in the digital walhalla. Contact your operator – which is probably already on Christmas holiday – for this error.” Nou alle mail van die dag gooit u dus gewoon weg.

Tip 4: Stuur corrupte bestanden als antwoord
Uiteraard is er altijd wel mail die nog wel beantwoord moet worden. Daarvoor gebruikt u een bekende scholierentruc. U schrijft in uw mail dat u uw antwoord hebt uitgewerkt in bijgaand Wordbestand. Wat u in werkelijkheid doet is gewoon een corrupt bestand meesturen dat niet goed geopend kan worden. Hoe dat werkt, vertel ik u hier. Grote kans dat u niets meer hoort.

Tip 5: Begin zo laat mogelijk
Oké, de laatste tip. Werk uw laatste mail zo laat mogelijk af. Het liefst kerstavond. Uw boodschappen doet u gewoon, terwijl iedereen nog aan het werk is en uw mail doet u terwijl iedereen probeert net na werktijd nog zijn boodschappen te doen.

Zo, u wint met glans het spelletje: het-wegwerken-van-alle-mail-voor-kerst-door-die-snel-naar-een-ander-te-sturen en u zit met een opgeruimd gevoel en een lege mailbox onder de kerstboom.

Foto: Travellin' Librarian

Afscheid

Nog drie werkdagen en dan houdt mijn functie als programmamanager Onderwijs en Digitale Bibliotheek op te bestaan. Dat wist ik van tevoren. Het zou een tijdelijke functie zijn binnen het innovatieteam van de Overijsselse Bibliotheken. Een team van een aantal musketiers. Vier jaar bij elkaar en elk met een eigen specialiteit. Strijdend voor een gezamenlijk doel: de neergang van bibliotheken ombuigen in groei en nieuwe wegen inslaan naar de toekomst.

In 2008 begon de missie. Bibliotheken werden met een drieslag ondersteund: 1) ombouw van vestigingen naar een winkelformule, 2) versteviging van de netwerkcollectie als long-tail en 3) inzet van Biebsearch voor het onderwijs. Overigens heeft het ons een half jaar gekost om met elkaar te ontdekken hoe die strategie er precies uit moet zien.

Resultaten in Overijssel
Vanaf 2009 ging het echter snel. Vestiging na vestiging werd omgebouwd. Met als eerste de vestiging in Zwolle-Zuid. De resultaten logen er niet om: de uitleningen in die vestiging stegen duurzaam met 30%. De aquabrowser werd provinciaal uitgerold en joeg het onderlinge leenverkeer op. Op dit moment zijn we hard op weg naar 40 omgebouwde vestigingen. Dat is ons doel voor eind 2012.

De digitale bibliotheek ging hand in hand met deze ontwikkelingen. De website van Zwolle-Zuid was de eerste versie van de ideale website. Vorig jaar volgde de versie van Deventer die voor het eerst ook al afgestemd werd met Bibliotheek.nl. En eind dit jaar mochten we Enschede aansluiten op de landelijke infrastructuur met onze derde release van de ideale website.

En last but not least, werd school na school aangesloten op Biebsearch. Op dit moment zijn dat er bijna 25.000 in Overijssel. Dat is inmiddels 10% van ons totale klantenbestand in Overijssel.

Van provincie naar land
Gaande het proces werd de grens van de provincie steeds vaker over gestoken. Het winkelconcept kreeg een plek in de Bibliotheek Nederland. De website kreeg een plek bij Bibliotheek.nl en Biebsearch is een product dat omarmd is door de PSO's in Nederland en Biebsearch jr. krijgt een plekje bij De Bibliotheek op School.

En in dat alles zie ik ook een beweging van de afgelopen jaren: bibliotheken opereren meer en meer als één merk. Verscheidenheid blijft waar dat moet, eenheid wordt gezocht als het kan.

En wie gaat er verder?
Toch is die borging op het landelijke niveau niet voldoende. Er een structurele Provinciale Back-Office ontstaan in dit proces, die de taken van de programmamanagers gaat voortzetten. Een back-office met een formulemanager, digitaal specialisten, collectiespecialisten en Biebsearchmedewerkers. Een mooi team. In het afgelopen jaar heb ik vooral veel tijd besteed aan het overdragen van taken en het coachen van collega's in de back-office.

Teamwork
Toen we als team begonnen dachten we dat onze grootste uitdaging zou zijn om dit team bij elkaar te houden. Hoewel we in vier jaar tijd verschillende samenstellingen hebben gekend, is de kern van het team eigenlijk nooit veranderd. En van grote vaste waarde is voor mij Geny Nijboer geweest. Zij heeft als coördinator er al die jaren voor gezorgd dat dit team optimaal zijn werk kon doen.

