De toekomst van je business model... over delen en zingevende merken

De wereld verandert in rap tempo. Wat dit jaar behoort tot de grootste tien bedrijven in de AEX-index, is er absoluut niet zeker van dat ze over tien jaar ook nog in deze top-tien staan.

Bijgaande plaatje illustreert van 'best global brands' illustreert dit. In 2000 stonden Nokia, Ford, Disney en AT&T nog in de top-10. In 2013 zijn ze daaruit verdwenen.

Nieuw in de top-10 zijn Apple,Google, Samsung en Toyota.  Toyota is een misschien wat vreemde eend - hoewel, koploper in hybride auto's - maar Apple, Google en Samsung zullen ons niet vreemd voorkomen. En zo zie je dat er in tien jaar tijd veel kan gebeuren.

Business modellen

In mijn verhaal over de "collaborative economy" heb ik veel gebruik gemaakt van presentaties van de Jeremiah Owyang. Deze plaatjes komen uit één van zijn nieuwste publicaties.

Daarin schets hij dat het geheim van de nieuwe bedrijven zit in de gehanteerde business modellen. De kenmerken van de thans snelgroeiende bedrijven voldoet aan zes kenmerken: 1) zingevend merk, 2) lokaal (maar tegelijk wereldwijd), 3) gepersonaliseerd, 4) op afroep, 5) mensen delen of produceren mee en 6) 'empowered people'. Voor die laatste heb ik nog geen goede vertaling.

Wie de huidige top-10 bekijkt ziet er ook nog wel een aantal traditionele bedrijven tussen zitten die het komende decennium de slag naar nieuwe  business modellen moeten maken.

De slag om bibliotheken
Tegelijkertijd zie je in dit lijstje ook welke slag bibliotheken moeten maken van oud naar nieuw. Geen massaproduct of fabriek rond uitlenen maar een instelling die op vraag van burgers, samen met die burgers op lokaal niveau ondersteund in een landelijke branche en een wereldwijd web werkt aan 'empowerment'.  Als dat geen zingevend merk wordt, weet ik het niet meer.

Wie de hele presentatie van Owyang over de toekomst van businessmodellen wil zien, kan deze hier bekijken.

'Delen is het nieuwe hebben' : Deel 3 : Drie stappen voor een nieuwe strategie

U bent er nog? Mooi, gaan we weer verder met 'Delen is het nieuwe hebben'. Dit keer is het even een wat taaier blog. Want we gaan het hebben over de basis van een nieuwe strategie voor de 'collaborative economy'. En daar gaan we even een theoretisch model bij gebruiken. Hoewel ik niet zo heel erg van de theorie ben, is het misschien toch goed om dat wel te doen. Daarmee bekijk je iets nieuws toch even van alle kanten.

Ik gebruik het model van Jeremiah Owyang, een social media guru uit Sillicon Valley. Ik leg het hieronder kort uit met een paar praktische voorbeelden voor bibliotheken. In het filmpje zit een uitgebreidere uitleg.

Zijn theorie gaat voor over de waardeketen binnen social media en de drie bewegingen die gemaakt worden. Die drie lijnen zijn:
1. Maak van je product een service
2. Creëer service in marktplaatsen
3. Laat de markt meebouwen aan je product

1. Maak van je product een service
Maak van je product een 'company-as-a-service'. Dat is leuk, want dat zijn bibliotheken al. Je wordt lid van ons en je leent je boeken. Niet het bezit staat centraal, maar de toegang. Maar daar kunnen we als bibliotheken nog wel wat verder mee gaan. Want voor cursussen of lezingen hanteren we nog steeds het oude 'kaartjes' model. U koopt een kaartje en u mag naar binnen. Maar als bibliotheek zou je ook toegang kunnen bieden aan een pakket van lezingen of trainingen. Maak een pakket rond een 'Leven lang leren' bijvoorbeeld en zorg dat het een dienst wordt.

2. Creëer service in marktplaatsen
Antiquariaten kunnen niet zonder www.boekwinkeltjes.nl En ik ben er eigenlijk van overtuigd dat er ook antiquariaten zitten op de site van www.bol.com. Links en rechts worden bibliotheken ingehaald met boekensites. Wat doen we? Blijven we op onze eigen systemen zitten en beschouwen we de rest als de vijand? Of bewegen we mee en gaan we kijken wat we aan boekensites kunnen toevoegen? Wat doen Nederlandse bibliotheken met bookcrossing? Waar zijn we op Librarything? Wat kunnen we bieden aan Google? En wat voegen we toe aan Facebook of Twitter? Beschouw de grote marktplaatsen niet als concurrent, maar als een uitgelezen kans om publiek te bereiken. Of het nu gaat om lezen, leren of informeren, elke lijn is een flinke brainstorm waard.