Al eerder namen drie musketiers afscheid: Frans Jaspers (collectie), Stephan de Vilder (winkelformule) en Anneke Duinkerken (HRM). En drie musketiers bleven nog op hun post: Geny Nijboer (Coördinatie), Marion Berendsen (winkelformule) en ondergetekende.

Nog een paar werkdagen en dan zit die prachtige tijd erop. Ik wens iedereen die er verder mee gaat, een mooie toekomst! Voor de musketiers lonkt is een nieuwe tijd, met nieuwe uitdagingen. Geny gaat verder binnen de provinciale back-office. Voor Marion ligt een nieuwe interim-klus binnen Blauwe Brug en ikzelf ga verder om de innovatie van de OBD, Blauwe Brug en Biblioservice Gelderland verder vorm te geven en om 'iets' te doen in de samenwerking tussen PSO's en Bibliotheek.nl. En let maar op: ergens gaan we elkaar weer tegen komen.

De cirkel is rond
En met deze post is de cirkel letterlijk rond. Ruim 500 berichten geleden was mijn eerste post de sollicitatie naar deze functie.

Foto: Zen

In de tussentijd

In de tussentijd

Ik liep een extra rondje
langs paden, onbestaand
de tijd voorbij, naar huis

de gesprekken, onbelangrijk
maar zo terzake, de wereld
die stopte bij het draaien van je hoofd

families in achtertuinen,
nog zonder scheidingswanden
was vriendschap zo eenvoudig

en altijd was mijn plek
onder de zon gevuld,
mijn vrijheid nog geen leegte

steeds verder af van zorgeloosheid,
intens zintuiglijk ervaren,
beleef ik het nu als nooit

maar de wetenschap dat alles
wederkeert, dat jeugd
en ouderdom de cirkel ronden

laat mij hier in tussentijd
het verlangen vergroten
en terugbrengen tot wat het is

Wouter van Heiningen

De dichtende bibliotheekdirecteur Wouter van Heiningen presenteerde afgelopen zondag zijn nieuwe dichtbundel "Zoals de wind in maart graven beroert. Ik citeer er graag uit.

Wouter verstaat de kunst om volwassen gevoelens weer klein en intiem te maken terwijl het gedicht niets aan zijn volwassenheid verliest. Het gedicht dat hierboven staat is daar een mooi voorbeeld van. Een mooie bundel om nog eens te lezen onder de kerstboom. En ook een prima bundel om er verpakt onder te leggen en te geven. Wie het wil bestellen, kan dat hier doen.

Wie Wouter op het net wil volgen, kan terecht op zijn weblog en Twitteradres.

Foto: VinothChandar

Whichbook : dé ontdekking van de bibliotheektweedaagse

Als ik mensen vroeg wat het beste was wat ze gehoord hebben op de bibliotheektweedaagse, werd zonder uitzondering Rachel van Riel van Whichbook genoemd. En uiteraard heb ik die lezing weer net niet bijgewoond. Ik zat weer ergens te kletsen...

Maar al die optimistische verhalen waren voor mij voldoende reden om er eens even goed naar te kijken. En eerlijk gezegd: dit is echt leuk.

Whichbook is een leesadviesmachine. Dat advies kan worden ingesteld op veel verschillende factoren: sad / happy, safe/disturbing, optimistic/bleak en uiteraard: no sex / lots of sex. Maximaal vier kenmerken mag je invoeren en je krijgt een advies.

In de geavanceerde adviesfunctie kun je ook nog kiezen voor speciale karakteropties (geslacht, sexuele voorkeur, ras en leeftijd), plotopties (bijv. mag veel wentelingen in het verhaal kennen) of in welk deel van de wereld het verhaal speelt.

Gezien de veelheid aan voorkeuren die je op kunt geven, kun je zien dat je met een geavanceerd systeem te maken hebt. Het grappig is dat dit systeem wordt gevuld door leeservaringen van duizenden bibliotheacrissen uit Groot-Brittannië. En dat doet ons natuurlijk wel goed: bibliothecarissen die zichzelf weer als leesesxpert opwerpen.

Whichbook wordt onder andere ondersteund door de organisatie Opening The Book. Dat bedrijf stelt zich ten doel om "reader development" centraal te stellen. Jezelf ontwikkelen als lezer. Mooie doelstelling die goed samenbrengt wat bibliotheek en lezer bindt.

Het is dan ook niet vreemd dat ik veel van mijn collega's hoor roepen dat wij dit ook moeten gaan doen. En dat is op zich wel een interessante vraag: wie moet zoiets gaan doen? Qua techniek is dit natuurlijk iets voor Bibliotheek.nl. En natuurlijk moet die adviesmachine gekoppeld worden aan de Nationale Bibliotheek Catalogus. Maar wie gaat organiseren dat al die bibliothecarissen mee gaan doen aan het beoordelen van alle boeken? Iemand enig idee?

En volgens mij is Whichbook ook een prima istrument om in te zetten bij het winnende project van de BibliotheekInnovatiePrijs: de verhalencoach.