3. Laat de markt meebouwen aan je product
De laatste lijn die Owyang benoemt is dat een instituut niet meer alleen bepaalt hoe het product eruit ziet. Laat klanten zelf meebepalen hoe het voor hen eruit moet zien.  En geef consumenten een rol. Om maar even bij onze klassieke rol te blijven: wij hebben heel veel lezers. En al die lezers hebben een favoriet boek. Kunnen onze klanten van elkaar zien welk boek het favoriete is van hen? En verbinden we die klanten met elkaar? Mogen ze elkaar tips geven en leeslijstjes uitwisselen? Een simpel prikbord op de website is een goed begin. Maar ook rond leren en informeren is van alles te bedenken. Hoe kunnen burgers elkaar dingen leren? Bieden we cursussen die door onze 'klanten' zelf georganiseerd worden? Kunnen onze leden zelf kiezen welke schrijvers we gaan uitnodigen in onze lezingencyclus?

En toen?
Het zijn niet drie lijnen die je makkelijk achter elkaar kunt leggen. Het is geen stappenplan dat je even uitvoert. Het zijn drie onderdelen die je moet beschouwen in het geheel van alles wat een bibliotheek doet. En met dat geheel moet je dan weer een soort eenheid krijgen die past bij de toekomstige missie van de bibliotheek. Moeilijk? Volgens mij valt het wel mee. Tenminste, ik kan de contouren van die toekomst al zien. Daar zal ik in de volgende blog op in gaan.

Het einde van instituten: De bibliotheek is dood! Lang leve de bibliotheek!

Bedrijven zijn iets van de vorige eeuw. En bedrijven houden op te bestaan. Waarom zou je bedrijven hebben als je ze niet nodig hebt? En er zit wat in. Mensen die dit zeggen prediken collaborative consumption of collaborative economy. Een economie zonder instituten maar waar particulieren onderling zaken doen. En ga maar na: Marktplaats is niet echt een winkel, het koppelt hooguit een verkoper aan een koper. En zo zijn er legio sites die mensen aan elkaar koppelen: voor woningruil, voor een bank om op te slapen, voor een onderlinge verzekering, voor autodelen, voor het van elkaar lenen van boeken  en zelfs om onderling geld te lenen.

Niet produceren maar verbinden
Vanuit die filosofie zijn winkels geen leveranciers meer maar faciliteren ze hooguit nog de samenleving zodat die samenleving het zelf kan regelen. Ik denk dat dit wel eens één van de bouwstenen van onze toekomstige samenleving kan zijn.

Rachel Botsman
Afgelopen week zag een tweetbericht van mijn oud-collega Stephan de Vilder. Hij attendeerde op bovenstaande filmpje van Rachel Botsman. Nou ja, filmpje, het is een verhaal van 25 minuten. Ik weet het: 25 minuten is een eeuwigheid voor internetfilmpjes. Maar toch: ik denk dat het een heel wezenlijk verhaal is voor de toekomst. Voor wie sneller wil: zie hieronder een kortere slideshare van Jeremiah Owyang.

Rachel Botsman legt uit hoe internet gebruikt kan worden om mensen die elkaar niet kennen, elkaar toch kunnen vertrouwen. Vertrouwen dat wij vroeger stelden in instituten omdat zij ons die zekerheid konden geven.

Het einde van de instituten: de bibliotheek is dood, lang leve de bibliotheek!
Het einde van de instituten. Het einde van leasemaatschappijen, hotels, verzekeringsmaatschappijen, banken en..... bibliotheken?  Het zou kunnen..... Ik denk dat het op een aantal terreinen inderdaad gaat gebeuren. In ieder geval gaan er gebieden ontstaan waar zowel gewone instituten zijn en waar mensen het samen en onderling oplossen. Wat Botsman aantoont is dat voor veel bedrijven alleen producten leveren niet meer voldoende is, het gaat steeds vaker om verbinden van mensen in hun behoefte.

De vraag die de bibliotheek zichzelf zou kunnen stellen is dan niet meer: welk product moeten wij bieden voor welke behoefte, maar: hoe kunnen wij mensen verbinden in hun behoefte? Behoefte aan lezen, behoefte aan leren en behoefte aan informeren. Hoe verbinden wij 16 miljoen nieuwsgierige Nederlanders?

Contouren al zichtbaar
Schokkend nieuws? Deels wel, deels niet. Ja, want wij zijn een instituut en dat zou best ook wel eens op een andere manier geregeld kunnen worden. En nee, want op een aantal plekken in ons werk zie je hiervan al de contouren. Bij leesbevordering en laaggeletterdheid gebeurt dit al met regelmaat. Met taalmaatjes en ambassadeurs. Maar denk ook aan een project als de Boekenkast van Nederland. Maar ik geef gelijk toe: allemaal nog aan de randen van ons werk.

Bezig met een meerjarenplan?
Voor elke directeur die nu bezig is met een meerjarenplan is het misschien toch een interessant gedachtenspel: bedenk bij al die acties die u noemt of u nu bezig bent een product te maken of  dat we hier ook zouden kunnen zorgen voor het verbinden van mensen. Het zou nog wel eens tot verrassende inzichten kunnen leiden.

Het verbinden van mensen rond lezen, leren en informeren: het kon wel eens onze nieuwe missie zijn.