En tot bedanken we Biblionet Groningen die al jaren geleden die idee op het spoor kwamen en die er volgens mij voor gezorgd hebben dat dit op het programma kwam.

Van Swelmen: Schaf de Bibliotheek2daagse af #b2d11

Walgelijk! Dat is het. Die hele tweedaagse schandelijke vertoning in Groningen. Maar liefst 750 bibliothecarissen zijn naar een uithoek van het land gestuurd om zich op de hoogte te stellen van de zogenaamde ontwikkelingen in het land.

U begrijpt: de bibliothecarissen van Oppendam waren gewoon aan het werk. Zoals het hoort. En waarom die 750 bibliothecarissen niet gewoon een middagje naar Oppendam zijn gekomen is me een raadsel. Dan waren ze ook helemaal bij geweest. En was het ook niet zo’n gotspe geweest.

Nou, ik hoor u al denken: ach, moet die oude knorrepot onze pret nu weer bederven? Jazeker, dat moet hij. Maar ik zal u ook een aantal echte argumenten geven waarbij u langzaam het schaamrood op de kaken komt.

Nou ja, over Groningen hoef ik natuurlijk al geen woorden meer vuil te maken. Alles op meer dan vijf kilometer afstand van Oppendam was al een foute keus geweest. En natuurlijk had het feit dat de staatssecretaris niet kwam opdagen, direct het signaal moeten zijn om met elkaar de boel op te breken en stantepede naar huis te gaan. Als de staatssecretaris zelfs hier niet meer voor komt….

En dan al die verhalen die verteld werden in plenaire sessies, minisessies, workshops en op stands. Het ene verhaal nog mooier dan het andere. Alsof alles wat we doen zo rooskleurig is! Word wakker jongens en meisjes! Zo zit de wereld nu natuurlijk niet in elkaar. De vervanger van de staatssecretaris – ik dacht even dat ik verstond dat zij de mediathecaris van het ministerie was – had het nog hoopvol over uitdagingen in plaats van problemen. Nee, het is mij volstrekt helder. Alle venijn en gekissebis was weer voor twee dagen weggepoetst en werd met veel drank weggespoeld.

Want die drank vloeide rijkelijk op het avondfeest. Tenminste, ik kan het volstrekt onvolwassen gedrag van de anders zo bedaarde en bedeesde bibliothecarissen niet anders verklaren. Deze foto’s liegen er niet om. Een dansfeest met schaars geklede danseressen waarbij gefeest werd alsof de dag des oordeels de volgende dag aan zou breken.

De dagvoorzitter – Thomas van Dalen, in de verte nog een look-a-like van Tom Egbers – interviewde aan het eind de drie directeuren van de landelijke clubs: SIOB, VOB en Bibliotheek.nl. Zonder uitzondering roemden ze het feest en het feit dat ze met elkaar gedanst hadden. Als metafoor dat ze het zo goed met elkaar konden vinden.

Maar nu vraag ik u: als ze het zo goed met elkaar kunnen vinden, waarom moesten het dan drie clubs worden? Nee, nu het drie clubs zijn, moet het natuurlijk ook oorlog worden. Aan het eind hadden we dus gewoon een ordinair potje modderworstelen moeten zien tussen die drie directeuren. Waarbij de één de ander – uiteraard zeer beschaafd – voor rotte vis uitmaakt. En uiteraard hadden die 750 bibliothecarissen allemaal wel een kant gekozen van één van de directeuren en had de complete MartiniPlaza kort en klein geslagen moeten worden.

Maar nee, niks van dit alles. Kortom, die hele bibliotheektweedaagse mag wat mij betreft afgeschaft worden. De rillingen trekken nog over mijn rug als ik eraan terugdenk. En dan was er ook nog een Jan Doedel die opperde om de Bibliotheektweedaagse volgend jaar op de Antillen te houden. Nou ja, die is de weg dus echt helemaal kwijt. Maar ja, met zo’n popi uitspraak ben je al snel Beste Bibliothecaris van Nederland. Ook al zo’n infantiele uitvinding.

Het is helder dat de bibliotheekdirecteuren zich weer collectief een rad voor ogen hebben laten draaien. Met winkelformules en landelijke infrastructuur is alle lokale veelkleurigheid straks natuurlijk wel weg. Nog twee jaar en dan wordt de bibliotheektweedaagse geopend met de woorden: “Welkom filaalhouders van Nederland”. Maar goed, niemand die weer wil luisteren.

Weg met de Bibliotheektweedaagse! Ik nodig u volgend jaar graag allemaal uit voor een middagje in Oppendam. Gewoon met een beschaafd kopje thee en Oppendammer koek. Zo, en nu aan het werk!

Hoogachtend,
R. van Swelmen
Directeur Bibliotheek Oppendam

Foto: Margot Nicolaes